Gouden Eeuwen

Voor de strijders van Gouden eeuwen die eigenlijk gewoon in bed willen liggen

Renaissance

De wedergeboorte van de kunst uit de klassieke oudheid.

Humanisme

De mens staat centraal

Inheritance effect

Na de plaag gaven de overlevers veel geld uit aan kunst en investeerde hier in.

Wat was een ander belangrijk inkomen voor Italië, los van de export op luxeproducten zoals textiel?

Oorlog

Wat maakt de renaissance nog meer een uitvinding van de mensen?

1. Er worden traktaten geschreven over kunstenaars.

2. Veel werken die in de renaissance zijn gemaakt hadden een functie.

Wat was voorheen de standenmaatschappij?

1) Bidders

2) Strijders

3) Werkers

Waardoor ontstond er een nieuwe middenklasse?

Losse staten en landjes gaan samenwerken rond de renaissance.

Waardoor stond de standen onder druk?

1. De nieuwe middenklasse > worden rijk door handelsrelaties en trouwen adelijk.

2. De handel in luxe producten werd dominant.

Wat was een voordeel van kunstpatrionage?

Kunst is dé manier om macht te laten zien > laat zien hoeveel geld je had en kon dit uitoefenen.

Wat is verkwistend consumeren / conspicuous consumption?

Consumeren om te consumeren

Wat waren manieren dat je kan zien in een schilderij dat de opdrachtgever veel geld heeft?

1. Gebruik van dure pigmengen, bijvoorbeeld Lapis Lazuli.

2. Gebruik van bladgoud.

Waarom kunnen we koefische schriften op werken terug zien?

Er kwam in heel Italië een run op luxe Islamitische producten > niet voor het geloof maar voor de esthetiek.

Wie was Giorgio Vasari (1511-1574)

Italiaanse schilder en architect (en een heel vervelend ventje)

Le Vite (1550)

De levens van de grootste kunstenaars en architecten in de tijd rond de renaissance, begin vanaf 1200.

Wat waren drie criteria van Vasari?

1. Naturalisme = iets moet natuurgetrouw afgebeeld zijn en nauwkeurig zijn bestudeerd.

2. Plasticiteit = figuren en objecten moeten zich in een ruimte bevinden en er schuilt emotie in de voorstelling; licht, schaduw en kleurwerk.

3. Kloppende verhoudingen = lichamen en gebouwen moeten in perfecte harmonie (bijna onwerkelijk) en verhouding worden weergegeven, ook extreem geïdealiseerd.

Wat deed Leon Battista Alberti (1404-1472)

• Schreef de eerste postklassieke praktische handleidingen over de schilderkunst en architectuur in West-Europa.

Della Pictura (1435)

Schilderkunst handleiding met daarin de eerste regels van het gebruik van lijnperspectief. Los van handleiding ook een ideologisch document.

Wat zijn de drie delen in de Pictura?

• Deel 1 = regels van het lineair perspectief

• Deel 2 = belangrijkste aspecten van goede schilderkunst en historia.

• Deel 3 = de ideale kunstenaar en zijn opleiding.

De re aedificatoria (1443-1452)

Architectuur handleiding

Hoe werkt de zichtpiramide?

Onze blik volgt een piramide met stralen met ons oog als middelpunt. Deze stralen bepalen wat we kunnen zien: buitenstralen, middenstraal en tussenstraal.

Wat werd de schilder in de renaissance?

Een intellectueel, een schilder is intellectueel én ambachtelijk en krijgt daardoor een positie in de maatschappij.

Wat is de reconquista?

De bevrijding van Spanje van de Islamitische veroveraars.

Mudéjar-kunst

Kunst die niet volledig christelijk is, maar ook Islamitische invloeden heeft.

Wat begon er in Sevilla?

Sevilla was de belangrijkste haven, hier startte de kolonisatie van Amerika.

Wat is er te zien op Madonna van de zeevaarders (1531-1536)

• Maria als beschermvrouw in de zee en lucht.

• Onder de mantel mensen: belangrijke mensen, Columbus of mensen uit Amerika (onduidelijk)

• Gedachtegang: Maria steunde het kolonisatieproject

San Lorenzo de el Escorial

Paleis met klooster buiten Madrid, gebouwd door Filips II

El Greco (1541-1614)

Griekse schilder en wordt gezien als de voorvader van moderne kunst.

