Psychologia emocji i motywacji LITERATURA

5.0(1)
studied byStudied by 12 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/404

encourage image

There's no tags or description

Looks like no tags are added yet.

Last updated 4:03 PM on 2/1/26
Name
Mastery
Learn
Test
Matching
Spaced
Call with Kai

No analytics yet

Send a link to your students to track their progress

405 Terms

1
New cards

emocje - psychologia współczesna

Ludzie na ogół starają się wpływać na pojawianie się, przebieg i konsekwencje emocji

2
New cards

regulacja emocji

proces inicjujący, modelujący i podtrzymujący doświadczanie emocji i operacji poznawczych oraz zachowań związanych z tym doświadczaniem

może mieć charakter:

  • nieuświadamiany, automatyczny

  • podmiotowy

3
New cards

Na początku życia dziecka można zaobserwować…

przejawy zachowań ukierunkowanych na obniżenie pobudzenia emocjonalnego oraz redukcję dyskomfortu.

przykłady:

  1. wtulanie się w matkę, ssanie własnego kciuka, fiksowanie wzroku na wybranych elementach otoczenia

  2. płacz sygnalizujący głód lub inny dyskomfort

4
New cards

Wszelkie reakcje dziecka, które obniżają pobudzenie emocjonalne oraz redukcję dyskomfortu są…

wspólne rodzajowi ludzkiemu i nie wymagają wcześniejszego uczenia się

5
New cards

automtayczna regulacja emocji - przykłady

  • kierowanie uwagi na bodźce, które potencjalnie mogą być zagrożeniem

  • mechanizm zaprzeczania (nieprzyjmowanie do wiadomości zagrażających informacji, niosących jednoznacznie negatywne skutki)

6
New cards

Kiedy ludzie najdłużej fiksują wzrok bodźcach, które są pozytywne?

W warunkach, w którym bodźce te mają różną walencję (emocjonalną wartość bodźca) , ale nie mają zagrażającego charakteru.

7
New cards

samokontrola

właściwość jednostki, proces i czynność

8
New cards

trzy strategie, związane z podmiotową kontrolą emocji (Waldinger, Isaacowitz (2011))

  • dystrakcja

  • koncentracja

  • ruminacja

9
New cards

(Waldinger, Isaacowitz (2011)) dystrakcja

poznawcza ucieczka od aspektów rzeczywistości, które rodzą negatywne doznania emocjonalne i przesunięcie uwagi na detale, które mogą być źródłem emocji pozytywnych

10
New cards

dystrakcja - przykład

zamiast skupiać się na tym co źle zrobiliśmy w zadaniu, skupiamy się na tym co dobrze

Tenisista myśli o przegranym meczu, później koncentruje się na kilku świetnych zagraniach

11
New cards

(Waldinger, Isaacowitz (2011)) koncentracja

emitowanie reakcji poznawczych, które cały strumień świadomości ukierunkowują na bodźce, mogące wywołać pozytywne stany emocjonalne

12
New cards

koncentracja - przykład

skupienie się na własnym oddechu

13
New cards

(Waldinger, Isaacowitz (2011)) ruminacja

ciągłe, patologiczne powracanie w myślach do zdarzeń wywołujących negatywne emocje, takie działanie prowadzi do niepokoju

  • czasem ruminacje mogą dotyczyć wracania myślami do zdarzeń pozytywnych

14
New cards

mechanizm izolacji

podmiot na świadomość istnienia zagrożenia, ale poznawczo funkcjonuje tak jakby on nie był obiektem tych zagrożeń

15
New cards

różnice międzypłciowe - poprawianie sobie nastroju

  • kobiety preferują metody pasywne (picie kawy, jedzenie słodyczy, spanie) oraz metody ukierunkowane hedonistycznie (zakupy), rozmyślają o swoich problemach

