1/228
Looks like no tags are added yet.
Układ nerwowy dzieli się na
ośrodkowy/centralny
obwodowy
Skład OUN

Do czego należy międzymózgowie
czynnosciowo do pnia mózgu
rozwojowo do mózgu
Skład obwodowego układu nerwowego
12 par nerwów czaszkowych + zwoje
31 par nerwów rdzeniowych
korzenie przednie i tylne nerwów rdzeniowych
gałęzie nerwów rdzeniowych
sploty nerwowe (w tymrdzeniowe)
nerwy obwodowe
zwoje
Podział czynnościowy układu nerwowego
somatyczny: podlega naszej woli, ma część czuciową i ruchową (kontrola nad mięśniami szkieletowymi, doprowadzanie bodźców czuciowych z ekstero- i proprioreceptorów)
autonomiczny/wegetatywny: niezależny od naszej woli (kontrola mięśniówki gładkiej (także serca), wydzialenaie gruczołów, doprowadzanie bodźców czuciowych z interoreceptorów)
Podział układu autonomicznego
część współczulna/sympatyczna
część przywspółczulna/parasympatyczna
Co wyróżniamy w układzie czuciowym
receptory
włókna/drogi czuciowe
ośrodki czuciowe: korowe, podkorowe (wzgórze), jądra czuciowe (w pniu mózgu i rdzeniu kręgowym)
Co obejmuje układ ruchowy
narząd ruchu: czynny - mięśnie i bierny - kości
neuron ruchowy obwodowy/DOLNY NEURON RUCHOWY: komórki ruchowe ROGÓW PRZEDNICH rdzenia kręgowego i komórki jąder ruchowych nerwów czaszkowych z neurytami do efektorów
neuron ruchowy ośrodkowy/GÓRNY NEURON RUCHOWY: komórki ruchowe PÓL RUCHOWYCH KORY MÓZGU z neurytami, tworzą drogę piramidową (korowo-rdzeniowa i korowo-jądrowa)
układ pozapiramidowy
móżdżek
twór siatkowaty
ośrodki kojarzeniowe (scalające i asocjacyjne)
Rodzaje komórek nerwowych
jednobiegunowe
pseudojednobiegunowe (zwoje czuciowe)
dwubiegunowe (siatkówka, okolica węchowa jamy nosowej)
wielobiegunowe
Rodzaje synaps
nerwowo-nerwowe
nerwowo-mięśniowe
nerwowo-gruczołowe
chemiczne lub elektryczne
Odruch
Odpowiedź efektora wywołana przez bodziec działający na receptor, wyzwolona za pośrednictwem układu nerwowego
Rodzaje receptorów
Układu somatycznego:
eksteroreceptory: w powłokach ciała, mechano-, termo-, nocy-receptory (ból)
proprioreceptory: w narządach ruchu, czucie głębokie (ruch, ułożenie, wibracje), błędnik
Układu autonomicznego:
intero-/entero-/wiscero-receptory: w narządach wewnętrznych i naczyniach krwionośnych
Związane ze zmysłami:
telereceptory
Rodzaje włókien nerwowych
DOśrodkowe = sensoryczne
ODśrodkowe = motoryczne
Łuk odruchowy
Receptor → droga dośrodkowa → ośrodek nerwowy → droga odśrodkowa → efektor
Odruchy głębokie
na rozciąganie - miotatyczny (monosynaptyczny)
z mięśnia dwugłowego C5-C6
promieniowy (mięsień ramienno-promieniowy) C5-C6
z mięśnia trójgłowego C7-C8
kolanowy (czworogłowy uda + więzadło rzepki) L2-L4
skokowy (mięsień trójgłowy łydki + ścięgno Achillesa) S1
Jądro nerwowe
Skupisko ciał komórek nerwowych na terenie ośrodkowego układu nerwowego
drogi nerwowe → jądra somatyczne ruchowe i jądra autonomiczne (początkowe) → neuryty jąder w obwodowym układzie nerwowym → efektory
neuryty komórek zwojów czuciowych/zwojów międzykręgowych/zwojów rdzeniowych nerwów rdzeniowych i zwojów czuciowych nerwów czaszkowych → jądra somatyczne czuciowe (końcowe) → neuryty jąder tworzą drogi czuciowe/wstępujące (w ośrodkowym układzie nerwowym) → kresomózgowie i móżdżek
Jakie jądra są związane z nerwami czaszkowymi
ruchowe
czuciowe
parasympatyczne
Co to jądra podkorowe
Jądra w pniu mózgu i w istocie białej półkól mózgu
Co to ośrodki nerwowe
