Biologia - baza

Nerw przedsionkowo - ślimakowy (VIII)

słuch + równowaga

Jądro ogoniaste

-motywacja, napęd

-pętle czołowo - prążkowe (ważne w depresji)

Afazja amnestyczna

niemożność przypomnienia sobie nazwy słowa, chory wie co to jest

Amnezja semantyczna

utrata znaczenia słów, chory nie wie co to w ogóle jest

Marzenia senne, w której fazie/fazach

REM (głównie) + NREM

Główne źródło energii dla mózgu

-glukoza

-nie magazynuje energii, potrzebuje stałego dopływu glukozy

Pamięć operacyjna

-pamięć “na teraz” np. liczenie w głowie

-pamięć robocza

-kora przedczołowa

Kora móżdżku

liczba neuronów>komórek glejowych

-najwięcej komórek ziarnistych (najmniejsze neurony, ale najwięcej w calīm organizmie - precyzyjne sterowanie ruchem)

Autyzm

-procesy rozwojowe nieprawidłowe

-zaburzenie neurorozwojowe

Miejsce siniawe

-główne źródło noradrenaliny w OUN

-czuwanie, pobudzenie, stres, zakochanie

Próg pobudliwości

1) próg pobudliwości

2) otwarcie kanałów Na+ zależnych od napięcia

3) szybka depolaryzacja

4) K+

Hemianopsja

-utrata połowy pola widzenia (P lub L)

-pacjent świadomy deficytu, ale nie może go kompensować

Serotonina (6)

-pokarm

-sen

-seks

-nastrój

-regulacja czynności gruczołów

-regulacje funkcji fizjologicznych

Układ nagrody

-szlak mezolimbiczny (START: pole brzuszne nakrywki (należy do szlaku, ale nie jest całym szlakiem) → jądro półleżące) + dopamina

Afazja

-zaburzenie językowe po uszkodzeniu mózgu

-problemy z mówieniem/rozumieniem mowy

-nie dotyczy pamięci ani ruchu

-zawsze w półkuli dominującej (najczęściej L)

Ciała kolankowate boczne

-część wzgórza, międzymózgowie

-stracja wzrokowa między okiem a korą wzrokową

Apraksja ruchowa

-trudność w naśladowaniu gestów

-apraksja = uszkodzenie programów ruchowych

-ruch mięśni możliwy, ale nieprawidłowo zaplanowany

Koneksony

białka tworzące połączenia szczelinowe

Synestezja

-zjawisko neurologiczne

-jednoczesna aktywacja różnych obszarów korowych

-bodziec z jednego zmysłu wywołuje wrażenie z innego

-np. słyszenie kolorów

Dendryty

-wypustki neurony

-receptory postsynaptyczne

-przewodzą impuls do ciała komórki (somy)

-odbiór sygnałów od innych neuronów

Afazja Wernickiego

-uszkodzenie kory skroniowej lewej półkuli

❌ rozumienie

✅ mowa

-anomia - trudności z nazwami przedmiotów

Synapsa

-miejsce kontaktu neuronów (info)

-część presynaptyczna + szczelina + część postsynaptyczna

Pompa sodowo - potasowa

-zużywa ATP

-działa wbrew gradientowi stężeń

-wypompowuje 3 Na+ na zewnątrz

-wpompowuje 2 K+ do środka

Brak osłonki mielinowej

impuls idzie wolno

Receptory metrabotropowe

-wolniejsze

-modelują aktywność neuronu

-długotrwałe działanie

-związane z białkiem G i kaskadą przekaźników drugiego rzędu

Bruzda skroniowa górna (STS)

rozpoznaje ruch, chód, gesty, mimikę człowieka

Soma

-ciało komórki nerwowej, centralna

-zbiera sygnały z dendrytów

-wstępne przetwarzanie info

Wzgórek aksonalny

-soma → akson

-największe nagromadzenie kanałów sodowych zależnych od napięcia

-tutaj sumują się pobudzenia i zapada decyzja “strzela/niestrzela”

