7. Porosty i skala porostowa - definicje

Źródła: Falińska K. 2004. Ekologia roślin. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa. Różnorodność biologiczna Polski. Red. R. Andrzejewski, A. Weigle. Narodowa Fundacja Ochrony Środowiska, Warszawa: 29-35. Wójciak H. 2003. Flora Polski. Porosty, mszaki, paprotniki. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa. https://www.wigry.org.pl/porosty/nadrzewne.html, dostęp: 7.04.2025

Porosty

Grupa ekologiczna obejmująca organizmy złożone z komponentu grzybowego i glonowego, które wspólnie tworzą plechę. Organizmy tworzące porost pozostają w związku pasożytniczym, symbiotycznym lub endosaprofitycznym. So organizmami pionierskimi. Nie posiadają tkanki okrywającej ani korzeni, wodę i składniki mineralne całą powierzchnią plechy. Stosunkowo mała zawartość chlorofilu w plesze powoduje ich zwiększoną wrażliwość na SO2. Porosty posiadają zdolność do aktywnej przemiany materii zimą.

Porosty epifityczne

Porosty nadrzewne, spotykane na korze pni i gałęzi drzew, krzewów i krzewinek.

Porosty epilityczne

Porosty występujące na podłożu skalnym, zarówno pochodzenia naturalnego (kamienie, skały, głazy narzutowe), jak i antropogenicznego (tynk, cegła, beton).

Porosty epigeiczne

Porosty rosnące na glebie, najczęściej na podłożu piaszczystym lub żwirowym, słabo opanowanym przez inne rośliny.

Gatunki pionierskie

Gatunki, które mają pewne szczególne właściwości biologiczne i ekologiczne, dzięki którym: wykorzystują skrajne warunki środowiskowe dla realizacji swych funkcji życiowych, uzyskują zdolność przystosowania się do skrajnych warunków, mają zdolność przekształcania skrajnych warunków na warunki optymalne dla życia pojedynczych organizmów, populacji, a w końcu całych biocenoz, wyprzedzają inne gatunki w procesie zdobywania i zasiedlania nowych obszarów, decydują o przebiegu inicjalnych faz sukcesji pierwotnej lub wtórnej, ale zwykle ustępują, gdy układ ekologiczny osiągnie pełną stabilność.

Skala porostowa

Metoda oceny zanieczyszczenia powietrza na podstawie gatunków porostów epifitycznych występujących na badanym terenie. Zaproponowana przez Hawksworth’a i Rose’a, zmodyfikowana przez Józefa Kiszkę w 1990 roku i zmodernizowana przez U. Bielczyk w 2001 r dla warunków Polski. Ocenę zanieczyszczenia środowiska z wykorzystaniem skali porostowej można przeprowadzić w sposób bierny (spis występujących gatunków) lub aktywny (przenosząc porosty z miejsc o nieskażonym powietrzu i obserwację).