Bài 2: SInh lý hệ hô hấp

Bài 2

mục đích các động tác hô hấp

làm phổi co giãn

→ tạp chênh lệch p giữa phế nang và khí quyển

đặc điểm động tác hít vào

co các cơ → cần năng lượng

→ tăng V cả ba chiều → p phế nang < p khí quyển → khí tràn vào phổi

lúc hít vào, cơ hoành co làm

vòm cơ hoành hạ thấp → tăng d thẳng đứng lồng ngực

lúc hít vào, cơ liên sườn ngoài co làm

xương sườn nâng lên → tăng d ngang lồng ngực

lúc hít vào, xương ức nâng lên và nhô ra trước làm

tăng kích thước chiều trước sau của lồng ngực

hít vào tối đa còn có sự tham gia thêm của

cơ ức đòn chũm, cơ ngực, cơ chéo

hít vào tối đa là động tác vô thức hay có ý thức

có ý thức

đặc điểm động tác thở ra

thụ động → k cần năng lượng

các cơ giãn mềm ra → lồng ngực thu nhỏ → p phế nang > p khí quyển → không khí từ phổi ra ngoài

lúc thở ra, các xương di chuyển như thế nào đẻ giảm V cả 3 chiều

xương sườn, xương ức hạ thấp

vòm hoành nhô lên

thở ra tối đa cần sự tham gia của các cơ nào

cơ liên sườn → hạ thấp

cơ thẳng bụng → đẩy tạng lên cao → nâng cơ hoành

cơ nào là chính trong thở ra tối đa

cơ thẳng bụng

thở ra tối đa là động tác vô thức hay có ý thức

có ý thức

V khí lưu thông TV (Tidal Volume) là

V một lần hít/ thở bth - 0,5L

V dự trữ khí hít vào IRV (Inspiratory Reserve Volume) là

V khí hít vào thêm đc tối đa sau khi hít vào bth - 1,25-2L

V dự trữ khí thở ra ERV (Expiratory Reserve Volumea) là

V khí thở ra thêm đc tối đa sau khi hít vào bth - 1,1-1,5L

V khí cặn RV (Residual Volume) là

V còn lại sau khi đã thở ra tối đa - 1-1,2L

dung tích là

tổng 2 hay nhiều V

dung tích sống VC (Vital Capacity) là

V khí tối đa huy động được trong 1 lần thở

công thức dung tích sống VC

TV + IRV + ERV

dung tích sống bth ở nam

3,5-4,5L

dung tích sống bth ở nữ

2,5-3,5L

dung tích toàn phổi TLC (Total Lung Capacity) là

V khí chứa trong phổi sau khi đã hít vào tối đa

công thức dung tích toàn phổi TLC

VC + RV

chỉ số nào thể hiện khả năng chứa đựng của phổi

dung tích toàn phổi TLC

dung tích cặn chức năng FRC (Functioanl Residual Capacity) là

số L khí có trong phổi cuối kỳ thở ra bth (lúc nghỉ ngơi) - 2,5-3L

công thức dung tích cặn chức năng FRC

RV + ERV

tại sao dung tích cặn chức năng FRC quan trọng trong sự trao đổi khí

FRC có nồng độ O₂ thấp, CO₂ cao, nếu có nhiều thì hỗn hợp khí cặn-mới hít sẽ nhiều CO₂