-tutaj najczęściej powstaje potencjał czynnościowy

Ścięcie aksonalne

-uszkodzenie aksonów na wskutek gwałtownego przyspieszenia/hamowania

-zaburzenie komunikacji między neuronami

-częste przy upadkach, urazach, wypadkach

Procesy biologiczne substancje

serotonina, dopamina, kortyzol, leptyna

Przysadka mózgowa

-centrum gospodarki hormonalnej

-reaguje na sygnały z podwzgórza

Ucho środkowe

-kosteczki słuchowe: młoteczek, kowadełko, strzemiączko

-przekazywanie i wzmacnianie drgań dźwiękowych

Neuron

-otrzymują info i przekazują do innych komórek

-komórka nerwowa przewodząca impulsy

Obszar wrzecionowaty twarzy (FFA)

-rozpoznawanie twarzy

-w zakręcie wrzecionowatym, dominacja prawej półkuli

Apraksja konstruktywna

brak planowania sekwencji ruchu → nie wykonuje ruchu

Cewa nerwowa

-najwcześniejsza bardzo prosta forma OUN, z niej rozwinie się cały mózg i rdzeń kręgowy (w rozwoju embrionalnym)

-dzieli się na 3 pęcherzyki: przodowmózgowie, międzymózgowie, tyłomózgowie

Kubki smakowe

odbiór bodźców smakowych

Hormon tarczycy (9)

-metabolizm

-tempo pracy organizmu

-termogeneza (wytwarzanie ciepła)

-wzrost i rozwój (szczególnie u. nerowowy)

-poziom energii

-koncentracja

-pamięć

-tempo myślenia

-nastrój

Mielina

-szybsze przewodzenie impulsu

-tłuszczowa osłonka aksonu

-izoluje elektrycznie włókno nerwowe

Adrenalina

-mobilizacja organizmu na zagrożenie (przyspieszenie akcji serca, wzrost ciśnienia krwi, rozszerzenie oskrzeli, wzrost poziomu glukozy, zwiększenie gotowości mięśni)

-reakcja walcz lub uciekaj

Układ piramidowy

-kontrola ruchów dowolnych kończyn (precyzyjne)

-złożone, wyuczone ruchy

-sterowanie siłą i zakresem skurczu mięśni

-uszkodzenie = osłabienie siły mięśni

Refrakcja bezwzględna

-okres tuż po potencjalne czynnościowym

-kanały sodowe nieaktywne

-neuron nie może wygenerować kolejnego impulsu

-zabezpiecza neuron przed “ciągłym strzelaniem”

-gwarantuje jednokierunkowe przewodzenie impulsu

Pobudzający potencjał postsynaptyczny - EPSP

-powstaje po przyczepieniu się neuroprzekaźnika do receptora

-na błonie postsynaptycznej

-miejsce gdzie neuron “decyduje” czy odpali impuls

-presynaptyczna tylko uwalnia neuroprzekaźniki

Plastyczność synaptyczna

-zmiana siły połączeń między neuronami

-wzmacnianie lub osłabienie synaps

-neurobiologiczne podłoże uczenia siżę

Na jaki układ wpływa węch?

-na układ limbiczny (bezpośrednie połączenie z emocjami i pamięcią)

-dlatego zapach potrafi natychmiast przywołać emocje i pamięć

Na jaki układ/układy wpływa stres?

układ autonomiczny (u. współczulny i przywspółczulny)

Plamka żółta - dołek środkowy

-największe zagęszczenie czopków

-brak pręcików

-najostrejsze, barwne widzenie centralne

Podaj jakąś konfiguracje alleli jako heterozygota

A a

Rozpisz za pomocą A, a sytuację gdy choroba jest dzedziczona recesywnie, podaj allel dominujący, allel recesywny, konfigujację osoby zdrowej, nosiciela i chorej

A - allel dominujący

a - allel recesywny

AA - zdrowy

A a - nosiciel

a a - chory

Jakie kory mają “mapę ciała”?