  • mężczyźni preferują metody aktywne (sport, majsterkowanie) oraz poszukują dystraktorów (oglądanie telewizji), częściej sięgają po alkohol lub narkotyki

16
New cards

regulacja emocji

  • proces

  • wynik

pozytywny proces nie musi znaczyć pozytywnego wyniku i na odwrót

17
New cards

(Sheppes, Meiran (2007)) emocja

jest procesem dynamicznym, rozwijającym się w czasie i poszczególne strategie jej kontrolowania są mniej lub bardziej odpowiednie w poszczególnych fazach tego procesu

18
New cards

Kiedy regulacja związana z procesami intrapsychicznymi może być skuteczna?

Wtedy, gdy pojawi się na początku doznania nieprzyjemnej emocji, nie pozwalając na jej pełne rozwinięcie się, doprowadzi do jej złagodzenia lub do odczuwania innej emocji

19
New cards

regulacja pobudzenia może mieć charakter…

  • automatyczny

  • kontrolowany

20
New cards

motywacja

  • w odniesieniu do stanów, w których organizm podejmuje działania ukierunkowane na uzyskanie jakiegoś elementu niezbędnego odo normalnego funkcjonowania

  • w odniesieniu do nowych osiągnięć, których jednostka chce osiągnąć stan lepszy od trwającego

21
New cards

John Dollard i Neal Miller (1967) przyjęli za Freudem, że…

organizmy żywe są bezczynne

22
New cards

podejścia ewolucyjne do motywacji

  • nurt etologiczny (wcześniejszy)

  • nurt socjobiologiczny

23
New cards

motywacja w etologii

  • gotowość do wykonania pewnego ewolucyjnie utrwalonego wzorca zachowania

  • wrodzony mechanizm wyzwalający zachowanie

  • instynkt (kilka klas, np. rodzicielski, rozrodczy, migracji)

24
New cards

instynkt (popęd)

utrwalony wzorzec zachowania oraz wrodzony mechanizm wyzwalający zachowanie

ma strukturę hierarchiczną (Tinbergen) np. instynkt rozrodczy u ptaków obejmuje instynkty niższego rzędu np. budowanie gniazda

25
New cards

aktywność sterowana instynktem zawiera trzy etapy:

  1. etap narastania instynktu

  2. etap apetytywny, charakteryzujący się rosnącym (jak apetyt) niespecyficznym i specyficznym pobudzeniem organizmu

  3. etap konsumacyjny (zachowania spełniające), kończący się rozładowaniem instynktu

26
New cards

Instynkt nie wystarcza aby…

uruchomić zachowanie ukierunkowane

(decydujące znaczenie mają wrodzone mechanizmy wyzwalające i bodźce wyzwalające)

27
New cards

Jeżeli działający instynkt jest bardzo silny, a brakuje bodźców wyzwalających to…

może dochodzić do aktywności jałowej, ukierunkowanej na rozładowanie instynktu

(np. ruchy kopulacyjne bez partnera)

28
New cards

Przy bardzo silnym popędzie do uruchomienia zachowania wystarczy…

słaby bodziec wyzwalający

(i na odwrót)

29
New cards

wrodzony mechanizm wyzwalający

niewymagający uczenia się bodziec lub zespół bodźców stanowiących konieczny i wystarczający warunek wystąpienia zachowania instynktownego

30
New cards

kilka klas instynktów

  • rodzicielski

  • rozrodczy

  • migracji

31
New cards

zasada podwójnej kwantyfikacji

(Lorenz 1975, Manning 1976)

uruchomienie zachowania jest łącznym efektem działania dwóch czynników:

  • siły działającego popędu

  • siły bodźca wyzwalającego

32
New cards

motywacja: model hydrauliczny

  • energia podlega kumulacji i zwiększa swoje ciśnienie (jak w zbiorniku z zaworem bezpieczeństwa)

  • gdy ciśnienie jest zbyt wysokie, zawór otwiera się

  • ciśnienie spada

  • gdy ciśnienie jest wysokie, wystarczy niewielka zmiana zewnętrzna aby energia została uruchomiona

