fysiologie het bindweefsel

wat zijn de algemene eigenschappen van bindweefsel

- ze bevatten slechts weinig cellen en bestaan vooral uit niet-levende extracellulaire matrix

- bindweefsel bestaat uit drie componenten:

• de extracellulaire vezels en de grondsubstantie (vormen samen de extracellulaire matrix)

• de bindweefselcellen die ertussen liggen

- bindweefsel is gevasculariseerd, wat wil zeggen dat het bloedvaten bevat

- bindweefsel bevat vaak sensorische receptoren die pijn, druk, temperatuur en andere stimuli kunnen registreren.

welke functies heeft bindweefsel

• bindweefsel zorgt voor verbinding tussen andere weefsels

• het geeft steun aan het lichaam

• vormd een beschermende laag rond de organen

• het vetweefsel zorgt voor isolatie van het lichaam en fungeert als energie reserve

• het bloed transporteert allerlei stoffen door het lichaam

• bindweefselcellen spelen ook een rol in het herstel van beschadigde weefsels en de afweer tegen micro-organismen

leg uit wat er bedoeld word met de grond substantie

• de grondsubstantie is een amorf, homogeen materiaal dat vloeibaar kan zijn, een gel kan vormen of een vaste consistenie kan hebben

• ze vult de ruimte tussen de cellen en omgeeft de vezels in het bindweefsel

• via de grondsubstantie worden voedingsstoffen en afvalstoffen uitgewisseld tussen de cellen en het bloed

• de grondsubstantie werkt als een schokbrekend kussen en beschermd de cellen die ertussen liggen

• door haar dikke structuur vormt de grondsubstantie ook een barrière voor het binnendringen van micro-organismen

welke drie soorten extracellulaire vezels bevat bindweefsel

bindweefsel bevat de volgende soorten extracellulaire vezels:

• collageenvezels

• reticullinevezels

• elastische vezels

leg uit wat de collageenvezels zijn

• collageenvezels zijn sterke, dikke bundels van collageen

• deze sterke maar plooibare vezels vinden we in grote aantallen in pezen en ligamenten die constant onderhevig zijn aan trekkrachten

(collageenvezels kunns dus goed trekkrachten opvangen)

leg uit wat reticulinevezels zijn

• reticulinevezels of reticulaire vezels zijn dunne, fijne vertakte netwerken van collageen

• zij geven steun aan organen met veel cellen zoals endocriene klieren, lymfeknopen, de milt, het beenmerg en de lever

• ze omringen ook bloedvaten, zenuwen en spiervezels om zachte steun te geven

leg uit wat elastische vezels zijn

• elastische vezels zijn vertakte netwerken van elastine

• ze zijn flexibel en kunnen goed tegen uitrekking

• we vinden ze in grote aantallen in weefsels die vaak uitgerokken worden zoals de stembanden, de longen, de huis en de wanden van de bloedvaten

welke twee soorten van bindweefselcellen onderscheiden we

• de vaste cellen, die permanent in een weefsel aanwezig zijn

• en de vrije cellen die eerder tijdelijke bewoners van een weefsel zijn

leg uit wat vaste bindweefselcellen zijn

• de vaste cellen zorgen voor productie en onderhoud van de matrix

• de belangrijkste vaste cellen zijn de fibroblasten: dit zijn grote, onregelmatige cellen die de wezels en de grondsubstantie produceren

• als deze cellen ouder worden en de matrix gevormd is nemen ze een minder actieve vorm aan, we noemen ze dan fibrocyten

• voorbeelden van fibrocyten zijn chondrocyten, osteocyten en adipocyten

geef een voorbeeld van vaste bindweefselcellen en leg uit wat het is

een voorbeeld van vaste cellen zijn reticullinecellen:

• dit zijn platte, stervormige cellen met lange uitlopers die andere cellen raken waardoor ze verbindingen vormen als een net doorheen het weefsel

• reticulinecellen zijn betrokken bij immuunresponsen en bij de productie van reticulinevezels