De begrafenis van de Graaf van Orgaz (1586-1588)

• Lokale legende: twee heilige komen de graaf persoonlijk ophalen.

• Hemels licht doordat de hemel openbreekt.

Houten beelden

• Gemaakt van gepolychromeerd hout.

• Werden vaak aangekleed.

• Juan Martínez Montañés was de meester.

Convento de San Augustín

• Klooster met triomfboog op de façade.

• Effectieve beeldtaal om de boodschap over te brengen.

Wat is er te zien op het Atriumkruis van San Augustín en wat was de functie?

• Fusie van christelijke en lokale (maya) elementen.

• Levensboom

• Voorwerpen uit de passie

• Lokale kunst zou helpen met de bekering.

Florentijnse Codex

• Groepswerk van Spaanse missionaris en een groep studenten.

• Deel van een onderzoeksproject om de natuur en cultuur van de Nahuate te begrijpen.

• Werd gemaakt ten tijde van een epidemie > gedacht dat dit het enige was dat de cultuur kon redden.

Wat toont het twaalfde boek in de Florentijnse Codex?

• De korte en brute episode in de geschiedenis van de Nahuate = Toxactl-bloedbad.

• Vond plaats tijdens een religieus festival > zijn in de val gelokt.

• Zorgde voor opstand van Azteekse bevolking tegen de Spanjaarden.

Wat voor techniek is er op dit object gebruikt?

• Mozaïek van vogelveren, techniek die in Mexico weer toegepast.

• Onbekende kunstenaar

Wat zijn de drie redenen van Cosgrove? (even niet duidelijk waar dit nou over ging)

·       Menselijke processen:

·       Bewuste processen

·       Onbewuste processen.

·       Niet al te veel waarde hechten aan sociale uniformiteit:

·       Erkent dat het landschap door verschillende groepen gebruik wordt gemaakt.

·       Welke waarden hebben de groepen aan het landschap:

·       Welke associaties en morele waarden hechten ze aan het landschap.

Typologie

De studie van een gebouw met de systematische indeling of classificatie van objecten, personen of verschijnselen in groepen (typen) op basis van gedeelde kenmerken

Waarom waren de graanproductie en druiventeelt belangrijk voor Venetië?

Er waren conflicten met Europese delen en het Ottomaanse rijk, dit had gevolgen voor de economie. Door de teelt van deze producten konden ze alsnog handelen.

Dogenpaleis, 1309

Een gotisch gebouw waar de stadstaat regeert en overziet, dit is het paleis van de heerser van Venetië.

Wat zijn op deze zuilen te zien?

• Gevleugelde leeuw voor de apostel Marcus

  • St. Theodoru op een krokodil.

Hoe zagen de villa’s eruit vóór de Palladiaanse villa’s

Losse structuren rondom een binnenplaats.

Waarom werden de villa’s van Palladio dicht bij water gebouwd?

Voor waterlementen

Wat is een Palladio villa?

• Een villa ontworpen door Andrea Palladio

• Komt voort uit een streven voor modernisering en innovatie

• Alle structuren worden onder één dak geplaatst > graanopslag, vee en duiventeelt

• Villa’s zijn bedacht ín het landschap

Villa Rotonda

• Meest bedachte villa > heeft een 360 graden uitzicht.

• Tempelfront aan elke zijde.

Wat zijn kenmerken van Palladiaanse villa?

• Onderaan trappen > konden lange trappen zijn.

• Zuilen en een tempelfront.

• Kruisvorm in het midden een ribgewelf > er werd gekeken naar Romeinse architectuur.

• Materiaal kon van baksteen zijn > niet per se natuursteen.

Hoe is Andrea Palladio in contact gekomen met architectuur?

Via een humanist die hem traktaten van Vitruvius liet zien, dit was zijn eerste contact met oude architectuur.

Voor wie werd villa Barbaro gebouwd?

• Belangrijke politici Daniele Barbaro en Marcantonio Barbaro

Wat is er kenmerkend aan het interieur van de villa?

• Fresco stucco werk.

• Romeins huis in modern jasje.

