PDT: college 10 (deel 2)

Wat is primitieve/archaïsche afweer en wanneer ontstaat die?

Vroege afweermechanismen die ontstaan in de tweede helft van het eerste levensjaar en verder in het tweede levensjaar

Wat gebeurt er bij normale ontwikkeling met primitieve afweermechanismen?

Ze worden later vervangen door rijpere afweermechanismen zoals verdringing

Wat is de link tussen blijvend primitieve afweer en pathologie?

Aanhoudend gebruik op volwassen leeftijd wordt gelinkt aan ernstige persoonlijkheidspathologie (bv. borderline)

Wat is het doel van splitsen?

Beschermen tegen overweldigende angst door tegengestelde onverdraaglijke gevoelens strikt te scheiden

Welk kernprobleem verraadt splitsen?

Onvermogen om ambivalentie (gemengde gevoelens) te verdragen

Wat zijn gespleten interne voorstellingen bij splitsen?

Gespleten zelfbeelden en gespleten objectbeelden

Wat zijn gespleten zelfbeelden bij splitsen?

"Volledig goed zelf" versus "volledig slecht zelf"

Wat zijn gespleten objectbeelden bij splitsen?

"Perfecte ander" versus "slechte ander"

Wat is een affectief klinisch gevolg van splitsen?

Affecten worden extreem en geïntensiveerd

Geef voorbeelden van extreme affecten door splitsen.

Woede → razernij, wanhoop → suïcidale wanhoop, opwinding → megalomaan

Wat is een gevolg van splitsen voor besluitvorming?

Keuzes maken wordt extreem moeilijk

Wat is een gevolg van splitsen voor impulsregulatie?

Impulsief handelen wordt frequenter en heftiger

Wat zegt Kernberg dat normaal gebeurt in vroege ontwikkeling?

Goede en slechte delen van zelf en anderen worden geïntegreerd tot stabiele genuanceerde beelden

Wanneer mislukt integratie volgens Kernberg?

Wanneer negatieve/pijnlijke ervaringen te overheersend zijn

Welke primitieve afweermechanismen noemt Kernberg bij falende integratie?

Splitsing, projectie, omnipotente controle en ontkenning

Wat is identiteitsdiffusie volgens Kernberg?

Instabiel zelfgevoel en onsamenhangende beelden van anderen door falen van vroege integratie

Bij welke stoornissen komt identiteitsdiffusie vaak voor volgens Kernberg?

Bij ernstige persoonlijkheidsstoornissen zoals BPD en NPD

Wat zegt Kernberg over stemmingswisselingen bij BPD?

Ze zijn intens, frequent en ontregelend en verstoren functioneren en relaties

Wat is volgens de tekst de kern van BPD?

Een verstoord zelfbeeld/identiteitsdiffusie: geen stabiel coherent zelfgevoel

Noem 2 uitingen van identiteitsdiffusie uit de tekst.

Gebrek aan langdurige levensdoelen en drastische veranderingen in mening/waarden/plannen

Wat betekent zwart-wit denken in intieme relaties bij BPD?

Oscilleren tussen idealisering en devaluatie van de ander

Wat is idealisering en devaluatie in BPD-context?

Ander is eerst perfect/volledig goed en bij teleurstelling waardeloos/kwadaardig/verlaten

Waarom komt zwart-wit denken voor bij BPD volgens de tekst?

Door identiteitsdiffusie en onvermogen om ambivalentie te verdragen

Waarom wordt zelfbeschadiging soms gebruikt bij BPD?

Om spanning te reguleren, controle terug te krijgen of verlammende emoties te verdrijven (rust/kalmte zoeken)

Wat is de vicieuze cirkel van interpersoonlijke conflicten bij BPD?

Woede/claimen → anderen haken af → meer verlating/waardeloosheid → meer angst/claimen → meer afwijzing

Waarom is werk/studie vaak instabiel bij BPD?

Impulsiviteit, emotionele uitbarstingen, instabiele relaties en gebrek aan consistentie maken volhouden moeilijk

Hoeveel componenten heeft een psychodynamische formulering volgens de tekst?

7

Wat zijn de 4 vereenvoudigde kernvragen van de formulering?

Wat is er gebeurd, kwetsbaarheid/weerbaarheid, waar wil hij naartoe, wat heeft hij nodig

Wat omvat component 1 (beschrijving van het probleem)?

Hoofdklacht, waarom nu/crisis, domein (zelf/relaties/cognitie/werk/aanpassing), primair/secundair, lijden, bewustzijn

Wat is component 2 (contextualisatie)?

Hoe het probleem past in de huidige leefsituatie

Wat is component 3 (ontwikkelingsperspectief)?

Hoe de ontwikkeling verliep en of het probleem een herhaling is van een vroeg patroon

Wat omvat component 4 (niet-psychodynamische factoren)?

Temperament, genetische predispositie, mentale retardatie, sociale deprivatie/armoede/isolement, trauma, drugs, lichamelijke aandoeningen

Wat omvat component 5 (veerkracht)?

Sterktes, talenten, vaardigheden, expertise, weerbaarheid, flexibiliteit en afweer

Wat omvat component 6 (intrapsychisch conflict of defect)?

Conflict en/of tekort: onvervulde noden, affectieve verwaarlozing, misbruik

Wat omvat component 7 (plan)?

Indicatiestelling, prognose, verwachte overdracht/tegenoverdracht en behandelcontract

Wat is het doel van de eerste gesprekken volgens de tekst?

Diagnostische inschatting maken om therapierichting te bepalen

Welke twee sporen onderscheiden de eerste gesprekken?

Conflictpathologie versus deficitpathologie

Wat is conflictpathologie?

Kern in intrapsychisch conflict waarbij afweermechanismen centraal staan

Welke techniek past bij conflictpathologie?

Openleggend/inzichtgevend werken: blootleggen, interpreteren en doorwerken

Wat is deficitpathologie?

Kern in fundamenteel tekort/structuurtekort (vaak vroeg ontwikkelingsniveau)

Welke techniek past bij deficitpathologie?

Ondersteunend structurerend werken: ondersteuning, structuur en functies opbouwen

Welke twee fasen heeft het therapeutisch proces: begrijpen → doorleven?

Cognitief classificerend begrijpen en emotioneel doorleefd voelen

Wat is weerstand?

De (vaak onbewuste) tegenkracht tegen het loslaten van beschermende afweer

Wat is de personendriehoek van Malan?

P (personen verleden), O (actuele relaties), T (therapeut): patronen uit P herhalen zich in O en T

Wat zijn activerende affecten (F) volgens Malan?

Primaire emoties/behoeften zoals verdriet, boosheid, nabijheid en zelfcompassie

Wat zijn inhiberende affecten (A) volgens Malan?

Alarm-emoties die F blokkeren zoals angst, schaamte en schuld

Wat is het doel van therapie in termen van A en F?

A blootleggen zodat F veilig kan worden toegelaten en doorleefd, waardoor het patroon doorbroken wordt