🌱🦠 Mikrobiologia - 🔬🧫 Laby - ☠️🦠 Wyjaławianie

Halyna, mam zawał...

☠🛑 To proces prowadzący do zabicia lub usunięcia wszystkich mikroorganizmów wraz z ich formami przetrwalnikowymi.

☠🦠 Czynniki zabijające bakterie to czynniki bakteriobójcze.

🛑🦠 Czynniki hamujące wzrost bakterii to czynniki bakteriostatyczne.

🧹🛡 Czym jest sterylizacja? Jak nazywają się czynniki zabijające i hamujące wzrost bakterii? [3]

Definicja procesu oraz nazewnictwo typów działania

• 🔥☢ Wysoka temperatura;

  • 🌫 gorąca para wodna;

  • 🏜 suche, gorące powietrze;

  • 🍸 palący się etanol;

  • 🔥 bezpośredni płomień palnika;

• 🏷🧪 Filtracja;
  

• ☢🧬 Promieniowanie;
  

• 💦🧫 Wysokie ciśnienie hydrostatyczne.

🌡🚫 Wymień fizyczne metody sterylizacji. [8]

Sposoby wykorzystujące temperaturę, promieniowanie i inne czynniki fizyczne

♨🕰 Autoklawowanie to poddanie powierzchni, podłóż i odczynników działaniu pary wodnej o temperaturze 110-121°C w zamkniętej komorze o podwyższonym ciśnieniu przez czas powyżej 20 min (czas może ulegać wydłużeniu w przypadku większych przedmiotów).

• ❓ Przebieg postępowania podyktowany jest tym, że taki rodzaj ekspozycji gwarantuje zabicie wszystkich bakterii i form przetrwalnikowych.

🌡🦠 Sama ekspozycja na działanie temperatury 100°C nie gwarantuje zabicia wszystkich form przetrwalnikowych bakterii.

🚪🌡 Opisz na czym polega autoklawowanie. Wyjaśnij co zmusza do takiego postępowania.

Parametry procesu (temp/ciśnienie/czas) i uzasadnienie skuteczności wobec przetrwalników

• 🧪🥣 Podłoża złożone (np. agar odżywczy);
  

• 🫟🧪 Bufory;
  

• 💦🧴 Wodę destylowaną, roztwór soli fizjologicznej;
  

• 🫙🔪 Szkło, przedmioty plastikowe, narzędzia chirurgiczne;
  

• 🪠🐤 Odporne termicznie przedmioty gumowe;
  

• ⛑🏷 Opatrunki.

🏥🌡 Co poddaje się sterylizacji poprzez autoklawowanie? [6]

Wymień grupy materiałów i narzędzi

♨🕐 To metoda sterylizacji wykorzystująca aparat Kocha, a polegająca na trzykrotnym ogrzaniu obiektu bieżącą parą wodną o temperaturze 100°C. Każda sterylizacja powinna następować w odstępie 24h po poprzedniej.

🔥💥 Mechanizm polega na zabiciu form wegetatywnych w pierwszym ogrzaniu, kiełkujących form przetrwalnikowych w drugim, i pozostałych mikroorganizmów w trzecim ogrzewaniu.

🦠📉 Opisz czym jest tyndalizacja oraz w jakim urządzeniu się ją przeprowadza. Opisz również mechanizm tyndalizacji.

Nazwa sprzętu, schemat czasowy procesu i cel poszczególnych etapów

🍬🥩 Do jałowienia materiałów umożliwiających kiełkowanie form przetrwalnikowych, takich jak wodne roztwory:

• 🍼cukrów;

• 🍬 aminokwasów;

• 🧬 zasad azotowych;

• 🍋 witamin.

🧪🌱 Do jałowienia jakich obiektów wykorzystuje się tyndalizację? [4]

Rodzaje roztworów wrażliwych na temperaturę powyżej 100°C

🍲🧂 Polega na poddaniu obróbce termicznej poprzez umieszczenie w wodzie o temperaturze 100°C przez 30 min – pozwala to na zabicie wszystkich form wegetatywnych mikroorganizmów.

🧂🦴 Skuteczność procesu można zwiększyć przez dodanie różnych soli np. 2% Na₂CO₃ lub CaCl₂.

🌡🥘 Na czym polega gotowanie? Co zwiększa jego skuteczność?

Parametry procesu i dodatki chemiczne

♨💦 Polega na ogrzaniu płynu:

• 🔥 do temperatury 62^oC przez 30 min (batch method);

• 💥 do temperatury 72^oC przez 16 sekund (flash method);

  • ✅ lepsza metoda - krótszy czas mniej psuje smak; wyższa temperatura skuteczniej zabija mikroorganizmy.

