Economie vandaag 2022

Behoefte

Het aanvoelen van een tekort en het streven om dit tekort te bevredigen (subjectief karakter)

Primaire behoefte

Levensnoodzakelijke behoeften vb voeding, kleding en huisvesting

Immateriële behoefte

Behoefte van niet-materiële aard vb liefde of vriendschap

Collectieve behoefte

Behoefte voor een groot aantal personen en worden normaal door de gemeenschap als geheel bevredigd vb onderwijs, wegen, bejaardenzorg

Individuele behoefte

Behoeften die subjectiever zijn en worden bevredigd dankzij de inspanning van personen vb voeding, kleding, huisvesting, ontspanning

Schaars middel

Een middel waarvan de verlangde hoeveelheid de beschikbare hoeveelheid zou overtreffen indien het gratis ter beschikking stond.

Nut

Een goed of dienst komt slechts in aanmerking voor de bevrediging van een bepaalde behoefte in de mate dat het voor de mens nuttig is.

Economische principe

Een mens die rationeel handelt, moet derhalve volgens de graad van bevrediging of nuttigheid een voorkeursschema opstellen afhankelijk van zijn subjectief nut.

Economie

De studie van het menselijk streven naar bevrediging van behoeften met behulp van schaarse middelen.

Welvaart

De mate waarin mensen met de beschikbare schaarse middelen in hun behoeften kunnen voorzien

Welzijn

De bevrediging van verlangens die geen beslag leggen op schaarse middelen (vriendschap, liefde, gezondheid)

Vrije goederen

"Niet- schaarse goederen", ze zijn in de natuur zo overvloedig aanwezig dat de volledige behoefte aan dergelijke goederen kan worden bevredigd.

Economische goederen

"Schaarse goederen", kan ingedeeld worden in Zuiver individuele goederen, zuiver collectieve goederen en quasiocollectieve goederen

Zuiver individuele goederen

De meeste goederen waarmee we in aanraking komen vb fiets, pintje

Zuiver collectieve goederen

"Niet- rivaliserend" en "niet-uitsluitbaar" vb diensten van brandweer of politie

quasiocollectieve goederen

Goederen voor verkoop op de markt in aanmerking (individuele goederen), maar ook sociale (vb het onderwijs) of praktische (vb wegennet)

Consumptiegoederen

Bevredigd onmiddelijk de behoeften van gezinshoudingen. vb smartphone

Verbruiksgoederen

"niet- duurzame consumptiegoederen"

Gebruiksgoederen

"duurzame consumptiegoederen"

Investeringsgoederen

Goederen die dienen om andere goederen te produceren

Kapitaalgoederen

"productiegoederen" vb gebouwen, machines, vervoermaterieel

Vlottende investeringsgoederen

Goederen die tijdens het productieproces verwerkt of vernietigd worden.

Consumptie

De aanwending van economische goederen voor niet- productieve doeleinden

Productie

Het scheppen of toevoegen van waarden (nuttigheid) aan de economische goederen

productiefactoren

Productie ontstaat door de samenwerking van de natuur, de arbeid en de kapitaal

Omwegproductie

Kapitaalgoederen dat slechts indirect bijdragen tot de uiteindelijke behoeftebevrediging

Afgeleide productiefactor

Door de samenwerking van natuur en arbeid wordt gevormd

Inductieve methode

een groot aantal feitelijke gegevens

Deductieve methode

een algemeen beginsel (bepaalde axioma's)

Ceteris-parabusclausule

"Als het overige gelijk is, onder overgens gelijke omstandigheden" =dwz: men ziet een welbepaald economisch verschijnsel afhankelijk van een veriabele, terwijl men alle andere factoren waarvan het economisch verschijnsel afhankelijk is

micro- economie

Het gedrag van individuele huishouding bestuderen of beschrijven.

meso- economie

Het bestuderen van bepaalde huishoudingen vb bepaalde bedrijfstak, sector of regio

Macro- economie

Het bestuderen van alle bedrijven, alle gezinnen en alle overheidshuishoudingen. hier worden de economische grootheden voor een heel land bij elkaar opgeteld

Niet-economische factoren

De voorkeuren of preferenties van de consument

Economische factoren

De prijzen van de goederen en het beschikbaar inkomen (budget)

Preferentie

Een consument zijn volkomen subjectief en afhankelijk van de eigen individuele voorkeur.