Zgrupowania komórek nerwowych
Pojęcie o charakterze czynnościowym - ośrodek oddechowy, krążenia
Zwój nerwowy
Skupisko ciał komórek nerwowych poza terenem ośrodkowego układu nerwowego
Jakie są zwoje czuciowe
nerwów czaszkowych
nerwow rdzeniowych / zwoje międzykręgowe/rdzeniowe
Układ somatyczny VS autonomiczny
somatyczny: neuryt komórki ruchowej w ośrodkowym układzie nerwowym → efektor (np. m. szkieletowy)
autonomiczny: neuryt komórki ruchowej w ośrodkowym układzie nerwowym (włókno przedzwojowe) → komórka zwojowa → neuryt komórki zwojowej (włókno pozazwojowe) → efektor (np. gruczoł)
Długości włókien w układzie autonomicznym
w sympatycznym: przedzwojowe < pozazwojowe (zwoje sympatyczne są blisko OUN, np. przykręgowe)
w parasympatycznym: przedzwojowe > pozazwojowe (zwoje w ścianach narządów)
Histologiczna budowa OUN
istota szara = ciała komórek nerwowych + komórki glejowe
istota biała = wypustki ciał komórek nerwowych
Co to nerw
Pęczek włókien nerwowych poza OUN
Co to nerw rdzeniowy
Korzeń przedni + tylny jednego segmentu rdzenia kręgowego, po tej samej stronie
Korzenie łączą się w pień nerwu rdzeniowego w otworze międzykręgowym
Gałęzie: przednia, tylna, oponowa
Nerwy rdzeniowe C8-L2/3 oddają dodatkowo gałąź łącząca białą
Do każdego nerwu rdzeniowego obchodzi gałąź łącząca szara
Co to korzeń tylny
Pęczek neurytów komórek pseudojednobiegunowych zwoju międzykręgowego
Biegnie od rogu tylnego i sznura tylnego rdzenia kręgowego
Co to korzeń przedni
Pęczek neurytow komórek ruchowych przedniego rdzenia kręgowego (komórek ruchowych)
Korzenie przednie C8-L2/3 zawierają dodatkowo neuryty komórek jądra pośrednio-bocznego rogu bocznego rdzenia kręgowego
Korzenie przednie S2-S4 zawierają dodatkowo neuryty komórek jądra pośrednio-przyśrodkowego rdzenia kręgowego
Gałąź tylna nerwu rdzeniowego
unerwia skórę powstałą z dermatomów grzbietowych, gruczoły skórne, mięśnie prostujące włosy, mięśnie powstałe z miotomów grzbietowych, mięśniówkę naczyń krwionośnych
zawiera włókna czuciowe (dendryty k. pseudojednobiegunowych zwoju międzykręgowego), ruchowe (neuryty k. ruchowych rogu przedniego r. k.), współczulne pozazwojowe (neuryty k. zwoju przykręgowego, włókna wisceromotoryczne)
Gałąź przednia nerwu rdzeniowego
unerwia skórę powstałą z dermatomów brzusznych, gruczoły skórne, mięśnie prostujące włosy, mięśnie powstałe w miotomów brzusznych, mięśniówkę naczyń krwionośnych
zawiera włókna czuciowe (dendryty k. pseudojednobiegunowych zwoju międzykręgowego), ruchowe (neuryty k. ruchowych rogu przedniego r. k.), współczulne pozazwojowe (neuryty k. zwoju przykręgowego, włókna wisceromotoryczne)
S2-S4 zwierają dodatkowo włókna przywspółczulne pozazwojowe
g. p. n. r. łączą się ze sobą tworząc sploty nerwów rdzeniowych
Nerwy międzyżebrowe
gałęzie przednie nerwów rdzeniowych piersiowych
nie tworzą splotów
część włókien gałęzi przedniej nerwu rdzeniowego Th1 + gałąź przednia nerwu rdzeniowego C8 = splot ramienny
gałąź przednia ostatniego nerwu rdzeniowego piersiowego = nerw podżebrowy
Gałąź oponowa
biednie do kanału kręgowego
unerwia oponę twardą rdzenia kręgowego
zawiera włókna czuciowe i współczulne pozazwojowe
Splot nerwów rdzeniowych
Połączenie gałęzi przednich kilku kolejnych nerwów rdzeniowych po jednej stronie r. k., wychodzą z nich nerwy obwodowe
szyjny C1-C4
ramienny C5-Th1
lędźwiowy L1-L3
krzyżowy L4-Co1
Nerwy obwodowe
