Międzymózgowie (diencephalon) i komora trzecia (third ventricle)

w skład wzgórzomózgowia (thalamencephalon) wchodzi:

• wzgórze (thalamus)

• nadwzgórze (epithalamus)

  • prążek rdzenny wzgórza (medullary stria of thalamus)

  • uzdeczka (habenula)

  • trójkąt uzdeczki (habenular triangle)

  • spoidło uzdeczek (habenular commissure)

  • szyszynka (pineal gland)

  • spoidło tylne (posterior commissure)

• zawzgórze (metathalamus)

co wchodzi w skład nadwzgórze (epithalamus)

nadwzgórze (epithalamus)

• prążek rdzenny wzgórza (medullary stria of thalamus)

• uzdeczka (habenula)

• trójkąt uzdeczki (habenular triangle)

• spoidło uzdeczek (habenular commissure)

• szyszynka (pineal gland)

• spoidło tylne (posterior commissure)

prążek rdzenny wzgórza wchodzi w skład

nadwzgórza

co oddziela wzgórzomózgowie (thalamencephalon) i podwzgórze (hypothalamus)

• bruzda podwzgórzowa (hypothalamic sulcus)

ku tyłowi i do boku podwzgórze przechodzi w

niskowzgórze (subthalamus)

podwzgórze ku przodowi przechodzi w

pole przedwzrokowe (preoptic area)

pole przedwzrokowe należy do

kresomózgowia (przedłużenie podwzgórza do przodu)

gdzie leżą ciała suteczkowate

między odnogami mózgu, przed dołem międzykonarowym

w ciałach suteczkowatych (mamillary bodies) leżą

• jądra należące do grupy tylnej jąder podwzgórza:

  • j. suteczkowate przyśrodkowe

  • j. suteczkowate boczne

droga hipokampowo-suteczkowa (hippocampomamillary tract) to

sklepienie (fornix

do grupy tylnej jąder podwzgórza należą

• jądra leżące w ciele suteczkowatym

  • j. suteczkowe przyśrodkowe i boczne

• j. przedsuteczkowe (premamillary nuclei)

• pole tylne

guz popielaty (tuber cinereum)

• wypuklenie komory III

• zawiera w sobie grupę środkową jąder podwzgórza:

  • j. lejka/j. łukowate (infundibular/arcuate nucleus)

  • jądro brzuszno-przyśrodkowe

  • j. grzbietowo-przyśrodkowe (ventromedial nucleus)

  • j. guzowo-suteczkowe (tuberomamillary nucleus)

  • j. boczne guza (lateral tuberal nuclei)

Lejek (infundibulum) z czego zbudowany

• z neurytów komórek z j. przykomorowego i nadwzrokowego

  • tworzą drogę nadwzrokowo-przysadkową i okołokomorowo-przysadkową do tylnego płata przysadki

  • oba jądra wydzielają ADH i oksytoconę 

• w lejku biegną niektóre neuryty jąder neurosekrecyjnych podwzgórza

  • kończą się w samym lejku, na ścianie naczyń krwionośnych

Przysadka (pituitary gland) pochodzenie płatów

• płat tylny » z neuroektodermy dna komory III

• płat przedni » nabłonek sklepienia pierwotnej jamy ustnej

W skrzyżowaniu wzrokowym (optic chiasm) krzyżują się

• włókna z części nosowych siatkówek

• włókna z części skroniowych siatkówek NIE krzyżują się 

• częściowo krzyżują się włókna z plamek żółtych i odruchu źrenicznego na światło

jądra grupy przedniej podwzgórza

• j. nadwzrokowe (supraoptic nucleus) » produkuje ADH

• j. przykomorowe (paraventricular nucleus) » produkuje okscytocynę

• j. skrzyżowania

jądra grupy przedwzrokowej podwzgórza

• pole przedwzrokowe przyśrodkowe i boczne (medial and lateral preoptic area)

• pole boczne (lateral area)

• j. płciodwupostaciowe

przebieg pasma wzrokowego

• od skrzyżowania wzrokowego w bok i do tyłu, między guzem popielatym a istotą dziurkowaną przednią

• krzyżuje górny brzeg odnogi mózgu

• przykryte od zewnątrz przez płat skroniowy

• w końcowym odcinku dzieli się:

  • korzeń boczny » bez wyraźnej granicy przechodzi w ciało kolankowate boczne

  • korzeń przyśrodkowy » dociera do ciała kolankowatego przyśrodkowego, oddzielony od niego wyraźną bruzdą

która powierzchnia wzgórza nie łączy się bezpośrednio z inną częścią móżgowia

pow. górna (od dołu ogranicza część środkową komory bocznej móżgu)

tylne ograniczenie otworu międzykomorowego

guzek przedni wzgórza (anterior tubercule of thalamus)

rozszerzony tylny biegun powierzchni górnej wzgórza

poduszka

co tworzy ścianę boczną komory III

powierzchnia przyśrodkowa wzgórza

prążek rdzenny wzgórza (medullary stria of thalamus) łączy

• trójkąt węchowy

• istotę dziurkowaną przednią

• trójkąt uzdeczki

do prążka rdzennego wzgórza (medullary stria of thalamus) przyczepia się

naczyniówka komory III, która zostawia taśmę wzgórza (thalamic tenia)

jak przebiega bruzda podwzgórzowa

od otworu międzykomorowego do wodociągu mózgu

w miejscu zrostu międzywzgórzowego (interthalamic adhesion) leży

jądro łączące

powierzchnia boczna wzgórza pokryta jest

blaszką rdzenną zewnętrzną (external medullary lamina)

granica między wzgórzem a jądrem ogoniastym

prążek krańcowy (stria terminalis)

prążek krańcowy oddziela

wzgorze i jądro ogoniaste

do prążka krańcowego (stria terminalis) przyczepia się

blaszka przytwierdzona (lamina affixa)

brzeg przyśrodkowy blaszki przytwierdzonej, po oderwaniu splotu naczyniówkowego komory bocznej

taśma naczyniówkowa (choroid tenia)

wzdłuż, (pod) prążka krańcowego biegnie

żyła wzgórzowo-prążkowiowa (thalamostriate vein)

w części tylnej wzgórza poniżej poduszki znajdują się

ciała kolankowate boczne i przyśrodkowe

blaszka rdzenna zewnętrzna (external medullary lamina) łączy się z

tylną odnogą torebki wewnętrznej

wewnątrz wzgórza w kieunku pionowym przebiegają

• pęczek suteczkowo-wzgórzowy (mamillothalamic fascicle)

• blaszka rdzenna wew. (internal medullary lamina)

blaszka rdzenna wewnętrzna (internal medullary lamina)

• przebiega przez wzgórze

• odgranicza jądra boczne i brzuszne od jądra przyśrodkowego

• w przednim odcinku rozgałęzia się na dwa odgałęzienia otaczające jądra przednie wzgórza

• w środkowym odcinku rozdwaja się do dołu, otaczając jądro środkowo-pośrodkowe (centromedial thalamic nucleus) (j. śródblaszkowe)

• ku tyłowi oddziela jądro przyśrodkowe od jąder poduszki

Do jąder przednich wzgórza (anterior thalamic nuclei) zalicza się 

• jądro przednio-brzuszne

• j. przednio-grzbietowe

• j. przednio-przyśrodkowe

jądra przednie wzgórza włókna

• włókna dośrodkowe

  • z ciała suteczkowatego (pod postacią pęczka suteczkowo-wzgórzowego)

  • włókna z hipokampu

  • zakrętu obręczy

• odśrodkowe

  • do zakrętu obręczy

j. przyśrodkowe (medial nucleus of thalamus)

• leży przyśrodkowo od blaszki rdzennej wew. a bocznie od istoty szarej środkowej

• włókna z kory czołowej, układu limbicznego i podwzgórza

• drogi odśrodkowe do kory czołowej

jądra boczne i brzuszne wzgórza dzielą się na grupy:

• jądra brzuszne wzgórza

• jądra boczne wzgórza

• jądra poduszki (pulvinar nuclei)

jądra poduszki (pulvinar nuclei) zaliczają się do

jąder bocznych i brzusznych wzgórza

jakie włókna dochodzą do jądra brzusznego tylnego wzgórza

można go podzielić na dwa:

• jądro brzuszne tylno-boczne

  • wstęga przyśrodkowa (droga sznurów tylnych)

  • wstęga rdzeniowa (drogi rdzeniowo-wzgórzowe)