  • jeśli jest niskie, trzeba dużej zmiany by uruchomić energię

  • gdy zbiornik jest pusty, nic energii nie uruchomi

33
New cards

badania nad reakcjami piętna (imprinting)

pokazują, że mimo wrodzonej gotowości do “podążania za” mechanizm ten ulega utrwaleniu lub zaburzeniu w pierwszych kilkunastu godzinach życia

już ukształtowane reakcje piętna są bardzo trwałe i modyfikują późniejsze procesy uczenia się

34
New cards

Socjobiologowie zakładają, że…

podstawowym motywem znajdującym się u podłoża wszelkich zachowań organizmów jest tendencja do rozpowszechniania własnych genów

35
New cards

koncepcja motywacji w socjobiologii

3 czynniki:

  • okazja do rozpowszechniania własnych genów

  • eliminacja czynników zmniejszających prawdopodobieństwo rozsiewania własnych genów

  • dobór partnera najlepszego z dostępnych

36
New cards

socjobiologia - Gould

Podkreśla, że ta dziedzina nie dostarcza odpowiedzi na pytanie dotyczące wyboru jednego spośród możliwych zachowań

istnieje wielka liczba ekwiwalentnych sposobów zbiegania o rozpowszechniania genów, ale nie wiadomo dlaczego organizm wybiera dany sposób

37
New cards

Teorie socjobiologiczne słabo…

przewidują zachowania (szczególnie złożone)

38
New cards

koncepcje ewolucyjne a koncepcja psychodynamiczna

ewolucyjne → dotyczą ogólnie organizmów żywych

psychodynamiczna (psychoanalityczna) → ludzi

39
New cards

psychodynamiczna koncepcja motywacji (Freud)

założenia:

  • zachowania są zdeterminowane

  • źródłem zachowań jest energia psychiczna

  • zachowaniem rządzą wrodzone instynkty, częściej nazwane popędami

(popęd życia - seksualny (eros), popęd przeżycia (podtrzymania życia) np. głód, popęd śmierci (thanatos) - mechanizm zachowania)

  • motywy ludzkiego zachowania mają charakter nieświadomy (świadomość nie odgrywa istotnej roli w kształtowaniu motywacji zachowania)

40
New cards

popędy według Freuda - charakterystyka

  • źródło popędów

  • impet popędu

  • przedmiot popędu

  • zaspokojenie (ukierunkowanie) popędu

41
New cards

źródło popędów

(Freud)

  • stałe/odnawialne

  • stany organizmu

  • procesy metaboliczne

  • lub inne formy kumulacji energii

42
New cards

impet popędu

(Freud)

  • strona energetyczna popędu

  • wielkość działającego napięcia

  • wielkość deficytu ważnego dobra itp.

43
New cards

przedmiot popędu

(Freud)

  • każdy stan organizmu/obiekt, który redukuje napięcie i powoduje zaspokojenie działającego popędu

  • przedmioty popędu mogą zmieniać się w czasie (np. przez dojrzewanie/uczenie się)

44
New cards

zaspokojenie (ukierunkowanie) popędu

(Freud)

  • usunięcie nieprzyjemnego napięcia

  • lub innej wewnętrznej stymulacji uruchamiającej aktywność

45
New cards

podstawowy popęd organizujący zachowanie (bez udziału świadomości) wg Freuda

popęd seksualny

46
New cards

Robert Wite (1959)

wykazał, że odwołując się do wąskiej klasy popędów, trudno wyjaśnić zachowania eksploracyjne, zachowanie poznawcze, czynności manipulacyjne, poszukiwanie skuteczności

47
New cards

dwa mechanizmy motywacyjne (Karen Horney, 1976, 1978):

  • potrzeby bezpieczeństwa i stanowiącego konsekwencję braku jej zaspokojenia - lęku podstawowego