skórne: skóra, gruczoły skórne, mięśnie prostujące włosy, mięśniówka naczyń krwionośnych, dendryty komórek zwojów międzykręgowych + neuryty komórek zwojów przykręgowych
mięśniowe: mięśnie szkieletowe, neuryty komórek ruchowych rogów przednich rdzenia kręgowego + włókna czuciowe (dendryty komórek zwojów międzykręgowych) RUCHOWE
mieszane: mięśnie szkieletowe, skóra, blaszki ścienne błon surowiczych, komórki macierzyste w rogu przednim, w komórkach pseudojednąbiegunowych zwojów międzykręgowych i w komórkach zwojów przykręgowych
Jądro pośrednio–boczne
rdzeniowy ośrodek układu współczulnego
róg boczny rdzenia kręgowego
C8-L2/3
w istocie szarej pośredniej bocznej, uwypukla ją w obręb sznura bocznego, tworząc róg boczny
Jądro pośrednio-przyśrodkowe/krzyżowe przywspółczulne
rdzeniowy ośrodek układu przywspółczulnego
S2-S4
w istocie szarej pośredniej bocznej (między rogiem przednim a tylnym)
nie tworzy rogu
Ośrodki układu przywspółczulnego
jądro pośrednio-przyśrodkowe
jądra przywspółczulne nerwów czaszkowych w pniu mózgu: III, VII, IX, X
Gałąź łącząca biała
gałąź nerwu rdzeniowego do zwoju przykręgowego → do najbliższego zwoju przykręgowego
neuryty komórek jądra pośrednio-bocznego rogu bocznego rdzenia kręgowego + dendryty komórek zwoju międzykręgowego (czuciowe)
w zwoju przykręgowym część włókien przywspółczulnych kończy się synapsami z komórkami zwojowymi, a część przechodzi za zwojem i biegnie dalej:
→ włókna międzyzwojowe → następny zwój przykręgowy
→ nerw trzewny → zwój przedkręgowy
włókna pozazwojowe (neuryty wychodzące z komórek zwojowych) : długie (naczyniowe-sploty okołonaczyjiowe i narządowe-do narządów) i krótkie
Gałąź łącząca szara
włókna współczulne pozazwojowe
od zwoju przykręgowego do nerwu rdzeniowego
następnie włókna się rozdzielają → gałęzie nerwu rdzeniowego (przednia, tylna, oponowa)
Pień współczulny
Zespół zwojów przykregowych leżących po jednej stronie kręgosłupa, połączonych włóknami międzyzwojowymi
parzysty
leży bocznie od trzonów kręgów
od podstawy czaszki do kości guzicznej
Gdzie leżą zwoje przedkręgowe współczulne niezależne od pnia współczulnego
W splotach uzwojonych układu autonomicznego (splot trzewny)
Części układu autonomicznego
ośrodkowa: jądra współczulne i przywspółczulne
obwodowa: włókna przedzwojowe (neuryty komórek w jądrach autonomicznych), zwoje autonomiczne (współczulne przykregowe i przedkregowe oraz przywspółczulne) i włókna pozazwojowe (neuryty komórek w zwojach autonomicznych)
Rdzeń kręgowy
istota biała - obwodowo = neurony OUN + osłonki mielinowe (drogi nerwowe → sznury przednie, boczne i tylne oraz spoidło białe, łączące sznury przednie)
istota szara - centralnie = ciała komórek nerwowych + komórki glejowe
rogi przednie: komórki ruchowe: alfa- i gamma-motoneurony, neuryty biegną w korzeniach przednich nerwów rdzeniowych → OUN → efektory
rogi tylne: komórki czuciowe, ← neuryty komórek pseudojednobiegunowych zwojów międzykręgowych z korzeniach tylnych
istota szara pośrednia: łączy rogi
środkowa
dwie boczne: C8-L2/3 wypukla się do sznura bocznego r. k. tworząc róg boczny, rdzeniowe ośrodki układu autonomicznego
Segment rdzenia kręgowego
Odcinek od górnego brzegu pola kojarzeniowego do górnego brzegu kolejnego poniżej
Pole korzeniowe
Obszar r. k. przez który przechodzą włókna korzeniowe nerwu rdzeniowego
Pola korzeniowe przednie i tylne
Start rozwoju układu nerwowego
3 tydzień życia zarodkowego
