SAEI - 31.mars

Hvað er vangetulíkanið (disability model)?

Veikindi eru skilgreind sem talsverð skerðing á getu til athafna og samfélagsþátttöku

Hvenær telst manneskja veik?

Þegar hún getur ekki gert það sem hún ætti að geta gert við venjulegar aðstæður

Hvað telst EKKI vekindi samkvæmt þessu líkani?

Skortur á tækifærum

Að neita að gera eitthvað (vilji vs geta)

Hvað er ,,ill skiljanlega einkennið”?

Að líffræðilegt vandamál er til staðar en engin skerðing á virkni → þá telst það ekki veikindi

Hvað skiptir mestu máli í skilgreiningu veikinda?

Vangeta (functional impairment)

Hvað eru mögulegar skýringar á veikindum?

-líffræðilegar

-sálfræðilegar

-félagslegar

-þróunarfræðilegar

Eru ,,líkamleg” vs ,,andleg” veikindi ólík?

Nei - þetta eru ólíkar skýringar, ekki ólík fyrirbæri

Af hverju er medical model vandamál?

Það ruglar saman:

-veikindum (vangeta)

-og orsökum (líffræði)

Hver er grunnforsenda hugrænnar meðferðar?

Hugsanir tengjast tilfinningum og hegðun

Hvernig skilur hugræn meðferð geðraskanir?

Sem óhjálplegar hugmyndir um:

-sjálfið

-heiminn

-framtíðina

Hvað leggur hugræn meðferð áherslu á í dag?

Skilja ástand

Gera eitthvað öðruvísi

Ekki bara ,,leiðrétta hugsanir”

Hvað er markmið meðferðar?

Að breyta hugsunum með reynslu (experience)

Hvað er munurinn á vandamáli A og B?

A: Ég er lélegur í samskiptum

B: Ég hef áhyggjur af að vera lélegur

-meðferð fer eftir hvoru það er

Hvað er kvíði?

Hugsanleg hætta

Hvað hefur áhrif á kvíða?

Hversu líklegt?

Hversu slæmt?

Get ég ráðið við þetta?

Hvað er öryggishegðun?

Hegðun sem á að koma í veg fyrir hættu

Hvenær verður kvíði að röskun?

Þegar öryggishegðun verður of mikil og viðheldur vandanum

Hvað er vítahringur kvíða?

Ég forðast → líður betur tímabundið → kvíði heldur áfram

Nefndu dæmi um kvíðaraskanir

-Félagskvíði

-Felmturöskun

-Viðáttufælni

-Heilsukvíði

-OCD

-Almenn kvíðaröskun

Hvað einkennir þunglyndi helst?

Framtaksleysi + depurð + vonleysi

Er alltaf ástæða fyrir þunglyndi?

Já - en hún finnst oft ,,ekki nógu góð”

Hvað einkennir hugsanir í þunglyndi?

Óhjálplegar hugmyndir um:

-sjálfið

-heiminn

-framtíðina

Dæmi um viðhaldandi þætti?

-Forðun

-Grufl (rumination)

-Félagsleg einangrun

Hvað er áfall (sálrænt)?

Óvæntur, hræðilegur atburður sem ógnar öryggi

Hvað er PTSD?

Þegar heimsmynd breytist varanlega án þess að heimurinn breytist

Hvað eru kjarnaeinkenni PTSD?

´Áfallaminningar (intrusive memories)

Er PTSD eina viðbragðið við áfalli?

Nei - líka:

-þunglyndi, brotin sjálfsmynd

Hvað eru persónuleikaraskanir?

Öfgafull og félagslega óæskileg persónueinkenni

Eru skýr mörk milli eðlilegs og röskunar?

Nei

Hvað þýðir ego-syntonic?

Einkenni eru talin eðlileg af einstaklingnum sjálfum

Hver eru 5 skilyrði persónuleikaröskunar?

1. öfgafull einkenni

2. menningarlegt samhengi

3. valda vandræðum

4. áhrif á sambönd

5. viðvarandi

Narcissistic PD

Yfirburðartilfinning, þörf fyrir aðdáun, skortur á samkennd

Antisocial PD

Hvatvísi, lögbrot, skeytingarleysi gagnvart öðrum

Borderlina PD

Tilfinningalegur óstöðugleiki + sjálfskaði + óstöðug sambönd

Avoidant PD

Mikill ótti við höfnun + þörf fyrir samþykki

OCPD

Of mikil regla, fullkomnunarárátta, stífni

Hvað eru ,,Bad Five”?

Leið til að lýsa persónuleikaröskunum út frá fimm neikvæðum persónueinkennum:

-afskiptaleysi (detachment)

-neikvætt hrifnæmi (negative affectivity)

-óvild (antagonism)

-hömluleysi (disinhibition)

-geðveila / geðrofseinkenni (psychoticism)