• we vinden ze vooral in weefsels van het immuunstelsel zoals de lymfeknopen, de milt en het beenmerg

welke drie soorten vaste bindweefselcellen zijn er

• fibroblasten

• fibrocyten

• reticulinecellen

leg uit wat vrije bindweefselcellen zijn

• de vrije cellen zijn cellen die niet permanent aanwezig zijn, maar wanneer nodig worden aan- en afgevoerd via de bloed- en lymfevaten

• ze hebben een functie in de bescherming en het herstel van het weefsel

welke drie soorten vrije bindweefselcellen zijn er

• de leucocyten of witte bloedcellen

• de mestcellen

• de macrofagen

leg uit wat de leucocyten of de witte bloedcellen doen

• zij spelen een belangrijke rol in de afweer tegen micro-organismen

• bij infectie bewegen ze vanuit de bloedvaten naar het bindweefsel

leg uit wat de mestcellen of mastcellen zijn

• hun cytoplasma bevat granules met histamine en heparine

• dit zijn stoffen die een ontstekingsreactie op gang kunnen brengen

• wanneer micro-organismen een weefsel binnendringen, barsten en de mestcekken open om hun histamine en heparine vrij te laten in het weefsel en komt er een ontstekingsreactie of een allergische reactie op gang

leg uit wat macrofagen zijn

• macrofagen zijn grote, onregelmatige cellen die aan fagocytise doen, ze sluiten micro-organismen, dode cellen en celafval in hun cytoplasma en berken deze af met behulp van lysosomale enzymen

• ze scheiden ook chemische stoffen af die het immuunstelsel activeren

• macrofagen kunnen vast of vrij aanwezig zijn in een bindweefsel

• wanneer er een ontsteking of een infectie is in een bepaald weefsel, worden macrofagen aangetrokken naar die plaats om micro-organismen op te ruimen

• op die manier spelen ze een belangrijke rol in de afweer tegen ziekteverwekkers

welke soorten bindweefsel onderscheiden we

we onderscheiden:

• basis bindweefsel, dit kan los bindweefsel of dicht bindweefsel zijn elk met nog meer onderverdelingen

• gespecialiseerd bindweefsel, dit kan kraakbeen, been of bloed zijn

welke types van basis bindweefsel zijn er

los bindweefsel:

• losmazig bindweefsel

• vetweefsel

• reticulair bindweefsel

dicht bindweefsel:

• regelmatig dicht bindweefsel

• onregelmatig dicht bindweefsel

• elastisch bindweefsel

leg uit wat losmazig bindweefsel is

• losmazig bindweefsel wordt gevormd door losse vezels die kriskras door elkaar lopen in een gelachtige grondsubstantie

• het is zacht en flexibel maar scheurt gemakkelijk

• het omgeeft de organen en andere delicate structuren in het lichaam en zorgt voor bescherming en voeding

• via de grondsubstantie worden voedingsstoffen en afvalstoffen O2 en CO2 getransporteerd van en naar de bloedvaten

• we vinden het overal in het lichaam bijvoorbeeld in de subcutis, in mucosae en submucosae, rond bloedvaten, zenuwen en lymfeknopen

leg uit wat vetweefsel is

• vetweefsel is losmazig bindweefsel met vooral vetcellen of adipocyten

• het bestaat uit dicht opeengepakte vetcellen en slechts weinig extracellulair materiaal

• vetweefsel is sterk gevasculariseerd zodanig dat de lipiden gemakkelijk kunnen worden opgeslagen en ook gemakkelijk kunnen vrijgesteld worden in de bloedbaan wanneer ze nodig zijn als energiebron

• vetweefsel dient als opslag plaats van energie, het zorgt ook voor warmte-isolatie van het lichaam en biedt bescherming en scokbreking aan de organen

• vetweefsel vinden we overal in het lichaam: onder de huid, rond het hart en de nieren, in het mesenterium en het omentum…

welke soorten vetweefsel zijn er

er zijn twee soorten vetweefsel:

• wit vet of univascuolair vet, dat we overal in het lichaam aantreffen bij volwassen dieren

