Tentamen Sturing en Stofwisseling

Vb. van Galileo´s methode in medische praktijk

Anamnese: inductie, lichamelijk onderzoek: deductie, therapie: deductie

Temperatuur onder oksel

34,7-37,3

Temperatuur oraal

35,5-37,5

Temperatuur Rectaal

36,6-38,0

Temperatuur in oor

35,8-38,0

Waar bevindt vergelijkende element zich?

Anterior hypothalamus

Geef vb. van endogeen pyrogeen

monocyten, macrofagen

Functie van prostaglandine E2 (PGE2) bij temperatuur

In hypothalamus zetten pyrogenen endotheelcellen aan tot productie van PGE2 —> Dit verhoogt direct of via cAMP nagestreefde waarde (=setpoint).

Aanpassingen bij kou

Vasoconstrictie, rillen, gedrag en acclimatiseren (na langere tijd)

Hoe werkt acclimatiseren bij kou

Meer thyroxine en adrenaline productie —> Dit verhoogt metabolic rate en zo warmteproductie

Bij welke activiteiten krijg je warmte productie?

biochemische reacties (omzetting van suikers in ATP), Spieractiviteit, Bruin vet

Wat is speciaal aan bruin vet?

Bruin vet heeft sterke sympatische innervatie en kan warmteproductie meer dan 100% doen toenemen (door calorieen om zetten in warmte)

Hoe stroomt warmte?

Van warme plaats naar koude plaats

Hoe kan warmteverlies plaatsvinden?

radiation/straling, evaporation/verdamping, uitademen (20%), convection/convectie, conduction/geleiding

Wat gebeurt er bij koudebelasting?

Frequentie van actiepotentialen uit warmte-gevoelige neuronen neemt af, gemeten waarde nl. terugkoppelingssignaal neemt af en fout E nl. verschilsignaal neemt toe

Wat is spierspoelreflex?

Bij spierspanning boven de drempelwaarde, kan er bij contractie van spiergroep leiden tot contractie van andere groep (gebeurt bij vb. koudebelasting)

Waar bevinden zich thermoreceptoren?

In pre-optische gebied van anterior hypothalamus

Wnr vindt termijnecho plaats?

8±4 en 12±6 weken

Hoe noem je meting rond grootste oppervlak, boven wenkbrouwen en oren?

Head circumference (HC)

Wnr bevindt zich uitdrijvingsfase?

Bij meer dan 10cm ontsluiting

Wat is grootste oorzaak van perinatologische sterftes?

Partus prematures (=vroeggeboorte)

Waar wordt CRH geproduceerd?

Bij normale omstandigheden (dus zonder zwangerschap) uit hypothalamus, bij zwangerschap uit placenta

Is gehalte van CRH bij vroege bevallingen in zwangerschap hoger of lager?

Veel hoger

Waar wordt cortisol en DHEA´s geproduceerd door stimulatie van ACTH?

In bijnier van kind

Wat doet oestrogeen?

Verhoogd activiteit van oxytocinereceptoren en daarmeee verhoogd aantal gap-junctions + komt er activatie van contraction-associated-proteins (CAP)

Waar wordt oxytocine gemaakt?

In achterkwab van hypofyse

Hoe noemt een mimic van oxytocine dat vooral op uterus invloed heeft en minder op bloed-hersen-barriere?

Syntocinon

Waarvoor wordt syntocinon gebruikt?

Voor inleiden van baring, niet vorderende baring en voorkomen/behandelen van fluxus (=ernstige bloeding bij bevalling)

Door wat worden prostaglandines gestimuleerd?

Surfactant

Wat is functie van prostaglandines bij zwangerschap?

Zorgt voor toename in metalloprotease in vliezen en cervix + zorgt voor breken van vliezen + voor verweken/opengaan van cervix

Door wat wordt prostaglandines geproduceerd?

Door decidua en beetje door placenta + ook het losraken van decidua van cervix

Waarvoor worden prostaglandines bij zwangerschap gebruikt?

Bij inleidingen (onrijpe cervix) en zwangerschapsafbrekingen

Wat zijn veranderingen van myometrium die nodig zijn voor relaxatie en ongecoordineerde contracties

• Meer contractiliteit: door meer prostaglandines en oxytocine is er meer Ca-influx in cel en zo meer contractie mogelijk + actine is filamenteus in plaats van globulair (dus gepolymeriseerd)

• Makkelijker te prikkelen: lager voltage verschil

• Meer connectie tussen cellen: meer gap junctions, zorgt voor meer verbinding en samenwerking. Cellen zijn ook even refractair, dit zorgt voor nodige pauze.

