Ekskresjon (44.2-44.5)

Kva tre ulike nitrogenholdige avfallsstoff skiller dyr ut?

• Ammoniakk, urea og urinsyre

• Ammonium, urea og urinsyre

• Ammonium, urea og aminosyre

• Ammoniakk, urea og aminosyre

• Ammoniakk, urea og urinsyre

Kva form for nitrogenhaldig avfall blir utskilt av de fleste akvatiske dyr?

• Urea

• Urinsyre

• Ammonium

• Ammoniakk

• Ammoniakk

Kva er hovedgrunnen til at mange akvatiske dyr skiller ut nitrogenet som ammoniakk?

Fordi ammoniakk er svært giftig, så for å skilje ut trygt trengst mykje vatn

Korleis blir urea laga hos vertebrata?

Avfallsprodukt frå metabolsk syklus som kombinera ammoniakk med CO2 (i leveren)

Kva er fordelane med urea?

Lite giftig og lettløyseleg i vatn

Kva er den støste ulempen med Urea?

Veldig energikrevande

Kvifor kan urinsyre bli ekstrehert som “paste” og kva fordel har det?

Fordi urinsyre er lite løyseleg i vatn, som gjør at det kan utskiljast med lite vasstap

Kva type ekskresjonsprodukt er mest energikrevjande å skilje ut?

• Urea

• Ammoniakk

• Urinsyre

Urinsyre

(Så urea, så ammoniakk)

Kva røfflig fire steg består ekskresjonssystemet av?

• Filtration, reabsorption, filtrering and erection

• Filtration, reabsorption, filtrering and excretion

• Filtration, reabsorption, secretion and excretion

• Filtration, reabsorption, secretion and excretion

Kva er det som driver filtrering i dei fleste tilfeller?

• partialtrykk

• hydrostatisk trykk

• differensialtrykk

• hydrostatisk trykk

(trykket i en stillestående væske. Trykket øker med dypet og kan endres ved å endre densiteten til væsken)

Kven av desse kan passere membraner, og under filtrasjon går ut av blodet?

• Protein

• Vatn

• Salt

• Aminosyrer

• Protein

Kva forklara best reabsorpsjon?

• Verdifulle substansar frå filtratet transporterast tilbake til blodet

• Ulike substansar som giftstoff frå blodet til filtratet/røyret

• Blodtrykk tvinger stoff over ein selektiv permeabel membran

• Verdifulle substansar frå filtratet transporterast tilbake til blodet

Kva forklara best secretion?

• Verdifulle substansar frå filtratet transporterast tilbake til blodet

• Ulike substansar som giftstoff frå blodet til filtratet/røyret

• Blodtrykk tvinger stoff over ein selektiv permeabel membran

• Ulike substansar som giftstoff frå blodet til filtratet/røyret

Korleis kvittar flatormar seg med ekskresjonsavfall?

• Har “metanephridia”, røyr som buktar seg fleire gonger innan same kroppssegment. Kapillærnett er surra rundt og tillate diffusjon av stoff

• Har “Malpighian tubules”, røyr direkte frå fordøydelsessystemet som går ut i kroppen. Skjer ikkje filtrasjon, cellene på innsida av veggen “fører over” stoff frå hemolymfen

• Har “flame bulbs” system, forgreiningar i kroppen med nesten lyspærer i kvar ende. Desse har ciliar i seg som filtrerar den intetstitielle væska, og filtratet går ned i røyrsystemet og ut

• Har “flame bulbs” system, forgreiningar i kroppen med nesten lyspærer i kvar ende. Desse har ciliar i seg som filtrerar den intetstitielle væska, og filtratet går ned i røyrsystemet og ut

Korleis kvittar meitemakk seg med ekskresjonsavfall?