Rozwój układu nerwowego
Komórki ektodermy → płytka nerwowa (między węzłem pierwotnym a błoną policzkowo-gardłową) → rynienka nerwowa (rowek pośrodku płytki) → fałdy nerwowe/rdzeniowe (stykające się brzegi rowka) → cewa nerwowa (4 tydz.) → otwór nerwowy przedni i tylny → przedni zamyka się w blaszkę krańcową (25dzień) i tylny (27dzień) → rdzeń kręgowy
Komórki rynienki nerwowej → listewki zwojowe / grzebienie nerwowe → zwoje czuciowe nerwów czaszkowych:
nerw trójdzielny - zwój trójdzielny
nerw twarzowy - zwój kolanka
nerw językowo-gardłowy - zwój zewnątrzczaszkowy i wewnętrzczaszkowy
nerw błędny - zwój szyjny i węzłowy
→ zwoje parasympatyczne (gałęzi nerwu trójdzielnego - zwój rzęskowy, uszny, skrzydlowo-podniebienny, podżuchwowy, podjęzykowy), międzykręgowe/rdzeniowe, układu autonomicznego, ciałka przyzwojowe, komórki Schwanna, opony miękkiej i pajęczej, chromafinowe rdzenia nadnerczy, barwnikowe, odontoblasty, przegroda aortowo-płucna serca, komórki C tarczycy, składniki szkieletowe i łącznotkankowe łuków skrzelowych
Mezenchyma z przodu cewy nerwowej → tarcze międzykręgowe i trzony kręgów → nasady łuków → łuki kręgów → kręgosłup
Mezenchyma otaczającą rdzeń → 3 opony rdzenia
Komórki cewy nerwowej w ścianach bocznych od środka → owalne światło cewy → rowki graniczne → płyta skrzydłowa (grzbietowo) i płyta podstawna (brzusznie)
Komórki płyt podstawnych
największe: dobrzusznie, dzielą się na sznur przedni i boczny, strefa somatomotoryczną rdzenia kręgowego (komórki ruchowe)
jądro pośrednio-boczne C8-L2/3 i jądro pośrednio-przyśrodkowe S2-S4
strefa wisceromotoryczna rdzenia kręgowego (mięśnie gładkie i gruczoły)
Co się rozwija z płyt podstawnych?
słup przedni
słup boczny
Co się rozwija z płyt skrzydłowych?
słup tylny: komórki czuciowe (przez zwoje międzykręgowe), strefa somato- i wiscerosensoryczna rdzenia kręgowego
sznury przednie i boczne: tworzą twór siatkowaty (cały pień mózgu i część rdzenia)
Przegroda tylna
zrośnięte sznury tylne → komórki ependymy wyścielające kanał centralny r. k. → przegroda tylna
Siodła szare
Istota szara do przodu i do tyłu od kanału centralnego r. k.. łączy istotę szarą obu połówek
Rozwój mózgu
Część głowowa pierwotnej cewy nerwowej → pierwotny pęcherzyk mózgowy (4tydz.) → przodomózgowie, śródmózgowie i tyłomózgowie
Część głowowa pierwotnej cewy nerwowej → plakody (zgrubienia warstwy powierzchniowej) → struktury receptorowe nerwów I i VIII → plakoda węchowa (nerw i opuszki węchowe) i plakoda uszna (narząd Cortiego, zwój spiralny i przedsionkowy, grzebienie bańkowe, plamka woreczka i łagiewki, nerw przedsionkowo-ślimakowy
Pierwszy i drugi pęcherzyk → kresomózgowie i międzymózgowie (mózg)
Trzeci pęcherzyk → tyłomózgowie pierwotne → rdzeniomózgowie (→ rdzeń przedłużony) i tyłomózgowie wtórne (→ most i móżdżek)
Kresomózgowie (po bokach komory III) → komory boczne
Międzymózgowie (między wzgórzami) → komora III
Śródmózgowie → wodociąg mózgu
Kanał środkowy tyłomózgowia → komora IV
Rowek graniczny w międzymózgowiu → bruzda podwzgórza
Płyta skrzydłowa → wzgórze
Płyta podstawna → podwzgórze
Przodomózgowie → kresomózgowie i międzymózgowie (środkowa część)
Kresomózgowie jest z istoty szarej, tylko gałka blada jest z podwzgórza
Bruzda wzrokowa → dołek z pęcherzykami ocznymi (zawiązek siatkówki) → zawiązek nerwu wzrokowego → kielich wzrokowy

Co się rozwija z płyt podstawnych?