→ bất lợi cho sự trao đổi khí

khi nào giá trị FRC = RV

lúc thở ra sâu

dung tích hít vào IC (Inspiratory Capacity) là

số L khí hít vào tối đa từ vị trí nghỉ thở thư giãn

công thức dung tích hít vào IC

TV + IRV

chỉ số nào đnáh giá thể lực

dung tích sống

máy đo dung tích sống

máy Spirometer

chỉ số nào máy Spirometer k đo được

V cặn RV

V khí thở ra tối đa giây FEV₁ đánh giá

mức độ thông thoáng đường dẫn khí

đánh giá FEV₁ dựa trên

dung tích sống, thường bằng 80% VC

FEV₁ giảm trong bệnh

liên quan tới rối loạn thông khí tắc nghẽn: hen, khối u trong đường dẫn khí,

cũng gặp trong xơ hóa phổi, giãn phế nang

chỉ số Tiffeneau là

tỷ lệ FEV₁/VC

chỉ số Tiffeneau giảm là bệnh lý

tắc nghẽn phế phản lớn

thông số nào chỉ ra bệnh lý rối loạn thông khí tắc nghẽn GĐ đầu

FEV_25-75%

lưu lượng thở ra đỉnh PEF (Peak Expiratory Flow) là

lưu lượng tức thì cao nhất đạt trong 1 hơi thở ra mạnh - < 0,5L

lưu lượng tối đa tại 1 số điểm xác định của FVC là

MEF (Maximal Expiratory Flow), ở ba điểm 25%, 50%, 75%

chỉ số nào đánh giá gián tiếp thông khí tắc nghẽn

lưu lượng tối đa tại 1 số điểm xác định MEF

khoảng chết của bộ máy hô hấp

khoảng không gian trong phổi chứa khi không có trao đổi khí với máu - 0,14L

khoảng chết giải phẫu là

toàn bộ V các đường dẫn khí

khoảng chết sinh lý là

khoảng chết giải phẫu + V các phế nang k trao đổi khí với máu

khoảng chết giải phẫu bằng khoảng chết sinh lý ở

người bth

khoảng chết giải phẫu < khoảng chết sinh lý ở

BN bị hen, khí phế thủng, xơ phổi, thuyên tắc mạch máu phổi

đặc điểm khuếch tán khí

đòi hỏi năng lượng → vận động học -< các phân tử luôn vận động trừ khi lúc 0 độ C

định luật khuếch tán Fick là

v di chuyển 1 chất khí qua tổ chức ~ S tổ chức ~ chênh lệch nồng độ khí, >< bề dày tổ chức

có mấy dạng oxy được v/c trong máu

dạng hòa tan

dạng kết hợp với Hb

dạng oxy nào được v/c chính trong máu

dạng oxy kết hợp với Hb

1gr Hb v/c được

1,34ml O₂

100ml máu có

15gr Hb

đồ thị phân ly oxyhemoglobin Barcroft là

đồ thị biểu diễn % bão hòa oxy vào Hb theo phân áp oxy theo một đường cong chữ S

ngoài v/c oxy, Hb còn

đệm oxy → pO₂ máu k bị biến động dù pO₂ phế nang thay đổi

trong đồ thị Barcroft, pCO₂ thấp, tăng pứ kết hợp thì

đường cong chuyển trái

trong đồ thị Barcroft, pCO₂ cao, giảm pứ kết hợp thì

đường cong chuyển phải

trong đồ thị Barcroft, nhiệt độ tăng làm

phân ly HbO₂ → đường cong chuyển phải

trong đồ thị Barcroft, pH giảm làm

tăng phân ly → đường cong chuyển phải

trong đồ thị Barcroft, chất 2,3 diphosphoglycerat (trong HC) tăng làm

tăng phân ly → đường cong chuyển phải

khi nào chất 2,3 diphosphoglycerat (trong HC) tăng

lên vùng cao, vận cơ

pO₂ ở ĐM tới phổi

40mmHg

pO₂ phế nang

100mmHg

pO₂ máu ĐM tới mô

100mmHg

pO₂ tại mô

40mmHg

tại sao máu nhận được O₂ ở phổi

pO₂ phế nang > pO₂ ĐM tới phổi → O₂ từ phế nang vào huyết tương vào HC

tại sao máu nhường O₂ ở mô

pO₂ ĐM tới mô > pO₂ tại mô

các dạng CO₂ được v/c trong máu

dạng hòa tan

dạng bicarbonat

dạng carbamin

dạng CO₂ được v/c trong máu chủ yếu

dạng CO₂ bicarbonat, chiếm 70%

đặc điểm của CO₂ dạng carbamin được v/c trong máu

chiếm 23%

CO₂ + NH₂ của Hb → hợp chất carbamin (có HbCO₂)

đặc điểm hợp chất carbamin

gắn CO₂ lỏng lẻo, thải CO₂ ở phổi

tính chất của HbCO₂

mang CO₂ nhiều x4 hợp chất carbamin với protein

hiệu ứng Haldane

gắn O₂ vào Hb ở phổi → đẩy CO₂ ra khỏi máu

hiệu ứng Bohr

máu ở mô có nhiều CO₂ → giải phóng O₂ từ Hb cho mô

khí máu lấy ở đâu

ĐM quay, ĐM bẹn