• Har “Malpighian tubules”, røyr direkte frå fordøydelsessystemet som går ut i kroppen. Skjer ikkje filtrasjon, cellene på innsida av veggen “fører over” stoff frå hemolymfen

• Har “flame bulbs” system, forgreiningar i kroppen med nesten lyspærer i kvar ende. Desse har ciliar i seg som filtrerar den intetstitielle væska, og filtratet går ned i røyrsystemet og ut

• Har “metanephridia”, røyr som buktar seg fleire gonger innan same kroppssegment. Kapillærnett er surra rundt og tillate diffusjon av stoff

• Har “metanephridia”, røyr som buktar seg fleire gonger innan same kroppssegment. Kapillærnett er surra rundt og tillate diffusjon av stoff

Korleis kvittar insekt seg med ekskresjonsavfall?

• Har “metanephridia”, røyr som buktar seg fleire gonger innan same kroppssegment. Kapillærnett er surra rundt og tillate diffusjon av stoff

• Har “Malpighian tubules”, røyr direkte frå fordøydelsessystemet som går ut i kroppen. Skjer ikkje filtrasjon, cellene på innsida av veggen “fører over” stoff frå hemolymfen

• Har “flame bulbs” system, forgreiningar i kroppen med nesten lyspærer i kvar ende. Desse har ciliar i seg som filtrerar den intetstitielle væska, og filtratet går ned i røyrsystemet og ut

• Har “Malpighian tubules”, røyr direkte frå fordøydelsessystemet som går ut i kroppen. Skjer ikkje filtrasjon, cellene på innsida av veggen “fører over” stoff frå hemolymfen

Kva er lagene i nyrene der ekskresjons skjer?

• Outer modulla, inner modulla

• Cortex, outer modulla, inner modulla

• Colum, outer modulla, inner modulla

• Colum, Cortex, outer modulla, inner modulla

• Cortex, outer modulla, inner modulla

1600L strøymer gjennom menneskenyrene kvar dag, kor mykje av dette blir om til filtrat?

• 900L

• 180L

• 50L

• 1300L

• 180L

180L filtrat dannast av menneskenyrene kvar dag, kor mykje av dette blir om til urin?

• 70L

• 1,5L

• 5L

• 0,5L

• 1,5L

Sant eller usant: Vertebratar har nyrer som er involvert i både osmoregulering og ekskresjon?

Sant

Kva er eit nefron?

Det er dei funksjonelle enhetane i nyrene. Der filtrasjon ++ skjer

Kva er vegen filtrat går i nefronar i nyrene?

• Proximal tubule - loop of henle - ascending limb - distal tubule - collecting duct

• Proximal tubule - Bowmans capsule - ascending limb - distal tubule - collecting duct

• Proximal tubule - loop of henle - distal tubule - collecting duct

• Proximal tubule - loop of henle - ascending limb - distal tubule - collecting duct

Korleis endrast konsentrasjonen seg utanfor nefronane frå lenger “oppe” til lenger “nede” i nyrene?

• Går frå høg til låg konsentrasjon stoff

• Går frå låg til høg konsentrasjon stoff

• Går frå låg til høg konsentrasjon stoff

(tillata diffusjon av vatn nedi Loop of Henle ++)

(= Osmolariteten av den interstitielle væska auka nedover!)

Kva skjer i den proximale tubulen?

• NaCl, H2O, glukose, aminosyrer og K+ går ut av nefronane til den interstitielle væska gjennom aktiv transport

• NaCl, H2O, glukose, aminosyrer og K+ går ut av nefronane til den interstitielle væska gjennom aktiv og passiv transport

• NaCl, H2O, glukose, aminosyrer og K+ går ut av nefronane til den interstitielle væska gjennom passiv transport

• NaCl, H2O, glukose, aminosyrer og K+ går ut av nefronane til den interstitielle væska gjennom aktiv og passiv transport

Når går giftstoff inn i nefronane etter filtreringa?

• Ved både proximal og distal tubule

• Ved proximal tubule

• Ved distal tubule

• Ved både proximal og distal tubule

Korleis er fordleinga av ulike kanalar i epitelvevet i descending Loop of Henle?

