Fizjologia kolos 2.3

podaj 3 elementy składające się na proces oddychania

• Ruchy klatki piersiowej – mechanika oddychania umożliwiająca wdech i wydech.

• wymiana CO₂ i O₂ między pęcherzykami płucnymi a krwią w kapilarach płucnych.

• Oddychanie komórkowe – utlenianie biologiczne (w mitochondriach), którego efektem jest powstanie CO₂, H₂O oraz energii chemicznej i cieplnej.

podaj co jest istotą procesu oddychania?

istotą procesu oddychania jest uwolnienie energii zgromadzonej w organizmie w postaci związków chemicznych

podaj 6 elementów składających się na budowę układu oddechowego

• Jama nosowa

• Krtań

• Tchawica

• Oskrzela (wchodzą do odpowiedniego płuca)

• Oskrzeliki

• Pęcherzyki płucne

gdzie znajdują się płuca i co je ogranicza?

Płuca znajdują się w hermetycznie zamkniętej przestrzeni klatki piersiowej, ograniczonej żebrami i przeponą.

podaj elementy układu błon surowiczych otaczających płuca.

• Opłucna ścienna – błona pokrywająca ściany klatki piersiowej od wewnątrz.

• Opłucna płucna – błona surowicza pokrywająca powierzchnię płuc.

• Jama opłucnowa – przestrzeń między obiema błonami opłucnej.

podaj 4 informacje o pęcherzykach płucnych

• U człowieka występuje około 750 mln pęcherzyków.

• Zawierają dużo elastycznych elementów tkanki łącznej, co zapewnia dużą rozciągliwość (bez kurczliwości).

• Są oplecione gęstą siecią naczyń włosowatych, których łączna powierzchnia w płucach wynosi około 90 m².

• Po urazach mogą się zaklejać, ponieważ naczynia te napełniają się już przy pierwszym oddechu.

dzięki czemu możliwy jest mechanizm wdechu i wydechu?

co charakterystycznego ma jama opłucnowa?

• Odbywa się dzięki różnicy ciśnień między powietrzem atmosferycznym a powietrzem w pęcherzykach płucnych.

• W jamie opłucnowej utrzymuje się stałe ujemne ciśnienie które uniemożliwia zapadanie płuc (od –5 do –10 mmHg), które powstaje podczas pierwszego wdechu noworodka.

podaj 4 etapy Wdechu (fazy czynnej oddychania)

1.Następuje skurcz mięśni wdechowych: przepony i mięśni międzyżebrowych wewnętrznych.

2.Powoduje to powiększenie objętości klatki piersiowej i jamy opłucnowej.

3.W jamie opłucnowej dochodzi do spadku podciśnienia do –20 do –60 mmHg.

4.Skutkiem jest rozszerzenie płuc, wzrost objętości poszczególnych pęcherzyków płucnych i zassanie powietrza z oskrzelików, oskrzeli, tchawicy, jamy nosowej oraz środowiska zewnętrznego.

podaj 4 etapy Wydechu (fazy biernej oddychania)

1.Na końcu wdechu mięśnie wdechowe rozluźniają się, co sprawia, że żebra opadają, a przepona zostaje wypchnięta ku górze przez mięśnie tłoczni brzusznej

2.Skutkuje to zmniejszeniem objętości klatki piersiowej i jamy opłucnowej.

3.Wzrasta ciśnienie wewnątrzpęcherzykowe powyżej ciśnienia atmosferycznego.

4.Powoduje to ruch powietrza z pęcherzyków płucnych na zewnątrz, czyli wydech.

kiedy wydech odbywa się z udziałem mięśni międzyżebrowych?

Tylko przy intensywnych oddechach (np. podczas zmęczenia) wydech odbywa się z udziałem mięśni międzyżebrowych wewnętrznych oraz tłoczni brzusznej.

co się stanie jeśli do jamy opłucnej dostanie się powietrze?

dochodzi do zniesienia podciśnienia, co powoduje zapadnięcie płuc i uniemożliwia wykonanie wdechu oraz wydechu.

podaj liczbę oddechów na minutę w 10 przypadkach 

• Koń, krowa, świnia, owca: 10–20

• Dorosły człowiek: 15–18

• Pies, kot, królik: 20–30

• Noworodek ludzki: 40–50

• Szczur/mysz: 100–200

jaka jest zależność między masą ciała i intensywnością przemiany materii a liczbą oddechów?

Liczba oddechów w spoczynku jest odwrotnie proporcjonalna do masy ciała i wprost proporcjonalna do intensywności przemiany materii.

podaj 3 informacje o  regulacji oddychania

1.Ośrodek oddechowy (kontrolujący wdechy i wydechy) znajduje się w rdzeniu przedłużonym:

• część przednia – ośrodek wdechu,

• część tylna – ośrodek wydechu.

2. Rytm oddychania ulega zmianie, gdy chemoreceptory zatoki szyjnej i łuku aorty zostają pobudzone przez stężenie CO₂, jonów H⁺ oraz poziom O₂ we krwi

3.Pobudzenie ośrodka oddychania umożliwia utrzymanie stałego pH krwi.

powiedz czym jest powietrze oddechowe, uzupełniające i zapasowe

Powietrze oddechowe – ilość powietrza pobieranego podczas spokojnego wdechu lub wydalanego podczas spokojnego wydechu.