części podstawnej pnia mózgu
jądra ruchowe nerwów czaszkowych
Co się rozwija z płyt skrzydłowych?
części grzbietowej pnia mózgu
jądra czuciowe nerwów czaszkowych
Drogi w CSN
spoidłowe/komisuralne: łączą ośrodki prawy i lewy, na tym samym poziomie
kojarzeniowe/asocjacyjne: łączą ośrodki lekko oddalone, po tej samej stronie
rzutowe/projekcyjne: łączą odległe ośrodki, najczęściej po przeciwnej stronie (wstępujące-czuciowe i zstępujące-ruchowe)
Drogi ruchowe
piramidowe: impulsy ruchów dowolnych/celowych, droga korowo-rdzeniowa i korowo-jądrowa
pozapiramidowe: impulsy ruchów mimowolnych, np. chodzenie i oddychanie
Granica między pniem mózgu a rdzeniem przedłużonym
dolny brzeg otwory wielkiego kości potylicznej
płaszczyzna pozioma na górnym brzegu pola kojarzeniowego pierwszej pary nerwów rdzeniowych
dolny brzeg skrzyżowania piramid (góra atlasy i środek dens axisa)
Gdzie kończy się rdzeń kręgowy
Na wysokości krążka między L1 a L2
Gdzie kończy się nić końcowa
W okostnej kości guzicznej
Budowa nici końcowej
część górna = tkanka glejowa + opona miękka, w przestrzeni podpajęczynówkowej, otoczona przez korzenie nerwów rdzeniowych ze zgrubienia lędźwiowego i stożka rdzeniowego
część dolna = przedłużenie opony twardej
Budowa ogona końskiego
Korzenie przednie i tylne nerwów rdzeniowych L2 w dół + nić końcowa r. k.
Zawartość otworu międzykręgowego
nerw rdzeniowy
zwój międzykręgowy/rdzeniowy
gałąź rdzeniowa
żyły łączące sploty żylne kręgowe wewnętrzne z zewnętrznymi
gałąź oponowa nerwu rdzeniowego
Zgrubienia rdzenia kręgowego
szyjne: C3-Th1 (najgrubsze C5-C6)
lędźwiowe: Th10-L1 (najgrubsze Th12)
Dużo komórek nerwowych w rogach przednich r. k., bo duże zapotrzebowanie na unerwienie mięśni rąk i nóg (zanim pojawiają się kończyny nie ma zgrubień)
Opony rdzenia kręgowego
opona miękka/naczyniowa: dochodzi do stożka rdzeniowego i przechodzi w nić końcową
przestrzeń podpajęczynówkowa
opona pajęcza: do S2-S3, między końcem opony a stożkiem rdzeniowym L1-L2 znajduje się zbiornik krańcowy (z płynem mózgowo-rdzeniowym i ogonem końskim
blaszka wewnętrzna/oponowa opony twardej: do S2-S3 a potem powleka nić końcową, otacza nerwy rdzeniowe, zwoje międzykręgowe, przedłuża się w nanerwie
przestrzeń nadtwardówkowa: z tkanką tłuszczową i splotami żylnymi kręgowymi wewnętrznymi
blaszka zewnętrzna/okostnowa opony twardej: zrasta się ze ścianami kanału kręgowego
Co zawiera przestrzeń podpajęczynówkowa?
płyn mózgowo-rdzeniowy
korzenie przednie i tylne nerwów rdzeniowych
więzadła ząbkowane prawe i lewe C1-L3 (dochodzą do blaszki wewnętrznej opony twardej) zapobiegają rotacji rdzenia
Zbiornik krańcowy
Między stożkiem rdzeniowym L1-L2 a końcem opony pajęczej S2-S3 jest poszerzona przestrzeń podpajęczynówkowa
Pobiera się z niego płyn mózgowo-rdzeniowy
Droga nakłucia lędźwiowego
L4-L5 / L3-L4
Skóra
Tkanka podskórna
Mięśnie głębokie grzbietu
Więzadło żółte
Blaszka zewnętrzna opony twardej
Przestrzeń nadtwardówkowa
Blaszka wewnętrzna opony twardej
Opona pajęcza
Zbiornik krańcowy
Droga nakłucia podpotylicznego
Skóra
Tkanka podskórna
Blaszka powierzchowna pochewki mięśnia czworobocznego
Mięsień czworoboczny
Mięsień półkolcowy głowy
Mięsień prosty tylny głowy mniejszy
Błona szczytowo-potyliczna tylna
Przestrzeń nadtwardówkowa
Blaszka wewnętrzna opony twardej
10. Opona pajęcza
Zakres bruzdy pośredniej tylnej
Od Th4 wzwyż
Budowa wewnętrzna
Rdzeń kręgowy: istota szara w środku, istota biała na zewnątrz
Mózg: istota biała w środku, istota szara na zewnątrz
Rogi boczne rdzenia kręgowego na jakiej wysokości
C8-L2/3
Jakie komórki w istocie szarej pośredniej bocznej
Układu autonomicznego
Gdzie dochodzi pęczek podłużny grzbietowy
Do komórek układu autonomicznego r. k.