Welke gebieden activeren seksuele stimuli bij limbische systeem?

Emotie-motivatie gebieden

Wat zijn de invloeden op genitale respons? (voor verlagen van seksuele respons)

Hersenbeschadigingen, neurologische aandoeningen, psychofarmaca en verlaagd testosteron verlagen seksuele respons en zorgen soms voor ontremming

Wat zijn de invloeden op genitale respons? (voor verminderde genitale respons)

Verminderde doorbloeding, medicatie (bloeddruk verlagers), zenuwschade en lager oestrogeen (menopauze)

Wat meet fotoplethysmograaf?

Vaginale pulse amplitude (VPA)

Wat hebben vrouwen met diabetes vaker?

Verstoorde genitale respons en vaker depressie (maar hebben niet perse verstoorde seksuele opwindingsrespons)

Wat zijn atretische follikels?

Eierstokfollikel die niet verder ontwikkelt, maar afsterft en wordt afgebroken

Wat gebeurt er onder invloed van FSH?

Mitose van granulosa cellen (die rond primordiale follikel zijn gelegen) —> granulosacellen gaan oestradiol produceren —> boven drempelwaarde van oestradiol zorgt voor pos feedback voor grote afgifte van LH aan circulatie —> granulosacellen worden aangezet tot productie van progesteron en worden vanaf nu luteale cellen genoemd

Wat is een andere naam voor folliculaire fase?

Proliferatieve fase

Op welke dag valt folliculaire/proliferatieve fase?

Dag 6-18

Wat gebeurt er bij folliculaire fase?

• Wolk granulosacellen (cumulus) rondom eicel maakt zich los van granulosacellen in follikelwand

• Prostaglandines en complementsysteem in wand van follikel worden gestimuleerd waardoor (mede door toenemende druk van follikelvocht) een gat in follikel ontstaat

Hoe noemt uieinde van tuba?

fimbriae

Op welke dag valt secretoire/luteale fase?

15-28

Wat gebeurt er met prostaglandines bij geen bevruchting?

Prostaglandines komen vrij en zetten myometrium aan tot contractie.

Hoe bereken je dag van ovulatie?

Ovulatie = moment vanaf menstruatie - 14 dagen

Wat is oligomenorroe?

Onregelmatige cyclus (>35 dagen, maar <6 maanden), waarbij er een <25% kans op ovulatie is

Wat is amenorroe?

Geen cyclus (>6 maanden)

Wat zijn gonadotrofines?

Hormonen (FSH, LH, hCG) die hersenen en placenta produceren om eierstokken en teelballen aan te sturen

WHO 1 anovulatie

• Probleem op centraal niveau (hypothalamus of hypofyse)

• Laag FSH en LH, laag oestradiol

• Behandeling: GnRH pomp of FSH/LH injecties

• Oorzaak: gewichtsverlies, sport, stress

WHO 2 anovulatie

• Disbalans in hypothalamus-hypofyse-ovarium-as

• Wel productie van FSH/LH maar is niet toereikend voor follikelrijping door disbalans —> normaal-matig verhoogd FSH, normaal-hoog oestradiol

• Behandeling: anti-oestrogenen (clomifeencitraat), aromataseremmers (letrozol) die oestradiol vorming remt waardoor indirect follikelgroei wordt gestimuleerd, FSH injecties

• Oorzaak: PCOS (polycysteus ovarium syndroom)

WHO 3 anovulatie

• Probleem op niveau ovarium

• Hoog FSH en LH, laag oestradiol

• Er is menopauze ofwel prematuur ovariele insufficientie (POI)

• Behandeling: eiceldonatie (of IVF)

Hoe loopt de ureter t.o.v. uterus en arteria uterina?

ureter loopt vlak naast uterus en loop vrijwel altijd onder a.uterina

Ligamentum latum/broad ligament

• Dubbelblad van peritoneum, die aan voor- en achterzijde uterus bedekt

• Bevat a. uterina en anastomoses tussen a. uterina en a. ovarica

• Mesosalpinx = plooi van lig. latum, gaat naar tuba uterina

• Mesovarium = plooi van lig. latum, gaat naar ovarium

• Mesonetrium = plooi van lig. latum, gaat om uterus heen

Ligamentum proprium

Verbindt ovarium met uterus

Ligamentum suspensorium/ligamentum infundibulopelvicum

• Verbindt ovarium met bekkenwand

• Bevat arteria ovarica

Ligamentum rotundum/teres uteri

Loopt van bovenkant van uterus, aan beide kanten, naar voorste buikwand door lieskanaal en straalt uit naar beide labia majora

Lig. cardinale/parametrium

Ligament aan zijkant

Lig. sacrouterina

Ligament naar achteren

Lig. pubocervicale

Ligament naar voren, om blaas op hoogte van cervix

Wat is de ophangsysteem van uterus?