• bruin vet of plurivacuolair vet, dat voorkomt bij pasgeboren dieren en bij dieren die een winterslaap doen

wat is bruin vet

• bruin vet is een gespecialiseerde vorm van vetweefsel dat een rol speelt in de thermoregulatie, aangezien het een bron van warmteproductie is

• bruin vet is ook meer doorbloed dan wit vet, waardoor de vrijgekomen warmte goed verdeeld kan worden over het lichaam

wat is reticulair bindweefsel

• reticulair bindweefsel is een los bindweefsel dat wordt gevormd door een complex driedimensionaal netwerk van dunne reticulinevezels

• het vormt een ruimtelijk netwerk voor bloedvormend en lymfoïd weefsel zoals de milt, de lymfeknopen, het beenmerg en de lever

• we noemen zo’n netwerk ook wel een stroma

leg uit wat regelmatig dicht bindweefsel is

• regelmatig dicht bindweefsel bestaat uit dicht opeengepakte, parrallelle collageenwezels en slechts weinig fibroblasten en grondsubstantie

• de collageenwezels zijn georiënteerd volgens de trekkracht die inwerkt op het weefsel, het is daardoor bestand tegen grote trekkrachten maar enkel in de richting van de vezeloriëntatie

• regelmatig dicht bindweefsel is weinig gevasculariseerd en heelt daardoor traag

• we vinden dit weefsel in pezen, gewrichtsbanden en spierfascia

leg uit wat onregelmatig dicht bindweefsel is

• onregelmatig dicht bindweefsel bestaat uit dikkere bundels van collageenvezels die in verschillende richtingen lopen en zo een blad vormen dat bestand is tegen trekkrachten uit verschillende richtingen

• dit bindweefsel treffen we aan in de dermis, in het kapsel rond de organen zoals de nieren, de testes, de lever en de milt en in gewrichtskapsels

leg uit wat elastisch bindweefsel is

• elastisch bindweefsel is een dicht bindweefsel dat vooral elastische vezels bevat die parallel geranschikt zijn of verweven zijn met fibroblasten en collageenvezels ertussen

• elastisch bindweefsel kan goed uitrekken

• we vinden het onder andere in bloedvatwanden, in de maag, in de bronchen, de blaas, het hart en de nekband bij het paard

welke types van gespcialiseerd bindweefsel zijn er

- kraakbeen:

• hyalien kraakbeen

• elastisch kraakbeen

• fibreus of vezelig kraakbeen

- beenweefsel

- bloed

leg uit wat kraakbeen is (algemeen)

• kraakbeen is een sterk en veerkrachtig bindweefsel dat goed bestand is tegen compressie

• het geeft steun aan weke delen, vormt een glijblak voor gewrichten en speelt een rol in de groei van lange beenderen

• we vinden het in de gewrichten, maar bijvoorbeeld ook in de oren, de neus en de larynx

bespreek de bouw van kraakbeen

• de matrix van kraakbeen is een stevige gel die ook collageenvezems en elastische vezels bevat

• de kraakbeencellen of chondrocyten liggen ingebed in holtes of lacunes in de kraakbeenmatrix

• kraakbeen bevat geen bloedvaten en heelt daardoor slecht en beperkte mate

• het krijgt voedingsstoffen via een omringend membraam dat we het perichondruim noemen

• kraakbeen bevat geen zenuwen, het kan daardoor grote compressiekrachten aan zonder dat die pijn doen voor het dier

leg uit wat hyalien kraakbeen is

• hyalien kraakbeen bevat dicht opeengepakte collageenvezels in een stugge matrix

• het is het meest rigide kraakbeen en is bestand tegen hoge druk en trekkrachten

• we vinden het terug in onder andere gewrichtskraakbeen, vastgehecht aan de ribben, in de neus, de trachea, de larynx, het embryonaal skelet en de groeiplaten van de lange beenderen

leg uit wat elastisch kraakbeen is

• elastisch kraakbeen bevat dichte, vertakte bundels van elastische vezels in een stevige matrix