Istota szara =
spoidło szare przednie + tylne (dookoła kanału kręgowego)
Róg przedni
ruchowy
dochodzą do niego drogi piramidowe i pozapiramidowe
wychodzą z nich włókna ruchowe korzenia przedniego nerwu rdzeniowego
Róg tylny
czuciowy
szczyt, głowa, szyjka i podstawa
jądro piersiowe: C8-L2/3, u podstawy rogu
Z rogu tylnego wychodzą drogi wstępujące:
drogi rdzeniowa-wzgórzowa przednia i boczna: neuryty jądra własnego rogu tylnego
droga rdzeniowo-pokrywowa i rdzeniowo-siatkowa: neuryty jądra własnego rogu tylnego
droga rdzeniowo-móżdżkowa tylna: neuryty jądra piersiowego (z tej samej strony)
droga rdzeniowo-móżdżkowa przednia: neuryty komórek jądra własnego rogu tylnego (z przeciwnej strony)
Włókna korzeni tylnych wchodzące do rdzenia kręgowego
większa wiązka: włókna z receptorów czucia głębokiego i powierzchownego (dotyk i ucisk) oraz z narządów wewnętrznych
mniejsza wiązka: włókna z receptorów bólu, zimna i ciepła
Podział Rexeda istoty szarej
1: pierwotne rdzeniowe pola projekcyjne (receptory somatyczne i trzewne)
2-3: ból, układ bramkujący
4-6: integracja impulsów z prioprioreceptorów i dróg piramidowych, ból i temperatura
7: neurony kojarzeniowe, rdzeniowe ośrodki wegetatywne
8: neurony pośredniczące, wpływa na zmianę czynności ruchowych przez zmianę aktywności gamma-motoneuronów, kończy się tu droga siatkowo-rdzeniowa i większość dróg własnych rdzenia
9: pierwotne rdzeniowe pole ruchowe
10: otacza kanał kręgowy
Co tworzy spoidło białe?
włókna spoidłowe
drogę korowo-rdzeniową przednią
drogę rdzeniowo-nóżdżkową przednią
drogę rdzeniowo-wzgórzowo-korową
drogę rdzeniowo-pokrywową
drogę rdzeniowo-siatkową
Tętnice rdzenia kręgowego
z boków: gałęzie rdzeniowe, przez otwory międzykręgowe
z góry: tętnice rdzeniowe, od tętnicy kręgowych
Gałęzie rdzeniowe odchodzą od
tętnic kręgowych
szyjnych wstępujących i głębokich
tarczowych dolnych
międzyżebrowych najwyższych i tylnych
lędźwiowych
biodrowo-lędźwiowych
krzyżowych bocznych
Gałęzie rdzeniowe po wejściu do kanału kręgowego oddają naczynia zaopatrujące jego ściany
→ gałąź przednia i tylna kanału kręgowego (w kanale kręgowym) → tętnica korzeniowa przednia i tylna (na powierzchni zwoju rdzeniowego, z przodu oddają gałęzie wstępującą i zstępującą)
Tętnice rdzeniowe
1 tętnicą rdzeniową przednia: odchodzi od tętnicy kręgowej poniżej t. podstawnej, łączy się z przeciwległą w jedno naczynie w szelinie pośrodkowej (przy nici końcowej to tętnica końcowa)
2 tętnice rdzeniowe tylne: odchodzi niżej niż przednia, przy nici końcowej łączy się z tętnicą rdzeniową przednią gałęzią łukowatą zespalającą
gałęzie tętnicze poprzeczne/gałęzie okalające: doprowadzają krew do szeregów parzystych tętnic, tworzą wieniec naczyniowy (vasocorona)
gałęzie środkowe (istota szara) i obwodowe (istota biała): od tętnic rdzeniowych, wnikają do r. k.