• jądro brzuszne tylno-przyśrodkowe

  • wstęga trójdzielna

  • włókna smakowe z jądra samotnego

  • czucie epikrytyczne i protopatyczne z twarzy,

  • dinformacje z jamy ustnej, nosa, zębów, język

informacje idą przez odnogę tylną torebki wewnętrznej do kory czuciowej, kora czuciowa też wysyła włókn

do jakiego jądra wzgórza dochodzi wstęga przyśrodkowa i wstęga rdzeniowa

do jądra brzusznego tylno-bocznego

wstęga przyśrodkowa - droga sznurów tylnych

wstęga rdzeniowa - drogi rdzeniowo-wzgórzowe

jądra pośrodkowe (median thalamic nuclei) lokalizacja

w istocie szarej pośrodkowej (okołokomorowej)

gdzie znajdują się jądra śródblaszkowe

między dwoma ognogamib blaszki rdzennej wewnętrznej

gdzie znajdują się jądra siatkowate wzgórza

obwodowo od blaszki rdzennej zewnętrznej, przyśrodkowo od torebki wewnętrznej

połączenia wzgórza z korą mózgu

• włókna wzgórzowo-korowe » tworzą promienistość wzgórza (thalamic radiation)

  • konar przedni wzgórza (anterior thalamic peduncle) » łączy wzgórze z korą płata czołowego i częścią zakrętu obręczy

  • konar górny wzgórza (superior thalamic peduncle) » wzgórze z częścią tylną płata czołowego i płatem ciemieniowym

  • konar tylny wzgórza (posterior thalamic peduncle) » wzgó®ze z płatem skroniowym, potylicznym i tylną częścią płata ciemieniowego

  • konar dolny wzgórza (inferior thalamic peduncle) » część tzw. pętli konarowej (ansa peduncularis)

promienistości wzgórza biegną przeważnie przez

torebkę wewnętrzną, otaczając jądro soczewkowate

który konar wzgórza jest częścią pętli konarowej (ansa peduncularis)

konar dolny wzgórza

promienistości wzgórza są podstawą podziału wzgórza na

konary (przedni, tylny, górny, dolny)

warstwy ciała kolankowatego bocznego

• do jądra głównego ciała kolankowatego bocznego dochodzą włókna pasma wzrokowego (głównie włókna z korzenia bocznego)

• w warstwie 2, 3,5 » ipsilateralnie

• warstwa 1, 4, 6 » kontrlateralnie

• włókna mają SYNAPSĘ w warstwach 1-4 » neuryty tworzą promienistość wzrokową

• warstwy 5-6 » przebieg tranzytem » w ramienu wzgórka górnego dociera do jąder okolicy przedczworaczej i jądra wzgórka górnego blaszki pokrywy

w których warstwach w ciele kolankowatym bocznym są synapsy

• włókna mają SYNAPSĘ w warstwach 1-4 » neuryty tworzą promienistość wzrokową

• warstwy 5-6 » przebieg tranzytem » w ramienu wzgórka górnego dociera do jąder okolicy przedczworaczej i jądra wzgórka górnego blaszki pokrywy

do którego ciała kolankowatego dochodzi pasmo wzrokowe?

• ciało kolankowate boczne » podkorowy ośrodek wzroku » dochodzi do niego korzeń boczny pasma wzrokowego

• ALE do ciała kolankowatego przyśrodkowego dochodzi korzeń przyśrodkowy pasma wzrokowego (mimo że jest podkorowym ośrodkiem słuchu)

neuryty wychodzące z ciała kolankowatego przyśrodkowego tworzą

promienistość słuchową (acoustic radiation)

w ramieniu wzgórka dolnego do ciała kolankowatego przyśrodkowego dochodzą

• włókna wstęgi bocznej

• neuryty jądra wzgórka dolnego

zawzgórze (metathalamus) jest utworzone przez

ciało kolankowate boczne i przyśrodkowe

prążek rdzenny wzgó®za jakie włókna

• włókna dochodzące do jąder uzdeczki z istoty dziurkowanej przedniej, zakrętu przykrańcowego, pola przedwzrokowego, jąder przegrody przezroczystej, przedniej części podwzgórza i jądra migdałowatego

trójkąt uzdeczki (habenular triangle) jest ośrodkiem

czynności wegetatywnych, związanych z układem limbicznym i podwzgórzem

pęczek tyłozagięty

neuryty jąder uzdeczki tworzą pęczek tyłozagięty, którego włókna kończą się głównie w jądrze międzykonarowym śródmógowia

jakie struktury gromadzą piasek mózgu (acervelus cerebri)