Bandwagoneffect

Mensen doen elkaar na bv Dior-freaks

Snobeffect

Mensen willen zich heel exclusief gedragen bv Ferrari-freaks

Eerste wet van Gossen (of de wet van het dalend grensnut)

Naarmate men meer beschikt over een aantal eenheden van een bepaald goed, daalt voor de consument het nut dat de laatste eenheid aan het totale nut toevoegt.

Marginale nut (of grensnut)

Een consument dat het totale nut van drie ijsjes hoger is dan van twee ijsjes.

Budgetlijn

De lijn van alle mogelijkheden= de rechte die de combinaties van twee goederen weergeeft die de consument met een bepaald budget kan aanschaffen, rekening houden met de prijzen van de goederen.

Nominaal inkomen

Het inkomen in geldeenheden

Reële inkomen

Als het nominaal inkomen gecorrigeerd wordt voor de prijzen van goederen en diensten.

Individuele vraagcurve

Geeft weer welke hoeveelheden van een bepaalde goed de consument bereid is te kopen tegen een reeks van prijzen.

Complementaire goederen

Goederen die elkaar aanvullen. Het gebruik is positief gerelateerd aan het gebruik van een bepaald product. bv naarmate meer dvd’s worden verkocht, zullen de dvd-spelers ook meer verkocht worden

Substitueerbare goederen

Een goed dat vanuit het oogpunt van de afnemer gedeeltelijk of volledig als vervanger voor een ander product kan dienen. (micro-eco)

de collectieve vraag of marktvraag

De totale hoeveelheid die alle consumenten in de markt vragen tegen een reeks van prijzen, (want we willen niet zozeer de vraagcurve kennen van één consument, maar de totale vraag)

Pigou-effect

Zodra er veel werkloze zijn, zullen de prijzen dalen, wat er voor zorgt dat mensen extra geld hebben om te winkelen. Dit geeft als gevolg dat bedrijven niet genoeg personeel hebben, wat er voor zorgt dat er beschikbare jobs zijn.

Prijselasticiteit van de vraag

de gevoeligheid van een prijsverandering van een goed op de gevraagde hoeveelheid van dat goed. De prijsverandering en de verandering van de gevraagde hoeveelheid worden beide uitgedrukt als percentages

Unitair prijselastische vraag

Een bepaalde prijsverandering (bv +10%) leidt tot een evenredige verandering van de gevraagde hoeveelheid (bv -10%). → Ev= -1 of |Ev|= 1

Prijselastische vraag

Een bepaalde prijsverandering (bv +10%) leidt tot een minder dan evenredige verandering van de gevraagde hoeveelheid (bv -20%) → Ev < -1 *(bv vakantie naar het buitenland, boeken en tijdschriften)*

Prijsinelastische vraag

Een bepaalde prijsverandering ( bv+10%) leidt tot een mindern dan evenredige verandering van de gevraagde hoeveelheid (bv-5%) → -1

Volkomen prijsinelastische vraag

Een verandering in de prijs heeft geen verandering in de gevraagde hoeveelheid. → Ev=0 *(bv Eerste levensbehoefte op voorwaarde goederen een klein deel van budget zijn)*

Volkomen prijselastische vraag

De consument is uiterst gevoelig voor prijsveranderingen en onmiddelijk zijn vraag aanpast → Ev=∞ *(bv bij luxegoederen waarvoor de consument slechts een bepaalde prijs wensen te betalen)*

Wet van engel

de uitgaven aan voeding procentueel dalen naarmate het besteedbaar inkomen toeneemt.

Engelkromme

(of inkomensvraagcurve) als het verband tussen de gevraagde hoeveelheid van een goed (bij gegeven prijzen en preferenties) en het inkomen van de consument grafisch wordt voorgesteld.

Inferieur goed

een goed waarvan de consument minder gaat kopen als zijn inkomen stijgt en waarvan hij meer gaat kopen als zijn inkomen daalt (*ceteris paribus*, dus als alle andere prijzen gelijk blijven).

Reële rente

De nominale rente gecorrigeerd voor inflatie. __Ligt de inflatie hoger dan de nominale rente dan is er sprake van een negatieve reële rente.__ bv Nominale rente: 0,11%/ jaar en de jaarlijkse inflatie is 5,71% => (100,11/ 105,71) .100= 94,69 DUS reële rente is -5,31

Het bestedingspatroon van de Belgische particulieren

Consumptieve bestedingen van de huishoudens en de instellingen zonder winstoogmerk.

