Architektura polska kolokwium 1 pojęcia

bunt pogański

1038, zburzenie kościołów

palatia

reprezentacyjne siedziby książęce

podgrodzie

obszar bez podziałów własnościowych, przed grodem właściwym, i katedrą arcybiskupa ( Gniezno)

rodzaje konstrukcji wału

hakowa ( belki z zostawioną gałęzią), skrzyniowa ( skrzynie z belek zapełniane kamieniami), przekładkowa (belki przekładane, wypełniane kamieniami)

konstrukcja domu

sumjakowo-łątkowa - łątki poziome i sumiki pionowe

konstrukcja dachu

sochowa (dwie belki rozwidlone wbite w ziemie, na nich oparta belka kalenicowa i dach), ślęgowa (ślęgi - belki podłużne, zazębiane z poprzecznymi), krokwiowa (krokwie na belkach, dach wiazany na nich)

system okapowy dla domów X-XII wiek

kokoszyna

orientacja kościoła

ołtarz zwrócony na wschód

wzorce saskie

nieobrobione kamienie jako materiał ściany - o.i.; westwerk

opus incertum

ściana w całości z nieobrobionych kamieni

koncha

półkoliste sklepienie np. w apsydzie

apsyda

półkoliste, półeliptyczne lub wieloboczne oznaczenia dostawione do bryły budynku, najczęściej kościoła, zamykające prezbiterium, lub nawę

tetrakonchos

centralny plan z 4 apsydami

arch. wczesnoromańska/przedromańska

2 poł. X w.

typ saski

kolegiaty w Kruszowie i opatowie; transept na 3 kwadratach, apsydy, surowa prostota, uporządkowane formy

transept

poprzeczny do nawy gł. pas wychodzący za bryłę kościoła

typ nadreński

dwa chóry, wieże wysunięte poza nawy boczne, żeby były 3 wejścia, empora ( piętro nad nawami), Kraków, Tum pod Łęczycą

opus emplectum

ładnie spasowane ciosy na zewnątrz, w środku zalane zaprawą na równo

apsydiola

przechowywanie relikwi

separatyzm wnętrz

nawy boczne, główna i prezbiterium jako osobne przestrzenie

kościoły parafialne, max i min zestaw, przykłady

min- korpus nawowy z apsydą, Siewierz; max- bryła nawy, prostokątne prezbiterium, apsyda, wieża - Prandocin, Wysocice

romański detal elewacji

lizeny, ramowa kompozycja ściany, fryz arkadowy pod dachem, triforia na górze, biforia na dole

triforia

okno potrójne podzielone 2 kolumienkami

biforium

okno podwójne, podzielone 1 kolumienką, mniejszy przepływ dźwięku, na kolumience kamień nośny i młotowy

okno nierozglifione

w wątku ciosanym, niesklepione, niedostosowane do przepływu światła, dziura w ścianie bez wnęki

okno rozglifione

pełny łuk, otwarte na światło, wycięta wnęka przed dziurą

kolumna elementy od dołu

plint, baza, trzon wybrzuszony, głowica kostkowa - odwrócony pendentyw, impost

portale wejściowe

uskokowe/perspektywiczne, archiwolty, pod nimi tympanon fundacyjny lub ze sceną rodzajową, impost, uskoki w ścianie-węgarki, i kolumienki, w całości domki portalowe, np. w Koninie

1 poł XIII wiek

późnoromańska, wczesnogotycka-doktrynalny, zanik struktur grodowych

cystersi

ora et labora, inwestorzy, pola, zakaz wież

kapitularz

klasztorny parlament, otwarty na krużganek

refektarz

jadalnia

calefactorium

sala z kominkiem

elementy sklepienia krzyżowo- żebrowego

gurty, żebra krzyżowe, żebra jarzmowe, żebra tarczowe np. Sulejów

normandzki wpływ

sklepienie sześciodzielne, system wiązany, łuki ostre w portalach

wzorce z Francji

grupa małopolska, piaskowiec

wzorce niemieckie

grupa śląska, cegła, kwadratowe wiązania nawy gł. z bocznymi

mendykanci

zakony żebracze, dominikanie i franciszkanie

protogotyk

lizenoskarpy, krzyżyki wzmocnienia, nawa prosta przykryta stropem, lektorium, brak dodatkowych kaplic - prowadzili 1 msze na raz, malarstwo freskowe w prezbiterium

zdwojony fryz arkadowy

typowo polsko bałtycka dekoracja

gotyk doktrynalny

2 poł 13 wieku na Śląsku, Trzebnica - kaplica św. Jadwigi, Henryków, Wrocław

gotyk dojrzały, redukcyjny

katedra Wawel, Gniezno, Poznań

strzępia

występują później w Krakowie, jako usztywnienia między murami, aby je wzmocnić

filaroskarpa

w Krakowie, skarpa schodząca do poziomu fundamentów

sklepienie zawieszone

służki zawieszone, nie idące do samego dołu