• szyszynka

• spoidło uzdeczek

• tkanka naczyniówkowa pokrywająca szyszynkę

spodiła międzymózgowia

• spodiło uzdeczek NIEPARZYSTE

• spodiło tylne NIEPARZYSTE

w niskowzgórzu (subthalamus) istota biała jest reprezentowana jako

pola Forela (H, H1, H2)

Pola H1 i H2 są przedzielone

warstwą niepewną

Pole H

• przedłużenie istoty białej nakrywki konarów mózgu

• zalicza się do niskowzgórza

W polu H1 i H2 włókna tworzą

• H1 » pęczek wzgórzowy (thalamic fascicle)

• H2 » pęczek soczekowy (lenticular fascicle)

przez jakie pole biegnie pęczek soczekowy (układ pozapiramidowy)

przez pole Forela H2 (oddzielone od pola H1 przez warstwę niepewną)

część niskowzgórza

Jądra niskowzgórza są ośrodkami

układu poapiramidowego

do istoty szarej niskowzgórza zalicza się

• j. niskowzgórzowe (subthalamic nucleus)

• warstwa niepewna (zona incerta)

• jądro pola Forela (nucleus of Forel’s camp)

uszkodzenie jądra niskowzgórzowego (subthalamic nucleus) objawia się 

• balizmem po przeciwnej stronie

jądro niskowzgórzowe położenie

• część górno-przyśrodkowa leży poniżej warstwy niepewnej, oddzielona od niej przez pole Forela H2

• część dolno-boczna przylega do torebki wewnętrznej

która część niskowzgórza to przedłużenie istoty białej nakrywki śródmózgowia a która istoty czarnej

• istoty białej nakrywki » pole H

• istoty czarnej » jądro niskowzgórzowe

jądro niskowzgórzowe jest silnie związane czynnościowo z

boczną częścią gałki bladej

warstwa niepewna (zona incerta) położenie

• między wzgórzem, od któ®ego oddziela ją pole Forela H1

• a jądrem niskowzgó®zowym, odgraniczonym polem Forela H2

gdzie leży jądro pola Forela (nucleus of Forel’s camp)

w polu Forela H (niskowzgórze), między podwzgórzem a warstwą niepewną 

Jakie włókna dochodzą do j. brzusznego pośredniego (wzgórze)?

• neuryty jądra zębatego strony przeciwległej » droga móżdżkowo-wzgórzowa

  • odbiera włókna tworzące wstęgę przedsionkową 

• z j. czerwiennego

• z gałki bladej

• połączenia obukierunkowe z korą ruchową i przedruchową

dokąd dochodzą włókna z jądra brzusznego pośredniego (wzgórze)

• kora ruchowa i przedruchowa (obukierunkowa)

informacje czuciowe z j. brzusznych tylbych biegną przez

odnogę tylną torebki wew. do kory czuciowej

ograniczenia komory trzeciej

• od dołu

  • istota szara środkowa podwzgó®za

  • ciała suteczkowate

  • guz popielaty wraz z lejkiem i przysadką

  • skrzyżowanie wzrokowe wraz z pasmami wzrokowymi

• bocznie

  • przyśrodkowa powierzchnia wzgórza i podwzgórza oddzielone bruzdą podwzgórzową (tu zrost międzywzgórzowy)

• od tyłu

  • spodiło mózgu tylne

  • szyszynka

  • spodiło uzdeczek

• od przodu

  • słupy sklepienia

  • spodiło mózgu przednie

  • blaszka krańcowa

• od góry

  • pień ciała modzelowatego

  • trzon sklepienia

  • tkanka naczyniówkowa komory III

komunikacja komory III

• z komorą IV przez wodociąg mózgu

• z komorami bocznymi przez otwory międzykomorowe

ograniczenia otworu międzykomorowego

• od przodu powierzchnia tylna części wolnej słupa sklepienia

• od tyłu guzek przedni wzgórza

zachyłki komory III

• w ścianie dolnej zachyłek wzrokowy

  • pd przodu przez blaszkę kra ńcową

  • z tyłu istotą szarą leżącą nadskrzyżowaniem wzrokowym

• zachyłek lejka

  • za skrzyżowaniem wzrokowym

• zachyłek woreczkowy CZASZEM w obrębie guza popielatego

• szyszynkowy nad spodiłem tylnym mózgu

• nadszyszynkowy nad spodiłem uzdeczek i częściowo nad szysyznką