  • wyidealizowanego obrazu własnej doskonałości (Ja idealne), które zostaje w konflikcie z Ja aktualnym lub realnym

48
New cards

Erich Fromm (1966, 1971)

  • prekursor humanistycznej teorii motywacji, bo uważał, że:

najważniejszy mechanizm motywacyjny → dążenie do integralności własnej osoby

49
New cards

Harry Sulivan (1953)

dwa mechanizmy motywacyjne

  • potrzeba przyjemności

  • potrzeba bezpieczeństwa

← siły napędowe ludzkiego zachowania

50
New cards

Cofer, Appley (1972)

cztery kategorie psychodynamicznej teorii motywacji

  1. energia - biologiczne stany organizmu

  2. geneza zachowania - popędy (potrzeby, instynkty)

  3. samokontrola motywacji - motywacja najczęściej nieświadoma

  4. mechanizm motywacyjny - redukcja napięcia

51
New cards

behawiorystyczna koncepcja motywacji

  • empiryczna

  • siła motywacji → ocenia się post hoc

  • popęd, przynęta/pobudka, wzmocnienie

52
New cards

popęd

wielkość deficytu ważnego dla organizmu czynnika pozytywnego lub jako wielkość oddziaływania czynnika negatywnego

podział popędów:

  • pierwotne - nie wymagają uczenia się np. głód

  • wtórne np. zapotrzebowanie na używki

53
New cards

działanie popędów

uruchamianie i narastanie napięcia

(+ uruchomienie czynności eksploracyjnych)

54
New cards

Do wystąpienia zachowania niezbędny jest…

czynnik (obiekt) mogący zredukować popęd

konieczna jest przynęta (pobudka)

55
New cards

przynęta (pobudka)

obiekt/stan mający zdolność redukowania lub zmniejszania wielkości popędu

56
New cards

dwoisty charakter pobudki

  • w pewnych warunkach uruchamia popęd

  • w innych go redukuje

zatem:

czynnikiem uruchamiającym motywację jest pobudka LUB popęd

57
New cards

wzmocnienie pozytywne

każdy obiekt, stan rzeczy, który zwiększa prawdopodobieństwo powtórzenia reakcji wywołanej działaniem danego bodźca (popędu/pobudki)

58
New cards

pobudka/popęd/wzmocnienie

Pobudki kształtują nowe popędy, a po zredukowaniu popędu stają się wzmocnieniem.

59
New cards

brak oczekiwanego wzmocnienia pozytywnego

kara

60
New cards

brak oczekiwanego wzmocnienia negatywnego

nagroda

61
New cards

gotowość do wykonywania zachowań rośnie wraz z:

  • wielkością nagrody (zredukowanego popędu)

  • częstością otrzymywania danej nagody (choć w miarę jej poznawania wartość wzmacniająca nagrody stopniowo maleje)

  • regularnością otrzymywania danej nagrody (choć w miarę przedłużania się serii nagród wartość wzmacniająca kolejnych nagród maleje)

  • bliskością czasową nagrody i wykonywanego zadania

62
New cards

Clark Hull (1952) - motywacja

  • ma swoje źródła w Darwinowskiej walce o byt

  • do przeżycia niezbędne są pokarm, woda itp. oraz umiejętność zdobywania tych obiektów np. atak

  • popęd uruchamia deficyt obiektów pozytywnych lub nadmiar negatywnych

  • popęd - najważniejszy wskaźnik: intensywność zachowania

63
New cards

Hull: zachowanie

  • uczenie się zachowania

  • wykonanie zachowania (wcześniej wyuczonego)

64
New cards

Hull: popęd

  • specyficzny

  • niespecyficzny

65
New cards

popęd i nawyk

D i H

podstawowe wyznaczniki zachowania

66
New cards

Hull: wystąpienie zachowania

iloczynowa funkcja nawyku i popędu

<p>iloczynowa funkcja nawyku i popędu</p>
67
New cards

Tolman (1929/1995)

oprócz popędu, pobudki i wzmocnienia uznawał:

mapy poznawcze

oczekiwania

“macierz przekonań i wartości’