❄💦 Następnie płyn szybko się schładza w celu ochrony przed denaturacją składników płynu.

📉🌡 Scharakteryzuj proces pasteryzacji. Określ również warunki, w jakich przeprowadza się proces. [2]

Metody (wsadowa i przepływowa) oraz etap końcowy

🏭⚡ UHT (Ultra High Temperature)

🍼♨ Mleko przepuszczane jest przez cienkie rurki, w których jest szybko ogrzewane do 134°C, i po 1–2 sekundach bardzo szybko chłodzone.

🥛🚀 Nazwij współczesną metodę przemysłowej pasteryzacji mleka.

♨⚙ Wytłumacz również techniczny aspekt metody.

🌬🏜 Przeprowadzana jest w sterylizatorach zwanych „suszarkami”. Prowadzi się ją przez:

• 🔥 1,5h w temperaturze 160°C;

• 💥 1h w temperaturze 170–180°C.

🫙✂ Służy do jałowienia szkła lub przedmiotów metalowych (narażonych na korozję w autoklawie).

🔥🥄 Opisz metodę sterylizacji suchym, gorącym powietrzem. Określ, w jakich warunkach jest przeprowadzana i kiedy znajduje zastosowanie.

Urządzenie, parametry czas/temperatura i typ materiałów

🔥🧪 Bezpośrednio w płomieniu palnika wyżarza się metalowe ezy oraz krańce probówek.

🔥🍸 Dodatkowo przez płomień palnika przeprowadza się głaszczki zanurzone w alkoholu (metoda pośrednia/opalanie).

🧨🔥 Opisz zastosowania metody sterylizacji bezpośrednio w płomieniu palnika. Opisz też metodę pośredniej sterylizacji w płomieniu palnika.

Wyżarzanie vs opalanie narzędzi

🕸🚫 Metoda polega na przepuszczeniu płynów lub gazów przez filtr posiadający pory o średnicy 0,22 µm – mniejszej niż wielkość bakterii.

🚫☠ Nie jest to prawdziwa sterylizacja – mykoplazmy i wirusy są w stanie przechodzić przez pory.

🚿🔍 Opisz sposób sterylizacji przez filtrację.

Wielkość porów i ograniczenia mikrobiologiczne metody

🏭🧪 W przemyśle (w laboratoriach mikrobiologicznych nie jest szeroko stosowana).

❓🏢 Gdzie głównie wykorzystuje się sterylizację chemiczną?

☠🔥 Tlenek etylenu (EtO).

Jest to związek toksyczny, palny i wybuchowy.

❓⚠ Jaki gaz jest najczęściej wykorzystywany do sterylizacji chemicznej i jakie ma właściwości niebezpieczne?

🌡🚫 Materiały wrażliwe na wysoką temperaturę i wilgoć.

Przykłady: stałe materiały farmaceutyczne, rozruszniki serca, sztuczne zastawki, strzykawki, plastikowe płytki Petriego.

❓🩺 Do jakiego typu przedmiotów przeznaczona jest sterylizacja tlenkiem etylenu (EtO)?

🔒💨 W specjalnych komorach ciśnieniowych (podobnych do autoklawów).

Usuwa się z nich powietrze, a wprowadza tlenek etylenu, który przenika przez opakowania.

❓⚙ W jakich urządzeniach przeprowadza się jałowienie chemiczne?

🧬⚔ Jest czynnikiem alkilującym.

Niszczy mikroorganizmy poprzez alkilację białek, DNA i RNA.

❓🔬 Na czym polega mechanizm bakteriobójczy tlenku etylenu?

🌬📦 „Wietrzenie” produktów.

Jest to konieczne, aby pozbyć się resztek toksycznego EtO.

❓🛑 Jaki proces musi nastąpić po zakończeniu sterylizacji tlenkiem etylenu?

🍏🥜 Tlenek propylenu.

Jest mniej toksyczny (rozkłada się na nieszkodliwe substancje) i stosowany jest w przemyśle spożywczym (np. do orzechów, przypraw, skrobi).

❓🍔 Jaki środek działa podobnie do EtO, ale jest dopuszczony do jałowienia żywności?

📉🦠 Nie.

Dezynfekcja nie jest procesem sterylizacji, ponieważ nie giną w niej wszystkie mikroorganizmy i ich formy przetrwalnikowe. Ich liczba zostaje jedynie znacznie zmniejszona.

❓🔬 Czy dezynfekcja jest tożsama ze sterylizacją?

🛡🐚 Większość endospor (przetrwalników),

🦠 niektóre bakterie (np. Mycobacterium tuberculosis – prątek gruźlicy),

🦠 niektóre wirusy.

❓💪 Jakie formy drobnoustrojów są często niewrażliwe na środki odkażające i mogą przetrwać dezynfekcję?