• Ligamentum latum/broad ligament

• Ligamentum proprium

• Ligamentum suspensorium/ligamentum infundibulopelvicum

• Ligamentum rotundum

• Ligamentum cardinale/parametrium

• Ligamentum sacrouterina

• Ligamentum pubocervicale

Uit wat ontwikkelen gonaden?

Ontwikkelen uit mesonepros, ter hoogte van Th10

Hoe ontstaan de gonaden?

• Gonadale richel (geslachtsplooi) ontstaat, dit is een verdikking van coeloomepitheel ter hoogte van mesonephros.

• Het wordt bevolkt met primordiale kiemcellen afkomstig uit epiblast, dit zorgt voor verdikking. Deze migreren en bevolken uiteindelijk primitieve geslachtsklieren in week 4-6.

• Bij vrouwen ontstaat ovarium en blijft ductus paramesonephricus (eileider, ureter) over

• Bij mannen ontstaat testis en blijft ductus mesonephricus (zaadleider) over

• Ductus paramesonephricus (buis van Muller): gepaarde buis die aan beide zijden van urogenitale richel ontstaat met craniaal een openverbinding met peritoneale holte, sluit caudaal aan op urogenitale sinus.

Wat zorgt SRY eiwit voor?

Zorgt voor aanmaak van AMH + Vormt ook coeloomepitheelcellen om tot Sertoli cellen (deze cellen begeleiden rijping van zaadcellen)

Door wat differentieren Leydig cellen?

Door Sertoli cellen

Hoe noemen de cellen bij vrouw die lage niveaus van testosteron aanmaken?

Theca cellen

Ontwikkeling vesicula seminalis (zaadblaasjes) en prostaat

• Ductus mesonephricus vormt ductus epidymis (zaadleider), ductus deferens en ductus ejaculatorius

• Prostaat vormt zich uit endoderm dat vanuit urethra mesenchym ingroeid

• Trigonum vesicae: driehoek ontstaan door drie openingen, ureters en urethra

Ontwikkeling uterus en vagina

• Ductus paramesonephricus vormt tuba uterina, uterus en bovenste deel van vagina

• Sinuvaginale zwelling op achterwand van onderste deel van urogenitale sinus vormt onderste deel van vagina

Ontwikkeling van uitwendige geslachtsorganen

Voorwand van caudale deel van sinus urogenitalis vormt:

• Genitaal tuberculum: verdikking in mesoderm

• Urethrale plaat

• Genitale plooien: mesoderm uitstulpingen van mesoderm naar buiten toe, aan weerszijden van urethrale plaat. Vormt bij man ventrale deel van penis en bij vrouw labia minora

• Urethrale groeve: ontstaat waar eerst urethrale plaat was gevormd

• Labioscrotale zwellingen: ontstaat aan zijkant van genitale plooien. Ontwikkelt zich bij man tot scrotum en bij vrouw tot labia majora

Urethrale groeven groeit dicht onder invloed van testosteron van proximaal naar distaal, deze blijft bij vrouwen dus open en vormt vestibule (=smalle toegang)

Wat is een andere naam voor aandrang voor plassen?

Mictiedrang (vb. pollakisurie/veel moeten plassen)

Wat doen theca cellen en door wat worden ze gestimuleerd?

Ze maken cholesterol uit testosteron in ovarium en worden door LH gestimuleerd.

Wat is de functie van granulosa-cellen en door wat worden ze gestimuleerd?

Ze produceren oestradiol uit testosteron in ovarium en worden door FSH gestimuleerd.

Op wat werkt FSH in bij mannen?

Werkt in op Sertoli-cellen in wand van tubuli seminiferi

Wat doen Sertoli-cellen?

Produceren o.a. hormoon inhibine

Op wat werkt LH in bij mannen?

Werkt in op Leydig-cellen in interstitium van testis

Wat doen Leydig-cellen?

Produceren testosteron

Wat is spermatogenese?