“przedmioty i cele”

68
New cards

teoria motywacji Maslowa

zakłada obecność dwóch mechanizmów motywacyjnych:

  • potrzeb niedoboru (D-needs)

  • potrzeb wzrostu (B-needs)

→ (metapotrzeby)

69
New cards

Maslow: głód

oprócz bycia wskaźnikiem braku składników odżywczych

może być również oznaką niepokoju

70
New cards

Maslow: potrzeby bezpieczeństwa

źródło deprywacji: brak stabilności w otoczeniu

71
New cards

Maslow: potrzeby

najważniejsze: fizjologiczne

bezpieczeństwa

miłości i przynależności

szacunku

samourzeczywistnienias

72
New cards

piramida Maslowa

knowt flashcard image
73
New cards

samoaktualizacja

mechanizm stawania się sobą

74
New cards

Maslow, potrzeby: podział

  • niedoboru

  • wzrostu

w obydwu: napięcie związane z deprywacją

75
New cards

badania w 1950 latach

  • brak stymulacji przenoszącej informacje jest stanem negatywnym

  • dostarczenie stymulacji może być w pewnych warunkach wzmocnieniem pozytywnym

76
New cards

4 rodzaje konsekwencji deprywacji sensorycznej

  • zaburzenia percepcji

  • zaburzenia procesów myślowych, pamięci, ale też wykonywania czynności) (np. pisania)

  • przeżywanie halucynacji, snów na jawie itp.

  • przeżywanie negatywnego napięcia, silnych lęków

77
New cards

zachowania eksploracyjne

są uruchamiane przez cechy informacji: nowość, zmiana, dziwność itp.

78
New cards

konflikt poznawczy (Berlyne)

  • czynnik negatywny

  • zakłóca funkcjonowanie

79
New cards

teoria równowagi poznnawczej (Heider, 1958)

  • Ludzie dążą do spójności w swoich przekonaniach, uczuciach i relacjach.

  • Niespójność (dyskomfort) pojawia się, gdy np. lubimy osobę P, lubimy coś X, a P tego nie lubi.

  • Wtedy zmieniamy swoje poglądy lub uczucia, aby przywrócić równowagę.

  • Najprostszy model: trójkąt równowagi – osoba, inna osoba, obiekt:

Osoba P lubi osobę O i jednocześnie lubi obiekt X.

Jeśli O nie lubi X, powstaje niespójność, którą P może zredukować np. zmieniając swoje odczucia wobec O lub X.

80
New cards

teoria dysonansu poznawczego (Festinger, 1957)

  • Ludzie odczuwają dyskomfort (dysonans), gdy ich przekonania, postawy lub zachowania są sprzeczne.

  • Aby zmniejszyć dysonans, mogą:

    1. Zmienić swoje przekonania lub postawy.

    2. Zmienić swoje zachowanie.

    3. Racjonalizować sprzeczność (szukać usprawiedliwień).

  • Dysonans motywuje do przywrócenia spójności w myśleniu i działaniu.

81
New cards

teoria dysonansu poznawczego: założenia

  • ludzie gromadzą dane poznawcze

  • można je ze sobą porównywać

  • wynikiem porównania może być ustalenie jednej z trzech relacji między innymi:

  1. konsonansu

  2. dysonansu

  3. braku związku

82
New cards

teoria dysonansu poznawczego

konsonans

  • gdy z treści jednego elementu poznawczego wynika treść drugiego

  • stan pozytywny

  • tym większy, im ważniejsze są dane poznawcze w związku

83
New cards

teoria dysonansu poznawczego

dysonans

  • gdy z treści jednego elementu poznawczego wynika zaprzeczenie drugiego

  • tym większy, im ważniejsze są dane poznawcze w związku

  • nie zależy od wielkości rozbieżności

84
New cards

sposoby redukowania dysonansu

operacje poznawcze np. zmiana treści jednego z elementów

85
New cards

zachowania wyjaśniane przez dysonans, można również wyjaśnić na innne sposoby

np. :

