maatschappijleer hoofdstuk 3

Cultuur

Alle normen, waarden en gewoonten die mensen in een bepaalde groep of samenleving hebben

Gedragsregels

Regels over hoe je je moet gedragen

Dominante cultuur

De waarden, normen en gewoonten die de meeste mensen in een land met elkaar delen

Normen

Een regel over hoe jij en anderen zich moeten gedragen

Waarde

Principes die je belangrijk vindt in het leven

Gewoonte

De manier waarop je gewend bent iets te doen

Subcultuur

De cultuur van een kleine groep mensen binnen de samenleving

Socialisatie

Het bewust of onbewust aanleren van normen, waarden en gewoontes

Omgeving

Alle plekken waar je komt en socialiseert

Nature (aangeboren)

De gedachte dat je met bepaalde talenten en kenmerken geboren wordt

Nurture (aangeleerd)

De gedachte dat je alle talenten en kenmerken kan aanleren door opvoeding

Informatie en aanwijzingen

Je krijgt tijdens het opgroeien informatie aangereikt van mensen om je heen.

Imitatie

Tijdens het opgroeien leer je door andere mensen na te doen

Ervaringen

Je leert door de ervaringen die je hebt

Experimenteren

Je leert door uit te zoeken wat werkt en wat er niet werkt. Als iets niet werkt pak je het de volgende keer anders aan

Sociale controle

Mensen in je omgeving letten op hoe jij je gedraagt

Sancties

Manieren om te laten zien of je gedrag goed of fout is. Fout gedrag levert straf op, goed gedrag een compliment

Internalisatie

De normen en waarden die je aangeleerd hebt worden vanzelfsprekend gedrag

Identiteit

De persoon die jij bent

Rolpatronen

Gedrag dat van iemand in een bepaalde situatie wordt verwacht, bijvoorbeeld de rol van docent en leerling. De docent moet zich gedragen naar de voorbeeldfunctie die hij/zij heeft. Van de leerlingen wordt verwacht dat ze meedoen in de les

Gendernormen

Gedrag dat mensen vinden passen bij jongens en meisjes, bijvoorbeeld dat meisjes zorgzaam zijn en jongens druk. Dit hoeft niet noodzakelijk waar te zijn

Rolbevestigend

Als je je gedraagt naar je rolpatroon of je gendernorm

Roldoorbrekend

Als je je juist niet gedraagt naar je rolpatroon of je gendernorm

Genderneutraal

Als er geen onderscheid gemaakt wordt tussen mannen en vrouwen

Puberteit

De periode tussen kindertijd en volwassenheid

Tolerant

Je accepteert mensen zoals ze zijn, ook als ze normen en waarden hebben die jij zelf niet hebt of begrijpt

Asociaal

Geen rekening houden met andere mensen

Groepsdruk

Het gevoel dat je je moet aanpassen aan het gedrag van een groep, bijvoorbeeld door op het toilet te vapen omdat iedereen het doet

Groepsnormen

Ongeschreven regels die bij een bepaalde groep horen

Generatieconflict

Een meningsverschil dat veroorzaakt wordt door een verschil in leeftijd

Identificatie

Je herkent jezelf (en jouw interesse, normen en waarden) in andere mensen

Belangen

Iets wat jij wil of wil bereiken

Jongerencultuur

Een groep jongeren met dezelfde normen, waardes en gewoontes

Individualisering

Je eigen pad volgen, minder bezig zijn met familie- of groepsbelangen

Sociale cohesie

Het wij-gevoel. Een groep moet een goed wij-gevoel hebben om te zorgen voor binding en veiligheid

Plaatsgebonden

Waar je bent/woont bepaalt jouw cultuur

Tijdsgebonden

Vroeger waren er andere normen en waarden dan tegenwoordig

Groepsgebonden

De groep waar je bij hoort bepaalt jouw cultuur