• de elastische vezels maken dit kraakbeen flexibel en veerkrachtig

• de treffen het aan in de epiglottis, de oorschelpen en de gehoorgangen

leg uit wat fibreus of vezelig kraakbeen is

• fibreus kraakbeen bevat net als hyalien kraakbeen dikke bundels van collageenvezels, maar met monder chondrocyten en een minder stevige matrix

• fibreus kraakbeen werkt als een schokbrekker in de tussenwervelschijven, tussen de beenderen van het bekken, in het kniegewricht en in het kaakgewricht

leg uit wat beenweefsel of botweefsel is

• beenweefsel is het hardste en meest stugge van alle bindweefsels

• de matrix bestaat uit buigzame collageenvezels en harde calcuimverbindingen, door deze combinatie krijgt beenweefsel opmerkelijke eigenschappen waardoor het zowel sterk is, als bestand tegen versplintering

beschrijf de bouw van beenweefsel of botweefsel

• beenweefsek is georganiseerd in cilindriche, gelaagde structuren die we osteonen noemen, hierbij vormt de verkalkte matrix concentrische cirkels rond een centraal kanaal of kanaal van havers

• de centrale kanal bevatten bloedvaten en zenuwen, de bloedvaten staan via kleine kanaaltjes of canaliculi in contact met het beenweefsel

• de beencellen of osteocyten liggen in lacunes of holte in de matrix en hebben lange uitlopers waarmee ze in contact staan met elkaar

door wat is elk bor omgeven in beenweefsel of botweefsel

behalve in de gewrischtsholten, waar tegenover elkaar gelegen botopperlvlakken bedekt zijn met hyalien kraakbeen, is elk bot omgeven door een periost of beenvlies

wat bevat beenweefsel of botweefsel nog

beenweefsel of botweefsel bevat nog:

• osteoblasten die verantwoordelijk zijn voor de opbouw van beenweefsel

• osteoclasten die betrokken zijn bij de afbraak van beenweefsel

geef enkele eigenschappen van beenweefsel of botweefsel

• beenweefsel is goed doorbloed

• beelweefsel word gedurende het hele leven gevormd en kan zich volledig herstellen zelf na ernstige beschadegingen

• been- of botweefsel vormt het skelet en geeft zo steun aan de weke delen in het lichaam en bescherming aan de vitale organen zoals de hersene en het hart

• been- of botweefsel vormt ook een calcuimreserve voor het lichaam, in het beenmerg worden bloedcellen geproduceerd en wordt er vet opgeslagen

leg uit wat bloed is

• bloed is een bindweefsel

• de matrix van dit weefsel is vloeibaar en wordt het plasma genoemd

• de vezelcomponent wordt gevormd door opgeloste eiwitten die enkel zichtbaar zijn bij de bloedstolling wanneer er fibrinedraden gevormd worden

• het bloed bevat veel cellen: rode bloedcellen of erythrocyten, de witte bloedcellen of leucocyten en de bloedplaatjes of thrombocyten

wat is de functie van het bloed

de functie van het bloed zijn onder andere transport van O2, CO2, voedingsstoffen en afvalstoffen en verdeling van warmte doorheen het lichaam

leg uit wat een membraam is

• membramen zijn dunne, beschermende lagen die lichaamsholten aflijnen, organen scheiden en oppervlakken bedekken

• het zijn fysieke barrières die bestaan uit een door bindweefsel ondersteunend epitheel

• veel voorkomende types van membramen zijn de slijmvliezen of muceuze membramen, de sereuze membramen, het cutacane membraam en het synoviale membramen

leg uit wat de muceuze membramen of slijmvliezen zijn

• de muceuze membramen noemen we ook de mucosae of slijmvliezen

• zij lijnen de organen en lichaamsholten af die in verbinding staan met de buitenwereld zoals de mond, de slokdarm, de maag, de darmen, de neusgangen, de luchtpijp, de blaas, de baarmoeder en de vagina

wat bevatten de meeste slijmvliezen

de meeste slijmvliezen bevatten kliercellen die een beschermende en smerend slijm produceren

welke functie heeft het slijmlaagje

het slijmlaagje zorgt voor:

