Kaarten: BP II: voelen (tast) (vub) | Quizlet

Welke zintuigen passen bij de huid?

tastzin & proprioceptie

Waarvoor is de huid gevoelig?

druk, vibratie/ textuur, warmte/ koude & weefschelschade/ pijn

Uit welke 3 delen bestaat de huid?

epidermis, dermis & onderhuidse vetlaag

Welke twee soorten huid hebben we?

naakte en behaarde huid

Welke delen van ons lichaam zijn naakte huid?

handpalmen, voetzolen, lippen & delen van geslachtsorganen

Waar zitten de meeste receptoren in de huid?

naakte huid

Waar zitten de minste receptoren in de huid?

behaarde huid

Wat is de functie van de naakte en de behaarde huid?

de naakte huid dient om aan te raken en de behaarde huid om aangeraakt te worden

Wat is horripilatie?

kippenvel

Wat is een ander woord voor kippenvel?

horripilatie

Wanneer krijg je kippenvel?

bij koude of dreiging

Wat is een voordeel van minder beharing hebben?

afkoeling

Wat is de functie van hoofdhaar?

isolatie

Welke receptoren vinden we in de huid?

vrije zenuweinden, folliculaire zenuweinden, Merkel schijfjes & ingekapselde zenuweinden: lichaampjes van Pacini, Ruffini en Meissner

Hoe zien vrije zenuwuiteinden eruit?

normale neuronen zonder bijzondere receptorstructuur

Voor welke waarnemingen dienen vrije zenuweinden?

thermoceptie

Wat is thermoceptie?

detectie van temperatuurverandering van de huid

Wat is nociceptie?

pijn waarnemen

Waar liggen folliculaire zenuweinden?

gewikkeld rond haren net onder de talgkliertjes

Wat detecteren folliculaire zenuweinden?

beweging van haar

Wat kan je zeggen over de adaptatie van folliculaire zenuweinden?

snelle adaptatie: worden getriggerd door beweging/ verandering

Wat voor soort receptoren zijn Merkel schijfjes?

mechanoreceptoren

Wat voor receptief veld hebben Merkel schijfjes en hoe komt dat?

klein, scherp afgelijnd receptief veld (onder andere dankzij inhibitoire surround)

Wat voor adaptatie hebben de Merkel schijfjes?

trage adaptatie, blijven vuren onder druk

Wat detecteren Merkel schijfjes?

druk, vorm & textuur (vooral in vingertoppen)

Waarvoor zijn de Merkel schijfjes belangrijk?

de rand van objecten voelen & puntvormige druk

Hoeveel zijn er aanwezig per cm² (orden in volgorde): aantal Merkel schijfjes, Meissner lichaampjes, Pacini lichaampjes en Ruffini lichaampjes?

Ruffini (9 cm²) < Pacini (21 cm²) < Merkel (70 cm²) < Meissner (141 cm²)

Wat voor soort receptoren zijn lichaampjes van Meissner?

mechanoreceptoren

Wat voor receptief veld hebben Meissner lichaampjes?

klein, scherp afgelijnd receptief veld, maar groter dan Merkel schijfjes

Wat voor adaptatie hebben de Meissner lichaampjes?

snelle adaptatie (typische ON-OFF)

Wat neem je waar bij de Meissner lichaampjes?

contouren, fijne structuren/ texturen & lichte aanrakingen/ bewegingen van objecten (grip)

Hoe gevoelig zijn Meissner lichaampjes?

gevoelig voor reliëf tot 5 miljoenste van een meter

Waar vinden we Meissner lichaampjes?

vooral in vingertoppen, maar sowieso enkel op naakte huid

Wat voor soort receptoren zijn Pacini receptoren?

mechanoreceptoren

Wat voor receptief veld hebben Pacini lichaampjes?

groot, weinig afgelijnd receptief veld

Wat voor adaptatie hebben de Pacini lichaampjes?

snelle adaptatie

Waar zijn Pacini lichaampjes gevoelig voor?

vibratie en bewegingen tot 0,00001 mm

Waar zijn Pacini lichaampjes aanwezig?

in huid en spieren

Wat voor soort receptoren zijn lichaampjes van Ruffini?

mechanoreceptoren

Wat voor receptief veld hebben Ruffini lichaampjes?

groot, weinig afgelijnd

Wat voor adaptatie hebben Ruffini lichaampjes?