• Mange kanalar for både vatn (akvaporin) og salt/ion+

• Mange kanalar for vatn, lite for salt/ion+

• Mange kanalar for salt/ion+, lite for vatn

• Mange kanalar for vatn, lite for salt/ion+

(Den interstitielle væska er meir konsentrert utfor loopen, førar til at vatn diffundera ut)

Sant eller usan: Ascending loop of Henle har mange kanalar for vatn (akvaporin)

Usant

(Har ingen slik at vatn ikkje kan returnere etter å ha gått ut frå nefronet i descending loopen)

Sant eller usant: NaCl transporterast både passivt og aktivt ut frå nefronet i ascending loop of Henle

Sant

Kva skjer i collecting duct?

• NaCl og H2O diffundera ut

• NaCl, urea og H2O diffundera ut

• Urea og H2O diffundera ut

• NaCl, urea og H2O diffundera ut

(Litt urea diffundera ut “nederst” i nyrene fordi det no er blitt ganske så konsentrert filtrat/urin)

Kva er hovedgrunnen til at menneske klarar å lage så konsentrert urin, spare på vatn?

• Har god tilgang på vatn

• Nefronane, spesielt Loop of Henle dannar osmolaritets gradient slik at vatn kan forlate filtratet i collecting duct

• På grunn av god hormonkontroll av ekskresjon

• Nefronane, spesielt Loop of Henle dannar osmolaritets gradient slik at vatn kan forlate filtratet i collecting duct

Kva del av nefronane har countercurrent exchange med kapillærårer?

• proximal tubule

• Loop of Henle

• Distal tubule

• Collecting duct

• Loop of Henle

(I motsetning til countercurrent exchange i sirkulasjonssystemet for varme, brukast det her energi gjennom aktiv transport av NaCl. Det er dette som fører til høg salt konsnetrasjon i nyrene. Kallast COUNTERCURRENT MULTIPLIER SYSTEM)

Sant eller usant: Menneskenyrene har en av dei høgste metabolske rate i forhold til noko anna organ

Sant

(Trengst mykje energi i Loop of Henle (ascending del) for å aktivt transporte NaCl, for å oppretthalde osmolaritets gradient)

Kor skillast ADH (/vasopressin)(hormon) ut frå?

• Fremre hypofyse

• Bakre hypofyse

• Hypotalamus

• Nyrene

• Bakre hypofyre

Korleis fungera ADH?

• Sett seg på reseptora i collecting duct celler, triggar signaltransduksjon, vesiklar med akvaporin blir integrert i membranen => Meir vatn forlata filtratet

• Sett seg på reseptora i collecting duct celler, triggar signaltransduksjon, vesiklar med akvaporin blir fjerna frå membranen => Meir vatn blir i filtratet

• Sett seg på reseptora i collecting duct celler, triggar signaltransduksjon, vesiklar med akvaporin blir integrert i membranen => Meir vatn forlata filtratet

Kva skjer med ADH dersom man drikker mykje vatn?

• Det blir slept ut ADH frå bakre hypofyse

• Det blir ikkje slept ut ADH frå bakre hypofyse/redusert utslepp

• Det blir ikkje slept ut ADH frå bakre hypofyse/redusert utslett

(Fordi blod osmolariteten blir lågare enn det normale området, treng å gå tilbake til normal)

(Meir ADH førar til meir akvaporin slik at vatn kan forlate filtratet/urinen)

(Motsett dersom et noko med mykje salt)

Gøy fakta →

Når man drikker alkohol inhiberar drikka utskiljing av ADH, får ikkje fleire akvaporin i cellene, får ikkje mogleghet til å kvitte seg med like mykje vatn frå filtratet/urinen, må tisse mykje. (+ blir dehydrert)

Kva krets hjelp til med å regulere nyre funksjon dersom t.d. blodvolum og trykk minkar?

• ADH

• RAAS

• LH

• Juvenile hormone

• RAAS

(Resten av alternativa er hormon)

(Dersom blodvolum/trykk minkar, aukar ikkje dette osmolariteten, ADH aktiverast ikkje)

(RAAS førar til auka vatn og Na+ reabsorpsjon)