• Illusie dat je naar buiten kan kijken > geschilderde zuilen.

• Referenties naar een goddelijk ideaal > goden ook in het interieur verwerkt.

Wat is de I Quattro Libri dell’architettura?

De vier boeken van de architectuur:

• Deel 1 = orden en bouwkunde

• Deel 2 = stadshuizen en villa’s

• Deel 3 = openbare werken en gebouwen

• Deel 4 = Romeinse oudheden.

Wat was de impact van I Quattro Libri dell’architettura?

Het had enorm veel bereik en je hoefde niet meer naar de gebouwen toe om ze te kunne bekijken, de architectuur van Palladio verspreid zich buiten Italië.

Welke functies hadden portretten?

• Een herinnering na de dood.

• Van een geliefde.

• Huwelijken.

Welke soorten portretten zijn er?

• Kerkelijk

• Substitutie of diplomatiek

• Zelfverbetering

• Entertainment

• Zelfportretten

Hoe werden portetten tentoongesteld?

Houten frames of gordijnen tegen de stof > werden vaak uit de lijst gehaald om te wisselen van drager.

Hoe kan een portret laten zien hoe deze wil worden opgehangen?

Licht en standpunt

Waarom zou je willen verzamelen?

• Kan verschillende redenen hebben > bijvoorbeeld religieus

• Om te laten zien dat je geld had

Wat is een Studiolo (vanaf tweede helft zestiende eeuw)

Een kleine studeerkamer met als basisidee: ordenen van kennis in een fysieke ruimte. De ruimte bevat schilderijen, curiositeiten, kostbaarheden.

Wat is een wunderkammer? (Heilige Roomse Rijk in de 16e en 17e eeuw)

Een soort latere versie van de studiolo, een encyclopedische verzameling die alle producten in de wereld omvat.

In welke twee afdelingen kan je het indelen?

• Naturalia = natuurproducten > edelstenen, dieren (opgezet) en planten.

• Artificialia = door de mens gemaakte producten > bijvoorbeeld kunst

Wat zijn de vijf categoriën in de ideale wunderkammer volgens Quiccheberg?

• Familiegeschiedenis van verzamelaar en religieuze objecten.

• Artificialia

• Natuurhistorie

• Muziekinstrumenten

• Voorstellingen (kunst)

Het huwelijk tussen welke twee was het begin van de Bourgondische dynastie?

Filips de Stoute en Margaretha van Male.

Wie is Giovanni di Bicci de’Medici?

Stamvader van de Medici familie die eind 14e eeuw banken startte.

Gilde

Beroepsvereniging waar men bij ging om een beroep te mogen uitoefenen > werden veel gesticht nadat vele kunstenaars zijn verhuisd naar de grote steden.

Wat kan je terugzien in de kunst door het vele reizen van kunstenaars?

Je ziet dat mensen van kleur meer worden afgebeeld.

Karthuizer klooster, Djion

• Filips de Stoute wilde hier een mausoleum bouwen

• Liet door de jaren heen dingen aanbouwen

Klaas Sluter

• Verzorgde het hoofdportaal van het klooster.

• Maakte de sarcofaag van Filips de Stoute

Waarom kon de sarcofaag van Filips de Stoute een probleem vormen voor het klooster?

De Karthuizers waren van eenvoud en minimalisme, de sarcofaag was heel rijk gedecoreerd. Omdat het zo rijkelijk gedecoreerd was in vergelijking met het klooster was er toch genoeg balans om god niet boos te maken.

Wat wordt er op de sarcofaag afgebeeld?

Personen die bidden voor Filips zijn zielenheil.

Wat is er te zien op het hoofdportaal van het klooster?

• Links = Johannes de Doper en Filips de Stoute

• Midden = Maria en Christuskind

• Rechts = Catharina van Alexandrië en Margaretha van Male

Wat is er op de Mozesput te zien?

Apostelen die ook werden gezien als echte heersers.

Getijdenboek

Gebedenboek waarmee je moest bidden, zodat je wist wat het thema voor het bidden > hetzelfde idee als met een gebedssnoer.

Wat is er bijzonder aan het getijdenboek van Maria van Bourgondië?

Er wordt een spel gespeeld > kijken en bekeken worden. Maria is twee keer afgebeeld en dit gebeurd ook met andere elementen.

