Skynjun hluta (Kafli 4)

Hvað felst í hlutaskynjun?

Að geta greint hluti frá bakgrunni, samþætt útlínur og eiginleka og þekkt hluti óháð sjónarhorni eða efniseiginleikum

Af hverju er hlutaskynjun flókin?

Vegna þess að sami hlutur getur litið mjög mismunandi út eftir sjónarhorni, birtu, fjarlægð og hindrunum

Hvað er V1 (frumsjónbörkur)?

Fyrsta svæði sjónúrvinnslu í heilaberki sem vinnur grunnupplýsingar eins og ljóslínur og stefnu

Hvað er ytri rákarbörkur (extrastriate cortex)?

Sjónsvæði fyrir utan V1, t.d. V2, V3, V4, MT, IT, sem vinna flóknari sjónupplýsingar

Hvað er ,,hvað”-brautin (ventral stream)?

Braut sem liggur frá V1 til neðra gagnaugablaðs (IT) og sér um að þekkja hvað hlutur er

Hvað er ,,hvar”-brautin (dorsal stream)?

Braut sem liggur til hvirfilblaðs og sér um staðsetningu og hreyfingu hluta

Hvað einkennir taugafrumur í IT (inferotemporal cortex)?

Þær hafa stór móttökusvæði og eru sérhæfðar í flóknum hlutum fremur en einföldum eiginleikum

Hvað er visual agnosia?

Röskun þar sem einstaklingur sér hluti en þekkir þá ekki, oft vegna skemmda í IT

Hvað er ,,ömmufruma” (grandmother cell)?

Hugmynd um að einstök taugafruma svari mjög sértækt einum ákveðnum hlut eða einstaklingi

Hvaða rannsókn styður hugmyndina um mjög sérhæfðar frumur?

Quiroga o.fl. (2005) fundu frumu sem svaraði sérstaklega Jennifer Aniston

Hvað er FFA?

Fusiform Face Area - svæði sem svarar helst andlitum

Hvað er PPA?

Parahippocampal Place Area - svæði sem svarar helst stöðum og byggingum

Hvað er EBA?

Extrastriate Body Area - svæði sem svarar líkamshlutum

Hversu hröð er hlutaskynjun?

Hún getur átt sér stað á um 150 ms

Hvað er feed-forward ferli?

Úrvinnsla sem fer í eina átt frá skynfærum til hærri svæða án endurgjafar

Hvað segir reverse-hierarchy theory?

Að gróf skilningur komi fyrst (feed-forward), en smáatriði bætist við með endurgjöf frá hærri svæðum

Hvað er fyrsta stig skynjun (low-level vision)?

Greining á einföldum eiginleikum eins og ljósi, stefnu og lit

Hvað er annars stigs skynjun (mid-level vision)?

Samþætting eiginleika í hluti og aðgreining hluta frá bakgrunni

Hvað er þriðja stigs skynjun (high-level vision)?

Að hlutur fái merkingu með tengingu við minni og þekkingu

Hvað er grundvallarhugmynd Gestalt sálfræðinnar?

Skynjun er meira en summa einstakra skynupplýsinga

Nefndu þrjár Gestalt reglur

Nálægð, líkindi/regla einsleitni, samfella (good continuation)

Hvað er reglan um sameiginlega örlög (common fate)?

Hlutir sem hreyfast saman eru skynjaðir sem ein heild

Hvað er figure-ground aðgreining?

Ferlið þar sem skynkerfið aðgreinir hlut frá bakgrunni

Nefndu tvær reglur sem hjálpa við figure-ground aðgreiningu

Stærð (minna svæði líklegra hlutur) og surroundedness (umlykt svæði líklegra hlutur)

Hvað er template-kenning?

Kenning sem segir að við þekkjum hluti með því að bera þá saman við mót í minni

Helsti galli template-kenningar?

Þyrfti óteljandi mót fyrir hvern hlut og hvert sjónarhorn

Hvað er formeindakenning (Recognition-by-components)?

Kenning Biedermans sem segir að allir hlutir séu samsettir úr fáum grunnformeindum (geons)

Helsti galli formeindakenningar?

Útskýrir illa flókna hluti eins og andlit

Hvað er prosopagnosia?

Röskun þar sem einstaklingur getur ekki þekkt andlit, oft vegna skemmda í FFA

Hvað er heildræn úrvinnsla (holistic processing)?

Að andlit séu skynjuð sem heild fremur en samansafn einstakra hluta