🪑🆚🤚 Dezynfektanty: Związki chemiczne stosowane do obiektów nieożywionych.

Antyseptyki: Związki nietoksyczne, które można stosować na żywe tkanki.

❓🏥 Jaka jest różnica między dezynfektantami a antyseptykami?

🧴🍷 70–75% etanol.

Działa on poprzez rozpuszczanie lipidów i denaturację białek.

❓🖐 Jaki środek antyseptyczny stosuje się powszechnie do przemywania skóry i jaki jest jego mechanizm działania?

💧⚡ 3% nadtlenek wodoru (H2​O2​).

Działa on jako czynnik utleniający.

❓🧪 Jaki inny środek (poza etanolem) jest wymieniony jako antyseptyk do skóry i jaki jest jego mechanizm?

🏊‍♂🚰 Chlor gazowy i jego związki (silne czynniki utleniające) – do oczyszczania wody.

🧪 Związki fenolowe (denaturacja białek) – do wody pitnej i powierzchni.

❓🚿 Czego używa się do dezynfekcji wody i powierzchni?

🛡🚫 Jest nieprzenikliwe (silnie pochłaniane).

Działa tylko powierzchniowo, dlatego nie stosuje się go do szkła, pożywek czy roztworów.

❓☀ Dlaczego promieniowanie ultrafioletowe (UV) ma ograniczone zastosowanie w sterylizacji?

🌬🪑 Powietrze i powierzchnie.

Stosuje się je np. do jałowienia blatów laboratoryjnych oraz wnętrz komór laminarnych.

❓🔬 Co najczęściej sterylizuje się za pomocą promieniowania UV?

☢📦 Promieniowanie jonizujące.

Jest znacznie bardziej przenikliwe niż UV, co pozwala na jałowienie materiałów objętościowych.

❓📦 Jaki rodzaj promieniowania stosuje się do sterylizacji materiałów w całej objętości (wewnątrz opakowań)?

🦴⚡ Promieniowanie X (rentgenowskie),

⚛ Promieniowanie gamma (γ) (emitowane przez izotopy ⁶⁰Co lub ¹³⁷Cs),

⚡ Strumień elektronów.

❓☢ Jakie są źródła promieniowania jonizującego wykorzystywane do sterylizacji?

💉🧤 Sprzęt jednorazowy.

Przykłady: strzykawki, igły, nici chirurgiczne, rękawiczki, plastikowe płytki Petriego.

❓🏭 Do sterylizacji jakich produktów przemysłowych najczęściej wykorzystuje się metodę radiacyjną (jonizującą)?

✅🛡 Tak.

Proces jest szybki, skuteczny i bezpieczny, ponieważ nie wywołuje wtórnej promieniotwórczości w sterylizowanych przedmiotach.

❓⚠ Czy sterylizacja promieniowaniem jonizującym jest bezpieczna dla użytkownika sprzętu?

💧🌍 Do oczyszczania wody pitnej (zamiast chlorowania) oraz wody w akwariach (działa na cienką warstwę wody).

❓🚰 Gdzie (poza laboratoriami) wykorzystuje się promieniowanie UV, choć jest to dyskusyjne jako pełna sterylizacja?

📊🏔 350–1000 MPa

(czyli 3500–10 000 atmosfer).

❓📈 Jakie wartości ciśnienia stosuje się w metodzie paskalizacji?

🍓🥩 Do przedłużania trwałości żywności.

Przykłady: dżemy, jogurty, soki owocowe, mięsa, ryby, owoce morza.

❓🥫 Do czego w wielu krajach wykorzystuje się metodę wysokiego ciśnienia?

⏱📦 Szybkość procesu,

📏 Niezależność od rozmiaru i geometrii materiału,

🔒 Możliwość przeprowadzenia procesu po zapakowaniu żywności.

❓✅ Jakie są główne zalety technologiczne sterylizacji wysokim ciśnieniem?

🥦👅 Zachowanie pełnej wartości odżywczej oraz walorów smakowo-zapachowych.

❓😋 Co jest najważniejszą korzyścią dla konsumenta w żywności poddanej działaniu wysokiego ciśnienia?

❄🥛 Zimna pasteryzacja (ang. cold pasteurization)

lub Paskalizacja (ang. pascalization).

Skróty angielskie: HPP (high pressure processing) lub UHP (hydrostatic pressure processing).

❓🇬🇧 Jakie inne nazwy (polskie i angielskie) nosi metoda wysokociśnieniowa?

❌🦠 Nie.

Metoda ta nie osiąga całkowitego wyjałowienia produktów (dlatego nazywana jest pasteryzacją, a nie sterylizacją).

❓🧼 Czy metoda wysokiego ciśnienia zapewnia całkowitą sterylizację produktu?