Gałęzie środkowe unaczyniają
rogi przednie
większość istoty szarej pośredniej
podstawę rogów tylnych
istotę białą sznura przedniego i bocznego
spoidło przednie
Największa tętnica korzeniowa
tętnica wielka/Adamkiewicza
po lewej stronie, między częścią piersiową a lędźwiową rdzenia
odchodzi od tętnicy międzyżebrowej tylnej niechudzi do kanału kręgowego L1/L2
zaopatruje zgrubienie lędźwiowe i końcówkę rdzenia kręgowego do stożka
Żyły rdzenia kręgowego
żyły rdzeniowe głębokie/wewnetrzne → powierzchnia r. k. → (część wychodzi przez szczelinę pośrodkową przednią) żyły środkowe → rogi przednie, istota szara pośrednia i istota biała
żyły obwodowe → powierzchnia zewnętrzna r. k. → istota biała i rogi tylne
żyły rdzeniowe poprzeczne → podłużne pnie + gałęzie poprzeczne → sieć żylna r. k.
żyły korzeniowe (wraz z korzeniami nerwów rdzeniowych) → (przebijają oponę twardą) → polaczenie ze splotami żylnymi kręgowymi wewnętrznymi (w jamie nadtwardówkowej, w kanale kręgowym) —otwory międzykręgowe→ sploty żylne kręgowe zewnętrzne → żyły krzyżowe, lędźwiowe, międzyżebrowe tylne i kręgowe
Drogi nerwowe rdzenia kręgowego - sznur przedni
I. Drogi wstępujące
droga rdzeniowo-wzgórzowa przednia
droga rdzeniowo-siatkowa
II. Drogi zstępujące
droga korowo-rdzeniowa przednia
droga pokrywowo-rdzeniowa
droga siatkowo-rdzeniowa przyśrodkowa
droga oliwkowo-rdzeniowa
droga przedsionkowo-rdzeniowa
II. Drogi własne
pęczek własny sznura przedniego
pęczek bruzdowo-brzeżny
Drogi nerwowe rdzenia kręgowego - sznur boczny
I. Drogi wstepujace
droga rdzeniowo-wzgórzowa boczna
droga rdzeniowo-pokrywowa
droga rdzeniowo-siatkowa
droga rdzeniowo-szyjna
droga rdzeniowo-móżdżkowa przednia i tylna
droga rdzeniowo-oliwkowa
II. Drogi zstepujace
droga korowo-rdzeniowa boczna
droga czerwienno-rdzeniowa
droga siatkowo-rdzeniowa boczna
droga oliwkowo-rdzeniowa (na pograniczu sznura bocznego i przedniego)
droga opuszkowo-siatkowo-rdzeniowa
droga mostowo-siatkowo-rdzeniowa
droga przedsionkowo-rdzeniowa
IlI. Drogi własne
pęczek własny sznura bocznego
droga grzbietowo-boczna (na granicy sznura bocznego i tylnego)
Drogi nerwowe rdzenia kręgowego - sznur tylny
I. Drogi wstępujące
pęczek smukły
pęczek klinowaty
II. Drogi własne
pęczek własny sznura tylnego
pęczek międzypęczkowy
pęczek przegrodowo-brzeżny
Opony mózgowia
miękka: połączona z błoną graniczną zewnętrzną gleju, unerwiona czuciowo i autonomicznie, nerwy regulują krążenie płynu mózgowo-rdzeniowego i ciśnienie wewnątrzczaszkowe, nie czuć bólu
pajęcza: NIEunaczyniona, NIEunerwiona, dostosowuje się do kształtu czaszki a nie mózgowia, ziarnistości pajęczynówki, przestrzeń podpajęczynówkowa między opona miękką
twarda: blaszka zewnętrzna/okostnowa i wewnętrzna/oponowa/mózgowa, niezrośnięte: zatoki żylne, zagłębienia Meckela z nerwem trójdzielnym, siodło tureckie, woreczki śródchłonkowe
Wypustki opony twardej
sierp mózgu: oddziela półkule mózgu, grzebień koguci → bruzda zatoki strzałkowej górnej (zatoka strzałkowa górna i dolna) → guzowatość potyliczna wewnętrzna, na dole łączy się z namiotem móżdżku tworząc zatokę prostą
namiot móżdżku: oddziela mózg od móżdżku, guzowatość potyliczna wewnętrzna → bruzda zatoki poprzecznej (z zatoką poprzeczną) → góra piramidy (zatoka skalista górna) → wysrostki pochyłe przednie i tylne, z przodu jest wcięcie dla pnia mózgu