I - rzędowa kora ruchowa i I - rzędowa kora czuciowa

Potas (K⁺) o czym decyduje?

o potencjalne spoczynkowym neuronu

Glutaminian

-neuroprzekaźnik będący aminokwasem (podstawowy budulec białek)

Hipokamp

-tworzenie nowych info deklaratywnych

-uczenie się

-wrażliwy na stres

-potrzebny do zapamiętywania, ale nie odtwarzania

-syngnał: “co się wydarzyło”

-zmniejszenie objętości w zaburzeniach nastroju

Teoria umysłu

rozumienie intencji, przekonań i stanów mentalnych innych

Wstrząśnienie mózgu

-przejściowe zaburzenie funkcjonowania mózgu

-powtarzalne urazy → trwałe konsekwencje

Dopamina

-układ nagrody

-motywacja

-przyjemność, wzmocnienie zachowania

-nadaktywność dopaminergiczna → objawy pozytywne (nowe, dodane) w schizofrenii

Amnezja wsteczna

niepamięć zdarzeń na krótko przed zdarzeniem uszkadzającym mózg

Móżdzek

-koordynacja + precyzja ruchu

-uczenie motoryczne

Czucie głębokie

info o położeniu i napięci mięśni

Nerw błędny

-u. przywspółczulny

-regulacja pracy narządów wewnętrznych

-spowalnia akcję serca, wspiera trawienie i oddychanie

Depolaryzacja

-wnętrze neuronu mniej ujemne

-zwykle przez napływ jonów sodu Na⁺

-pierwszy krok do powstania potencjału czynnościowego

Co produkuje płyn mózgowo - rdzeniowy?

splot naczyniówkowy

Jaki pierwiastek/jon odpowiada za depolaryzację?

sód - Na⁺

Jaki pierwiastek/jon odpowiada za repolaryzację i potencjał spoczynkowy?

potas - K⁺

Pęczek haczykowaty

-pęczek włókien nerwowych (“kabel” łączący różne części mózgu)

-w istocie białej

-pł. skroniowy (emocje) 🔁 pł. czołowy (rozum)

Co wchłania płyn mózgowo - rdzeniowy?

ziarnistości pajęczynówki

Pomijanie stronne

-zaburzenie uwagi przestrzennej

-ignorowanie bodźców z jednej strony przestrzeni

-najczęściej po uszkodzeniu prawej półkuli (okolice ciemieniowe)

-nie wynika z uszkodzeń wzroku ani czucia

Pierwotna/p[ierwszorzędowa kora somatosensoryczna

-w zakręcie zaśrodkowym

-odbiór bodźców czuciowych

-w płacie ciemieniowym

Układ pozapiramidowy

-jądra podstawy (jądro ogoniaste, skorupa, gałka blada)

-regulacja napięcia mięśni

-płynność i automatyzacja ruchów

-zapobieganie ruchom mimowolnym

Synapsa chemiczna

-uwalnianie neuroprzekaźnika z pęcherzyków synaptycznych

-dyfuzja przez szczelinę synaptyczną

-związane z receptorami postsynaptycznymi

-jednokierunkowe przekazywanie info

Komórki Schwanne

-tworzą osłonkę mielinową w ObUN

-zwiększa szybkość przewodzenia impulsów

-wspiera regenerację nerwów obwodowych

-1 Schwann = 1 akson

Pierwotna/ pierwszorzędowa kora wzrokowa

-płat potyliczny

-odbiór i wstępna analiza bodźców wzrokowych

-uszkodzenie = ubytki w polu widzenia

Podwzgórze

-rola w wydzielaniu hormonów

-rytmy dobowe

-zachowania popędowe (picie, termoregulacja)

-utrzymanie homeostazy

-kontrola przysadki

-łączy u. nerwowy z u. hormonalnym

Skrzyżowanie wzrokowe

-miejsce częściowego skrzyżowania włókien nerwów wzrokowych (włókna z nosowych części siatkówek)

-w międzymózgowiu (przed przysadką, nad podwzgórzem)

-integracja obu pól widzenia (info z L pola widzenia → P półkula i na odwrót)

-uszkodzenie = zaburzenia widzenia

Ciało/jądro migdałowate (7)

-ocena info emocjonalnych

-reagowanie na istotne info

-przetwarzanie emocji (zwłaszcza strachu)

-reakcje obronne

-warunkowanie strachu

-w przodomózgowiu

-syngał: np. “jak bardzo się bałam”