Kruisgetijden van Maria van Bourgondië

• Kruisiging van Christus

• Maria is niet aanwezig maar zijn wel aanwijzingen van haar aanwezigheid.

Waarom waren tapijten populair?

• Waren kostbaarder dan schilderijen

• Makkelijk mee te nemen

• Werden vaak geschonken

Wat was een voordeel van de stijgende welvaart in Gent en Brugge?

Steeds meer werk voor kunstenaars door een groeiende consumptiemaatschappij.

Wat waren de gevolgen van de burger als bestuurder en opdrachtgever?

Steden werden culturele centra en zetten hun eigen geschiedenis op papier, dit zijn stadsboeken.

Wat voor kennis kwam er de Republiek in door de stedenboeken?

Cartografie

Stadsgezicht

Een nieuw genre waarin de stad het onderwerp is.

Hoe werd de architectuur geleid in de Republiek?

Doormiddel van regelgeving konden ze invloed uitoefenen hoe huizen eruit moeten zien. Steden moesten schoon en representatief zijn en moesten een ideale stad zijn.

Wat is de ideale opdeling van de stad volgens Simon Stevin?

Vorstelijke gebouwen = rand van de stad.

Economische gebouwen = centrum.

Woongebieden = daaromheen

Wat waren de stappen voor de huisvestiging voor nieuwkomers in de stad?

Verdichting > herbestemming > vergroting

Wat zijn de drie motieven voor de stad?

• Tot cieraet = esthetische motieven.

• Tot dienst = functionele motieven.

• Tot profijte = economische motieven.

Wat is functiescheiding?

Welke functies kregen welke plek.

Waarom ging de uitbreiding van Amsterdam gelijkdelijk?

Uit noodzaak, de stad werd geleidelijk groter.

Wat was de functie van een stadshuis?

Centrum van het bestuur van de stad.

Welk stadshuis werd uiteindelijk het voorbeeld voor stadshuizen?

Het stadshuis van Antwerpen door de klassieke elementen die terug komen.

Met welk stadshuis werd Hollands Classicisme ingeleid?

Stadshuis Amsterdam (Paleis op de Dam)

Waar diende Waaggebouwen voor?

Het wegen en administreren van de goederen.

Welke stad is het centrum van de contra-reformatie?

Antwerpen

Waar gingen de 95 stellingen van Maarten Luther (1483-1546) over?

Het gaf kritiek op het katholieke wanbeleid en vond dat de katholieke kerk gevolgd moest worden die nederig het geloof volgde.

Wat was het gevolg van de 95 stellingen?

Roeping tot de hervorming van de kerk.

Aflaat en wie was hier een groot voorbeeld van?

Brief waarmee (tijdelijke) straffen en zonden van God worden verkort en Johann Tetzel.

Aflaatkoffer

Soort kist waar het geld in werd gedaan.

Wat deed Lucas Granach voor de reformatie?

• Verspreidde de beelden van Luther > massaproductie van prentkunst.

• Steunde iedereen die het Lutheraanse idee steunden.

Volvelles

Interactieve anti-pauselijke spotprenten.

Door wat werden Brugge en Antwerpen belangrijke plekken voor kunsthandel?

Kloosterstichting

Devotiepaneeltjes

Klein schilderstukje dat werd gebruikt voor persoonlijk religieuze devotie, konden portretten van de opdrachtgvers bevatten.

Wat was een populair thema bij de devotiepaneeltjes?

Rust op de vlucht van Egypte, Maria en Jozef die vluchten voor de kindermoord en de ultieme beschermer van katholieken.

Beeldenstorm

Extreme kant van de reformatie waarin veel religieuze kunst is gesloopt.

Door welke Spaanse regenten bloeit de Antwerpse economie op?

Aartshertogen Albrecht en Isabella

Regels contra-reformatie (Concilie van Trente)

• Eenvoud en begrijpelijkheid

• Focus op Christus en/of Maria en minder op andere heilige

• Decorum = geen naakt.

• Oproepen van emotie en medeleven.

Wat moest kunst doen volgens de Contra-reformatie?

Een voorbeeld geven van gewensts gedrag en de kijker moest dat reflecteren.