Gehele proces met drie fasen mitose/celdeling, meiose/reductiedeling, spermiogenese/cel differentiatie

Proces van spermatogenese

• Primordiale geslachtscellen ontwikkelen zich tot spermatogonium

• Spermatogonium cellen delen zich door mitose tot diploide ´primaire spermatocyten´

• Meiotische deling 1 zorgt voor ontstaan van ´secundaire spermatocyten´

• Meiotische deling 2 zorgt voor ontstaan van spermatide

• Spermiogenese = proces van diffrentiatie van spermatide in rijpe spermatozoa (zaadcel) —> Celkern wordt eccentrisch, cel krijgt staart en er treedt verlies van cytoplasma op —> Zorgt voor energieopslag en vermogen tot voortbeweging, kunnen overleven in vreemde/vijandige omgeving, vermogen om eicellen te herkennen en penetreren.

Hoe lang duurt spermatogenese cyclus?

Duurt 70 dagen en nieuwe cyclus begint elke 2-3 weken

Hoeveel zaadcellen worden dagelijks geproduceerd in testis?

ongeveer 200 miljoen

Wat zijn de peritoneale omslagplooien bij vrouwen?

• Excarvatio recto-uterina (pouch van Douglas): tussen rectum en uterus

• Excarvatio vesico-uterina: tussen blaas en uterus

Wat zijn peritoneale omslagplooien bij mannen?

Excarvatio recto-vesicale: tussen rectum en blaas

Wat betekent anteversie?

Naar voren gericht

Wat betekent anteflexie?

Kromming/bending naar voren

Vascularisatie van a. ovarica

Ontspringt uit aorta abdominalis, langs het lig. suspensorium ovari

Vascularisatie van v. ovarica

Draineert op linker v. renalis en vena cava inferior, langs het lig. suspensorium ovari

Vascularisatie van ramus tubarius

Uit a. ovarica en a. uterina, naar tuba uterina (fallopian tubes)

Vascularisatie van a. uterina

Ontspringt uit a. iliaca interna, naar uterus en vagina (ramus vaginalis)

Opbouw van ovarium

• Tunica albuginea: structuur van fibroblasten aan buitenkant van ovarium

• Germinatief epitheel: allerbuitenste laag van peritoneum van ovarium

• Medulla: binnenkant van ovarium, waar geen follikels zijn en wel bloedvaten

• Cortex: deel van ovarium waar follikels zijn

Van buiten naar binnen opbouw van ovarium

epitheel, fibroblasten (tunica albuginea), primordiale follikels, primaire follikels (met granulosa-cellen en Theca-cellen), secundaire follikels

Graafse follikel opbouw uit verschillende lagen en cellen

• Cumulus oophorus: granulosa-cellen om eicel

• Corona radiata: allerbinnenste laag om eicel

• Theca-cellen zitten buiten follikel

(Corpus luteum bestaat uit granulosa-cellen en Theca-cellen)

Opbouw van uterus

• Perimetrium: buitenste laag

• Myometrium: middelste laag

• Endometrium: binnenste laag met cillia cellen en secretoire cellen

Waar uit bestaat myometrium?

• Longitudinale gladde spieren

• Circulaire gladde spieren

• Stratum vasculare

• Longitudinale gladde spieren

Waar uit bestaat endometrium?

• Stratum functionale: deel dat wordt opgebouwd elke maand. Cyclische veranderingen en gaat ten onder in menstruatie.

• Stratum basale: blijft altijd. Bevat basale deel van uterus klieren en stamcellen voor reconstructie

Testis spier opbouw

• Fascia spermatica externa (zoals m. obliquus abdominalis externus)

• m. cremasater (zoals m. obliquus abdominalis internus)

• Fascia spermatica interna (zoals fascia transversalis)

• Tunica vaginalis (zoals perioneale bekleding)

Vascularisatie van testis

• a. testicularis

• a. cremasterica

• a. ductus deferens

• Plexus pampiniformis: venen

Opbouw testis

• Rete testis: netwerk van anastomoserende tubuli in zaadbal. Draagt sperma uit tubuli seminiferis naar efferente kanalen

• Tubuli seminiferis: kleine kanalen in testikels waar kieming, rijping en transport van sperma plaats vindt

• Epidydimis: bijbal

Minder dan hoeveel zaadcellen geeft een kleine kans op zwangerschap?

Minder dan 3 miljoen

Schildklierhormonen komen vooral gebonden voor aan …

bindingseiwitten zoals TBG en albumine