B5-6: geheugen

thomas more fase 1 toegepaste psy

geheugen

een informatieverwerkingssystemen dat constructief werkt om informatie te coderen, op te slaan en weer op te halen

Soorten geheugen

1. primair

2. secundair geheugen/ langetermijn geheugen

   1. niet declaratief geheugen/impliciet geheugen

      1. procedueel geheugen

      2. andere impliciete vaardigheden

   2. Decleratief geheugen/ expliciet geheugen

      1. episodisch geheugen

      2. Semantisch geheugen

   3. Niet decleratief geheugen

      1. procedueel geheugen

      2. andere impliciete vaardigheden

Atkinson & Shiffrin

Het standaardmodel

sensorisch geheugen

info komt binnen door stimulatie

5 soorten sensorisch geheugen

1. visueel sensorisch geheugen

2. auditief/echoische sensorisch geheugen

3. tactiel sensorisch geheugen

4. olfactorisch sensorisch geheugen

5. smaaksensorisch geheugen

Korte termijn geheugen/ werkgeheugen

mentale werkplaats, bewust nadenken, nieuwe verbanden leggen, plannen, … kan doorsturen als ophalen uit LTG

geheugenspan

aantal items dat iemand in het geheugen kan opnemen

• digitspan: cijfers

• word span: woorden

3 dingen om capaciteit te omzeilen

1. chunking

2. herhaling

3. repetitie

Baddeley & Hitch

centrale bestuurder

disstributiecentrum: bepaalt naar welk systeem de info moet welke slaafbesturen + koppelt met LTG

visuo-spatiaal schetsblad

bijhouden van visuele beelden/mentale representatie/ ruimte (mentale plattegronden)F

fonologische lus

bijhouden van verbale patronen in akoestische vorm

Episodische buffer

verbinding van fonologische e visuo-spatiale info tot coherente episode vb bijhouden verhaallijn

Lange termijn geheugen

slaat informatie op in betekenisvolle mentale categorien

3 essentiele functies van geheugen

1. encoding

2. storage

3. retrieving

encodering

proces waarbij info wordt omgezet nr een geschikte geheugenrepresentatie

beinvloedende factoren v encoding

1. fysiologisch factoren

2. psychologische factoren

   1. hercodering en organisatie

   2. diepte vd verwerking

   3. context specifiteit

   4. ervaren emoties

fysiologische factoren

• wakker genoeg zijn

• niet onder invloed

hercodering en organisatie

• 2-voudig codeertheorie= we onthouden beter dingen als we in verschillende codes proberen te herinneren

• 3 codes: verbaal; sensorisch, motorisch

vb: je maakt een beeld bij je verhaaltje

diepte van de verwerking

hoe beter/dieper verwerkt, hoe beter onthouden

Craik & Turving

exp.: 60 woorden met vragen hoe dieper we verwerken hoe beter we onthouden (hoogste verwerking bij betekenisgeving)

context specifiteit: encoding specificity = state dependent learning

het vermogen om iets te herinneren is afhankelijk van de gelijkenis tussen encoding situatie en ophaal situatie

stemmingscongruentie

• positieve emoties —> meer oog voor positievere zaken

• negatieve emoties —> meer oog voor negatievere zaken

storage

het vastzetten of duurzaam maken van het geheugenspoor neuropsychologisch

systeem consolidatie

progressieve stabiliteit van het langetermijngeheugen

—> hippocampus speelt een grote rol (episodisch geheugen): intagratie in de hersenen

—>info wordt opgeslagen in verbinding tussen neuronen omdat individuele neuronen niet betrouwbaar genoeg zijn, hoe meer connecties je legt hoe beter je onthoudt.

2 fase van systeem consolidatie

1. Synaptische fase = duur van ~1 uur; gebasieerd op de synaptische plasticiteit

2. Systeemconsolidatiefase= duur v uren tot dagen

Hippocampale schade= amnesie

geheugenverlies door trauma, veelal neurochirurgie, herseninfecties of strokes an

anterograde amnesie

verlies van kunnen nieuwe herinneringen maken, herinneringen voor trauma zijn intact (procedueel geheugen is intact)

retrograde amnesie

verlies van herinneringen voor trauma, nieuwe info leren is mogelijk (episodisch geheugen hardtste geraakt, semantisch of procedueel niet)

ophalen/retrieving

het ophalen of terug actief maken van informatie

organisatieschemas

algemene voorstellingen van hoe dingen zijn en verlopen

—> helpt bij herinnering reconstrueren; hoe beter de herinnering in het schema past hoe beter ze herinnerd kan worden DUS !! kan leiden tot foutieve herinnering

Beinvloedende factoren bij ophalen

1. beschikbaarheid van goede ophalingsaanwijzingen

   • isolatie effect

2. specificiteit v codering: hoe specifieker hoe beter

3. stemming en emoties: we herinneren beter als we in de zelfde stemming/emotie zijn als onze hrinnering

isolatie effect

een oproepingsaanwijzing is vooral effectief als die maar met 1 geheugenspoor verbonden is.

3 oorzaken van niet herinneren

1. info raakte niet in geheugen

2. geheugensporen zijn vervlakt, verdwenen, overgeschreven, veranderd, …

3. informatie zit daar, maar je kan er niet aan

Ebbinghaus: vergeet curve

• vergeetcurve= de hoeveelheid informatie die mensen onthouden nadat ze voor de eerste keer iets nieuws geleerd hebben tov de tijd die verstrijkt

• na een dag zijn we al 70% vergeten

• magical numer seven '(onthouden in een beurt)

verval

fysiologiische verandering in het neurale spoor ven een herinnering

interferentie

onderbreking van geheugenspoor; vergeten is het gevolg van de activiteiten tussen aanbieden en herinneren

nieuwe info zal de aanwezige info overschrijven/vervormen en dus onbeschikbaar maken

proactieve interferentie

hoe wordt een bestaand spoor beinvloed door vroegere kennis

retroactieve interferentie

hoe worden oude sporen beinvloed door nieuwe informatie