trage adaptatie

Waarvoor zijn Ruffini lichaampjes gevoelig?

voor uittrekken van huid, statische druk op huid & proprioceptie (houding van vingers)

Hoe werkt aanraking?

vibratie en druk in huid worden opgepikt door mechanoreceptoren & de intense samenwerking met bewegingssysteem zorgt voor identificatie en onderzoek van objecten op basis van tast (vorm, textuur & grootte)

Wat is tactiele agnosie?

onvermogen om objecten te herkennen door aanraking (vaak bij gepreserveerd basaal tactiel vermogen - ruw/glad)

Welke receptoren kunnen warmte en koude waarnemen?

warmtereceptoren & koudereceptoren

Waarvoor zijn koudereceptoren gevoeliger?

voor abrupte verandering (zuchtje koude tocht)

Welke zenuweinden zijn warmte- of koudereceptoren?

vrije zenuweinden

Hoeveel thermoreceptoren zijn er gekend in zoogdieren?

6

Wat voor soort receptoren zijn thermoreceptoren?

TRP (transient receptor potential)

Waarvoor staat TRP?

transient receptor potential

Hoe verschillen de 6 thermoreceptoren van elkaar?

elk gevoelig voor bepaald bereik aan temperaturen

Welke TRP is gevoelig aan koelheid en menthol?

TRPM8

Welke TRP is gevoelig aan hitte en capsaïcine?

TRPV1

Waarvoor is TRPM8 gevoelig?

koelheid en menthol

Waarvoor is TRPV1 gevoelig?

hitte en capsaïcine

Hebben thermoreceptoren een snelle of trage adaptatie?

relatief snelle, behalve voor extreme waarden

Waarom hebben thermoreceptoren een relatief snelle adaptatie?

omdat ze vooral verandering moeten opmerken

Welke types nocireceptoren op vrije zenuwuiteinden zijn er?

mechanoreceptoren met hoge drempel, TRPV1 bij hitte/ verbranding/ zuur/ capsaïcine, TRPM3 bij extreme hitte & TRPA1 bij irritatie door bepaalde aromaten en omgevingsstoffen die ontsteking kunnen veroorzaken

Hebben de receptoren voor hitte, verbranding, zuur en capsaïcine een trage of snelle conductie?

trage conductie

Heeft de TRPM3 een trage of snelle conductie?

snelle conductie

Waar gaat informatie van de huid, spieren en organen (in functie van tast) heen?

ruggenmerg

Wat is de weg die axonen van nauwkeurig gelokaliseerde informatie afleggen?

(1) dorsale kolomnuclei in medulla - (2) kruising - (3) verdere stijging via mediale lemniscus - (4) VPN thalamus - (5) primaire somatosensorische cortex

Wat is de weg die axonen van weinig nauwkeurig gelokaliseerde informatie afleggen (pijn, temperatuur)?

(1) meteen synaps bij betreden ruggenmerg - (2) kruising - (3) stijging via spinothalamische baan - (4) VPN thalamus (ventrale posterieur) - (5) primaire somatosensorische cortex

Wat stellen de rode en de blauwe baan voor?

rode baan = spinothalamische baan & blauwe baan = dorsale kolomsysteem

Op welke manier zien we de somatotopische organisatie in de VPN thalamus?

op zijn kop en gekruist

Aan welke delen van de tastzin worden disproportioneel veel neuronen toegewijd?

lippen, handen en tong

Hoe is de opdeling van voelen in de VPN thalamus?

mediaal (tong en gezicht) & lateraal (ledematen en romp)

Hoe is de opdeling van de VPN thalamus anterieur-posterieur?

anterieur = proprioceptieve informatie, midden = tactiel & posterieur = nociceptische informatie

Welk deel van de thalamus dient voor de tastzin?

ventraal posterieur

Welke Brodmann areas zijn verbonden met tast in de primaire somatosensorische cortex en welke andere delen zijn ermee verbonden?