Powietrze uzupełniające – powietrze pobierane do płuc przy maksymalnym wdechu po normalnym wdechu.

Powietrze zapasowe – powietrze usuwane z płuc przy maksymalnym wydechu po normalnym wydechu.

podaj pojemność życiową płuc w ml. dla 4 przypadków

• mężczyzna: 4500 ml

• kobieta: 3200 ml

• wytrenowany sportowiec: 6000–7000 ml

• Koń, krowa: 30 000 ml

podaj 3 rrodzaje powietrza kolejne

• Powietrze zalegające – powietrze pozostające w płucach po maksymalnym wydechu.

• Powietrze zapadowe – powietrze, które można usunąć z płuc poprzez wykonanie odmy (odma to dostanie się powietrza do jamy opłucnowej)

• Powietrze pęcherzykowe – powietrze, którego nie da się usunąć; dostaje się do płuc przy pierwszym wdechu noworodka.

czym jest całkowita pojemność płuc?

jest to pojemność życiowa płuc oraz powietrza zalegającego

(Całkowita pojemność płuc to maksymalna ilość powietrza, jaką mogą pomieścić płuca po najgłębszym możliwym wdechu.)

podaj 5 cech powietrza przestrzeni martwej-bezużytecznej

• Znajduje się w drogach oddechowych: przewodach nosowych, gardle, tchawicy, oskrzelach i oskrzelikach.

• Nie uczestniczy w wymianie gazowej.

• Stanowi około 1/3 objętości powietrza oddechowego.

• Jego rola fizjologiczna to ogrzanie, nawilżenie i oczyszczenie powietrza z pyłów.

• Ma skład chemiczny zbliżony do powietrza atmosferycznego.

podaj co przenosi tlen? ile g Hb wiąże ile O2? przy jakiej ilości Hb w 1 litrze krwi mamy ile ml O2?

Transport O₂:

• O₂ przenoszą krwinki czerwone: Hb + O₂ → oksyhemoglobina.

• 1 g Hb wiąże 1,34 ml O₂.

• Przy 120–160 g Hb w 1 litrze krwi daje to ok. 200 ml O₂.

co transportuje CO2 i w jaki sposób? ile % CO2 jest transportowane z Hb i jako co? ile % CO2 mamy w dwóch różnych miejscach?

Transport CO₂:

• Krwinka czerwona przechodząc przez naczynia włosowate odbiera CO₂.

• 10% CO₂ transportowane jest z Hb jako karbaminohemoglobina.

• 20% w osoczu krwi.

• 70% w postaci wodorowęglanów sodu.

czym jest kichanie?

jak jest wywołane?

co jest celem?

Gwałtowny wydech po głębokim wdechu, usuwający powietrze z jamy nosowej.

Wywołane podrażnieniem receptorów górnych dróg oddechowych (głównie błony śluzowej nosa), także zimnym powietrzem.

Celem jest usunięcie drażniących cząsteczek. Powietrze osiąga do 166 km/h, a wyrzucanych jest nawet 100 tys. kropelek śluzu.

czym jest kaszel?

jaki ma cel?

gdzie kierowane jest powietrze?

reakcja na podrażnienie receptorów w krtani, tchawicy, oskrzelach, oskrzelikach i pęcherzykach płucnych przez bodźce mechaniczne lub chemiczne.

Jej celem jest usunięcie wydzieliny dróg oddechowych (śluzu, plwociny) ze sprężonym powietrzem wydechowym.

Podczas kaszlu powietrze kierowane jest do jamy ustnej (przy kichaniu – do jamy nosowej).

czym jest czkawka?

na wskutek czego powstaje?

Rytmiczne, powtarzające się skurcze przepony z charakterystycznym odgłosem spowodowanym zamknięciem głośni i strun głosowych przy wdechu.

Powstaje wskutek podrażnienia zakończeń nerwu błędnego unerwiającego przeponę, np. przez nagłe wypełnienie żołądka, napięcia emocjonalne lub alkohol.

czym jest ziewanie?

z czym jest związane (3)

jaki ma cel?

-Odruch polegający na głębokim wdechu i wydechu,

związany ze zmęczeniem, brakiem snu i spadkiem pobudzenia.

-Jego celem jest poprawa przepływu krwi i ochłodzenie mózgu.

gdzie znajduje się ośrodek ziewania?

przy jakich 6 zaburzeniach się pojawia?

kiedy występuje po raz pierwszy i po co?

jakie zwierzęta ziewają (3)?

Ośrodek ziewania prawdopodobnie mieści się w podwzgórzu.

pojawia się przy zaburzeniach stężeń dopaminy, serotoniny, oksytocyny, ACTH, glicyny i tlenku azotu.

Występuje już od 12. tygodnia życia płodowego, przygotowując płuca do pierwszego wdechu.

Ziewają ssaki, ptaki i ryby.