Na co mogą wpływać urazy mózgu?

na rytmy dobowe

EEG

-rejestruje czynność biochemiczną mózgu

-zapis aktywności neuronów kory mózgowej

Anhedonia

utrata zdolności odczuwania przyjemności

Zakręt skroniowy górny

-część pł. skroniowego

-należy do kresomózgowia

-przetwarzanie bodźców słuchowych

-ważny dla rozumienia mowy

Glicyna

-główny neuroprzekaźnik hamujący w rdzeniu kręgowym

-zmniejsza pobudliwość neuronów ruchowych

-reguluje odruchy rdzeniowe

Reakcja stresowa (co się dzieje w organizmie (4))

-aktywacja osi podwzgórze - przysadka - nadnercza

-wydzielanie adrenaliny i kortyzolu

-pobudzenie u. współczulnego

-przygotowanie organizmu do “walcz lub uciekaj”

Spoidło wielkie/ciało modzelowate

-największe spoidło mózgu

-łączy P i L półkulę

-umożliwia wymianę info między półkulami np. emocje + język

-pasmo istoty białej

GABA (6)

-powstaje z glutaminianu

-hiperpolaryzacja neuronu

-działanie hamujące w OUN

-zmniejsza prawdopodobieństwo potencjału czynnościowego

-wyciszenie aktywności mózgu

-redukcja lęku

Prozopagnozja

-niemożność rozpoznawania twarzy

-przy zachowanym rozpoznawaniu przedmiotów

Układ limbiczny

-kluczowy dla emocji, motywacji

-skład: ciało migdałowate, hipokamp, zakręt obręczy, podwzgórze

LTP

-długotrwałe wzmocnienie synaptyczne

-podstawa uczenia się i pamięci

-wiele aksonów pobudza dendryt krótką, intensywną siłą impulsów → synapsy trwale silniejsze

Bariera krew - mózg

-nie przepuszcza większości wirusów, bakterii, toksyn

-izolacja komórek od potencjalnego zagrożenia

-wirus się dostanie → hamowanie, ale nie usunięcie

-budowa: ściana z komórek śródnabłonka + astrocyty, otaczająca mózgowie i rdzeń kręgowy

Neurogeneza

-opuszka węchowa + zakręt zębaty hipokampa

-proces powstawania nowych neuronów

-z komórek macierzystych i progenitorowych

Potencjał czynnościowy

-impuls elektryczny neuronu

-szczyt: + 30 mV

-ma stałą amplitudę

-impuls powstaje w całości albo wcale

-we wzgórku aksonalnym

Przewężenie Ranviera

miejsce w, którym neuron nie jest pokryty osłonką mielinową

Budowa komórki nerowej

Pień mózgu

-śródmózgowie, most, rdzeń przedłużony

-kontrola podstawowych funkcji życiowych

-mózg 🔁(impulsy) rdzeń kręgowy

Receptory NMDA

-receptory glutaminianowe

-blokowane przez jony magnezu

-kluczowe dla uczenia się i konsolidacji pamięci

Płat skroniowy (5)

-słuch

-rozumienie mowy

-spostrzeganie ruchu

-rozpoznawanie twarzy

-zachowania emocjonalne i motywujące

Jądro nadskrzyżowaniowe

-struktura podwzgórza

-położona nad skrzyżowaniem nerwów wzrokowych

-regulacja rytmów okołodobowych

Czopki

-w dzień

-ostrość

-szczegóły

-barwy

Pręciki

-ciemność

-czułość

-zarysy

Torowanie/facylitacja

-krótkotrwałe zwiększenie wydajności synaptycznej

-po szybkiej serii bodźców

-wynika m.in. z nagromadzenia Ca²⁺ w zakończeniu presynaptycznym

Lustrzane neurony

-aktywne gdy coś robimy i widzimy, że ktoś robi podobny ruch

-modyfikuje swoje własności przez uczenie się

-np. uczymy się chwytów na gitarze przez to, że inny gra

-empatia

-kora przedruchowa i dolny pł. ciemieniowy

Astrocyty

-komórki glejowe

-OUN

-współtworzą barierę krew - mózg