Brodmann area's 1/2/3 en de gehele postcentrale gyrus

Hoe is de organisatie van de tast in de somatosensorische cortex en wat kun je zeggen over de handen en het gezicht binnen die organisatie?

verschillende somatotopische kaarten van lichaam voor verschillende somatosensorische kwaliteiten, maar handen en gezicht zijn disproportioneel groot vertegenwoordigd, alles behalve gezicht is ondersteboven georganiseerd en grote overlap tussen de verschillende delen

Waar ligt de secundaire somatosensorische cortex?

deel van pariëtale operculum

Wat zijn de kenmerken en functies van de secundaire somatosensorische cortex?

grote receptieve velden, meer interpretatief, objectherkenning, pijn & brug naar tactiel geheugen

Waarom is het pariëtaal operculum een brug naar het tactiel geheugen?

ligt in de buurt van de temporale kwab & mediaal temporale kwab is belangrijk voor geheugen

Waarom is de somatosensorische cortex extreem plastisch?

neuronen zitten nooit stil en passen zich aan (denk aan vingers violist)

Wat is de functie van pijn?

belangrijke beschermingsfunctie

Wat kan je nog wel als je een genetische aandoening hebt waardoor je geen pijn kan ervaren?

normale thermoceptie, gevoeligheid voor aanraking

Wat is er naast een ruwe pijnsensatie nog betrokken bij pijn?

sensorische component, onmiddellijke emotionele gevolgen en emotionele langetermijngevolgen

Welke hersendelen zijn betrokken bij het ontvangen van nociceptische informatie van het ruggenmerg?

VPN thalamus en DMN thalamus (dorsomediale thalamische nucleus)

Welke hersendelen zijn betrokken bij pijnsensaties?

primaire somatosensorische cortex en secundaire somatosensorische cortex

Welke hersendelen zijn verbonden met de onaangenaamheid (of de onmiddellijke emotionele consequenties) van pijn?

anterieure cingulate cortex en insular cortex

Welke hersendelen zijn verbonden met de lange-termijn emotionele implicaties?

prefrontale cortex

Wat gebeurt er als er schade is aan de insula met pijn?

normale pijnperceptie, maar geen terugtrekking

Wat gebeurt er in de hersenen als je ziet hoe je partner een schok toegediend krijgt?

heel het pijncircuit wordt geactiveerd, behalve somatosensorische cortex (dus niet primaire component van pijn)

Wat is fantoompijn?

pijn aan geamputeerd lichaamsdeel

Hoe werkt fantoompijn?

soms als arm lang geïmmobiliseerd is in bepaalde houding krijgt iemand gevoel van verlamming in fantoomledemaat met krampachtige pijn en dat wordt overgedragen naar fantoomarm na amputatie

Welke therapie wordt toegepast op fantoompijn?

mirrorbox of chirurgische ingrepen

Wat is endogene analgesie?

lichaamseigen pijnstilling

Wat gebeurt er bij endogene analgesie?

stimulatie van periaqueductale grijze stof veroorzaakt vrijgave van endogene opioïden

Door welke hersendelen wordt de periaqueductaal grijze materie beïnvloed?

frontale cortex, amygdala & hypothalamus

Hoe werkt een placebo?

kan dankzij projecties van PFC naar periaqueductale grijze stof een release van opioïden veroorzaken, werkt door verminderde respons in thalamus, ACC, insula en toegenomen activatie van PFC en periaqueductale grijze stof

Wat is de functie van endogene analgenese?

alarmfunctie van pijn is vooral nuttig bij relatief kortstondige respons, te sterke terugtrekking bij pijn is vaak maladaptief

Waarmee is ZVG sterk verbonden?

trauma

Van welke aandoening is ZVG een DSM-5 kenmerk?

borderline PH-stoornis

Wat is ZVG?

zelfverwondend gedrag, doelbewust zichzelf schade toebrengen

Wat is het homeostatisch verklaringsmodel van ZVG?

functie van endogene opioïden, worden niet voldoende geactiveerd bij minder traumatische (normale) stressor (na lange periode van wel chronische stress) waardoor ZVG zorgt voor benodigde niveau van stress om voldoende endogene opioïden vrij te geven

Door welk medicijn kan de vrijgave van opioïden geblokkeerd worden?

naloxone

Hoe verloopt het proces van trauma, stress, opioïde vrijgave en ZVG?

door maladaptieve stressreactie komen minder opioïden vrij

Welke ondersteuning is er voor het homeostatisch verklaringsmodel voor ZVG?

lager gehalte endogene opioïden in CVS bij mensen met ZVG

Wat kan naloxone betekenen voor ZVG?

blokkeert bij sommige mensen vrijlating van endogene opioïden en blokkeert dus voordeel van ZVG