sierp móżdżku: oddziela półkule móżdżku, guzowatość potyliczna wewnętrzna i grzebień potyliczny wewnętrzny (zatoka potyliczna) → przedłużenie sierpa mózgu od namiotu móżdżku do otworu wielkiego
przepona siodła: nad siodłem tureckim, guzek siodła → grzbiet siodła, otwór na lejek przysadki
Zatoki żylne opony twardej (między blaszkami opony twardej, brak mięśniówki i zastawek)
górny zespół: zatoka strzałkowa górna i zatoka prosta → spływ zatok (na guzowatości potylicznej wewnętrznej) →
→ zatoki poprzeczne → zatoki esowate → opuszki żył szyjnych wewnętrznych
→ zatoka potyliczna → zatoki brzeżne (otaczają otwór wielki) → splot żylny kręgowy wewnętrzny i żyły szyjne wewnętrzne
(zatoka prosta = zatoka strzałkowa dolna + żyła wielka mózgu)
dolny zespół: zatoka klinowo-ciemieniowa + żyła oczna górna + gałąź górna żyły ocznej dolnej + żyła środkowa siatkówki → zatoki międzyjamiste przednia i tylna → zatoka jamista →
zatoka skalista górna → zatoka esowata
zatoka skalista dolna → opuszka żyły szyjnej wewnętrznej
splot żylny podstawny → sploty żylne kręgowe wewnętrzne
splot żylny otworu owalnego i szyjno-tętniczy + żyła wypustowa otworu poszarpanego → splot żylny skrzydłowy
Żyły wypustowe
krew z górnego zespołu zatok do żył powierzchownych czaszki
ciemieniowa - otwór ciemieniowy (zatoka strzałkowa górna → żyła skroniowa powierzchowna)
sutkowa - otwór sutkowy (zatoka esowata → żyła potyliczna/uszna tylna)
kłykciowa - kanał klykciowy (zatoka esowata → splot żylny kręgowy zewnętrzny, żyła kręgowa)
potyliczna (zatoka poprzeczna/spływ zatok → żyła potyliczna
(sploty żylne NIEZROŚNIĘTE Z KOŚCIĄ : kanału nerwu podjęzykowego - opłata nerw podjęzykowy w jego kanale, zatoka potyliczna i spot żylny kręgowy wewnętrzny → opuszka górna żyły szyjnej wewnętrznej)
Co przechodzi przez światło zatoki jamistej?
tętnica szyjna wewnętrzna
splot jamisty (splot współczulny wokół tętnicy szyjnej wewnętrznej)
nerw odwodzący
Co znajduje się w ścianie bocznej zatoki jamistej?
nerw okoruchowy III
bloczkowy IV
oczny V1
szczękowy V2
Unaczynienie opony twardej
Oddzielne unaczynienie niż mózgowie
dół przedni: tętnica oponowa przednia (od sitowej przedniej od ocznej od szyjnej wewnętrznej), gałąź czołowa tętnicy oponowej środkowej
dół środkowy: tętnica oponowa środkowa (od szczękowej od szyjnej zewnętrznej z otworu kolcowego), gałęzie oponowe od tętnicy łzowej (od ocznej), tętnica oponowa dodatkowa (od szczękowej lub oponowej środkowej)
dół tylny: tętnica oponowa tylna (od gardłowej wstępującej z otworu szyjnego), gałąź ciemieniowa tętnicy oponowej środkowej, gałąź oponowa tętnicy potylicznej (od szyjnej zewnętrznej), gałąź oponowa tętnicy kręgowej (od podobojczykowej)
po 2 żyły opony twardej towarzyszą 1 tętnicy
Unerwienie opony twardej
wszystkie gałęzie nerwu trójdzielnego
dół przedni: gałąź oponowa nerwu szczękowego
dół środkowy: gałąź oponowa nerwu żuchwowego = nerw kolcowy
dół tylny: gałąź namiotu nerwu ocznego, gałęzie nerwu kolcowego, gałęzie oponowe nerwu błędnego i podjęzykowego, gałęzie nerwów rdzeniowych C1-C3
Droga krwi do mózgowia
Tętnice szyjne wspólne → podobojczykowe + szyjne wewnętrzne → kręgowe —błona szczytowo-potyliczna tylna, otwór wielki, dół tylny czaszki→ tętnica podstawna (bruzda podstawna mostu i dół międzykonarowy) → 2 tętnice mózgu tylne