  • dążenie do utrzymania poczucia własnej wartości

  • mechanizmy samopercepcji

  • efekty porównań społecznych

86
New cards

topologiczna koncepcja motywacji

Kurt Lewin (1936, 1951)

  • dynamika zjawisk psychicznych i ich zmienność w czasie

  • systemowy (czyli akcentujący interakcje między elementami sytuacji) charakter zjawisk i procesów psychicznych

  • ukierunkowany charakter ludzkiego zachowania

87
New cards

pole psychologiczne

  • całość, złożona z liczby obszarów oddzielonych od siebie wyrazistymi granicami

  • np. zachowań, przynależności społecznej

88
New cards

Czynnikiem uruchamiającym zachowania są…

siły działające w polu psychologicznym:

  • mają punkt przyłożenia, kierunek, intensywność (jak wektory)

  • mogą mieć źródło wewnątrz jednostki lub pochodzić z zewnątrz

  • charakteryzują się walencją (pozytywną lub negatywną) → wywołują propulsję (dążenie) lub repulsję (unikanie)

89
New cards

efekt Blumy Zeigarnik (Lewin)

lepsze zapamiętywanie zadań niedokończonych

90
New cards

efekt Marii Owsiankiny (Lewin)

spontaniczna tendencja do dokańczania rozpoczętych i przerwanych zadań

91
New cards

czynniki decydujące o motywacji do określonego zadania

  • intensywność działającej siły

  • walencja pozytywna/negatywna

  • dystans pomiędzy podmiotem a obszarem określonej walencji

92
New cards

Madsen, 1980: podział teorii motywacji na 4 grupy (różne modele)

  • model homeostatyczny

  • model podnietowy

  • model poznawczy

  • model humanistyczny

93
New cards

model homeostatyczny

  • źródło motywacji: zaburzenie homeostazy organizmu

  • procesy poznawcze i energetyczne uruchamiają reakcję

  • przywraca homeostazę lub działania muszą być kontynuowane

94
New cards

model podnietowy

  • źródło motywacji: bodziec

  • bodziec uruchamia procesy energetyczne

  • wykonana reakcja znosi działanie bodźca i zachowanie się kończy

  • bodziec nie wpływa na kontynuację zachowania

95
New cards

model poznawczy

  • źródło motywacji: procesy poznawcze uruchamiane przez bodziec

  • procesy energetyczne kształtują reakcję

  • bodziec nie jest konfrontowany bezpośrednio, lecz przez struktury poznawcze

96
New cards

model humanistyczny

  • źródło motywacji: wewnętrzne procesy jednostki

  • zakłada autonomię zachowań, niezależną od bodźców

  • zachowanie kształtowane przez wewnętrzne procesy poznawcze i energetyczne

  • wpływ sytuacji zewnętrznej ograniczony do przebiegu zachowania

97
New cards

Motywacja zależy od zasobów…

poznawczych i energetycznych

zasoby:

  • umożliwiają realizację działania

  • są ograniczone i mogą się wyczerpywać

  • konieczne jest ich oszczędne gospodarowanie i regeneracja

98
New cards

przykład treningu w celu powiększania zasobów

ćwiczenia samokontroli

99
New cards

pobudzenie emocjonalne człowieka

chwilowy stan organizmu, charakteryzujący się energetyzacją somatyczną i zmianami swiadomości, polegającymi na zwężeniu jej pola

100
New cards

Poziom pobudzenia emocjonalnego regulowany jest przez…

siatkowaty układ aktywizujący i autonomiczny układ nerwowy