• een vlotte passage van bijvoorbeeld voedsel of afval

• door de visceuze consistentie van het slijm en door het feit dat het veel antistoffen bevat, helpt het ook in de afweer tegen micro-organismen en vreemde deeltjes die het lichaam willen binnendringen

aan wat doen sommige slijmvliezen

• sommige slijmvliezen zoals die in het maagdarmstelsel doen ook aan absorptie en secretie

• zij zijn gespecialiseerd in het opnemen van voedingsstoffen en het afscheiden van stoffen die een rol spelen in de spijsvertering

wat zijn slijmvliezen nog

• we kunnen de slijmvliezen ook gebruiken als diagnostisch hulpmiddel: de kleur van de slijmvliezen en het feit of ze wat vochtig zijn of eerder plakkerig zijn zegt ons iets over de gezondheidstoestand van een dier

• meestal bekijken we hiervoor de slijmvliezen van de ogen en het tandvlees

omschrijf elke kleur die de slijmvliezen of mucosae kunnen hebben en hun betekenis

- mucosae is roze en een beetje vochtig:

• goede gezondheid

- mucosae is plakkerig:

• wijst op uitdroging

- mucosae is eerder geel van kleur:

• dit wijst op een tehoge concentratie aan bilirubine in het bloed door een leverprobleem of hemolyse van rode bloedcellen

- mucosae is blauw:

• dier leidt aan een zuurstoftekort in de weefsel ook wel hypoxie genoemd

- mucosae is helderrood:

• de slijmvliezen zijn meer doorbloed dan gewoonlijk, dit noemen we hyperemie, dit komt voor bij patienten met koorts, te hoge bloeddruk of een allergische reactie

- mucosae is bleek van kleur:

• dit wijst op te weinig doorbloeding en kunnen het gevolg zijn van bloedarmoede, schok of een te lage lichaamstemperatuur

wat word er bedoeld met de capillaire vullingstijd bepalen

• ter hoogte van het tandvlees kunne we de capillaire vullingstijd bepalen

• als je met je duim op het tandvlees drukt, druk je het bloed in de capillairen even weg waardoor er een witte vlek ontstaat op de plaats waar je gedrukt hebt

• als je je duim vervolgens loslaat, moeten de capillairen binnen de twee seconden weer gevuld worden met bloed, als de capillaire vullingstijd verlengd is weten we dat de bloedcirculatie niet optimaal verloopt

leg uit wat de sereuze membramen of serosae zijn

• sereuze membramen of serosae lijnen inwendige organen en lichaamsholtes af die niet met de buitenwereld in verbinding staan zoals de pleura of het longvlies, het pericard of hartzakje en het peritoneum of buikvlies

• sereuze memramen zien eruit als een geplooid blad dat twee lagen vormt met een smalle ruimte ertussen

• de laag die de wand van de lichaamsholte aflijnt noemen we de pariëtale laag en de laag die de organen aflijnt is de viscerale laag

leg uit wat het cutane membraam of de huid is

• het cutane membraam wordt ook het integument of de huis genoemd

• het bedekt de buitenkant van het lichaam en heeft daarom eigenschappen die erg verschillen van die van de andere soorten membramen

• de huid bestaat uit een buitenste laag of epidermis van verhoornd meerlagig plaveiselepitheel, de oppervlakkige cellen van de epidermis bevatten keratine die ze waterdicht en stevig maken

• onder de epidermis zit er een laag onregelmatig dicht bindweefsel die we de dermis noemen, de dermis bevat veel collageenvezels, reticulinewezels en elastische vezels waardoor de huid zowel sterk als elatsich is

leg uit wat de synoviale membramen zijn

• se synoviale membramen lijnen gewrichtsholte en slijmbeurzen af

• ze bestaan uit losmazig bindweefsel en een onvolledige laag epitheel

• ze produceren synoviale vloeistof of gewrichtsvocht en samen met het kraakbeen verminderen ze de wrijving ter hoogte van de botuiteinden in een gewricht