Sparen

Het gedeelte van de beschikbaar inkomen dat overblijft nadat de consumptieve uitgaven voldaan werden.

Beschikbaar inkomen

Het inkomen van de particulieren waarvan de directe belastingen werden afgetrokken.

Vermogensmarkt

De markt waar vraag en aanbod van vermogen tot uiting komen.

Beleggen

Een investering waarbij geld wordt ingelegd met als doel om in de toekomst financieel voordeel te behalen.

Spaarquote

Het meetinstrument om de spaarneiging van de particulieren weer te geven.

Levenscyclusmodel van Modigliani

Dit model geeft de relatie weer tussen het sparen van een persoon, het verloop van zijn toekomstig beschikbaar inkomen en zijn leeftijd.

Erfenissparen

Vermogen dat wordt overgedragen aan de volgende generatie.

Indexkorf

Een zogeheten (virtueel) boodschappenmandje, waarin allerlei producten en diensten zijn opgenomen waaraan een bepaald gewicht wordt toegekend.

Big data

Het verzamelen, verwerken en verbinden van de grote hoeveelheid gestructureerde, ongestructureerde of semi gestructureerde gegevens.

Webscraping

Hierbij wordt software gebruikt om automatische prijzen van producten uit webshops te plukken.

Kettingindex

De wegingsreferentieperiode regelmatig wordt opgeschoven en de prijzen en hoeveelheden niet meer vergeleken worden tussen de huidige periode en een vaste referentieperiode, maar de huidige periode vergeleken wordt met een tussenliggende periode.

Gezondheidsindexcijfer

Afgeleid van de consumptieprijsindex, waaruit een aantal producten zoals alcoholische dranken (in de winkel gekocht of in een café geconsumeerd), tabakswaren en motorbrandstoffen (met uitzondering van LPG) gehaald zijn.

Afgevlakte gezondheidsindex

De gemiddelde waarde van de gezondheidsindexen van de 4 laatste maanden), is de basis voor de indexering van pensioenen, sociale uitkeringen en sommige lonen en wedden.

Productieproces

Het proces waarbij een organisatie input \n (productiefactoren) omzet in output (productie)

Productiefunctie

Een functie die de maximale output van een bedrijf, een bedrijfstak of een gehele economie specificeert voor alle combinaties van productiefactoren (inputs).

TW= TO- TK

TO= Hoeveelheid producten X Prijs

TK= Ingezette productiefactoren X vergoeding (=prijs)

Productiviteit

Een productiefunctie geeft het verband weer tussen enerzijds de omvang van de productie en anderzijds de hoeveelheid ingezette productiefactoren.

In formule vorm:

Output producten/ input productiefactoren

Korte termijn

De hypothese dat het aantal eenheden dat men in een gegeven periode kan voortbrengen met de beschikbare hoeveelheid kapitaalgoederen (=productiecapaciteit) constant blijft.

Hier gaat men na hoe de productie toeneemt, maar dan bij hoeveelheidsstijging van 1 enkele productiefactor (bv arbeid), alle andere factoren blijven constant (=ceteris paribus).

Lange termijn

Alle kosten worden variabel omdat alle __productiefactoren ook variabel__ worden. Om de productie te verhogen, koopt men nieuwe machines en breidt men de fabrieken uit.

TP

Totale productie: Opbrengst van de ingezette productiefactoren gedurende een bepaalde tijd

MP

Marginale productie; meeropbrengst wanneer de hoeveelheid van de variabele productiefactor (bv arbeid) met 1 eenheid toeneemt. (men spreekt ook wel over de marginale arbeidsproductiviteit)

Marginale arbeidsproductiviteit

Is de verhouding tussen de extra productie en de extra benodigde arbeid. MP= TP/A

GP

Gemiddelde productie: De gemiddelde opbrengst van 1 eenheid van de (variabel) productiefactor. (ander term is gemiddelde arbeidsproductiviteit)

De wet van de toe- en afnemende meeropbrengst

Een ervaringsregels die leert dat, als men aan een constant gehouden productiefactor (bv grond) achtereenvolgens eenheden van de variabele productiefactor (bv arbeid) toevoegt, dat de TP (bv graan) eerst meer dan evenredig en vervolgens minder dan evenredig toeneemt met de variabele productiefactor. Na de verzadigingspunt begint de TP zelfs te ==dalen== en wordt ten slotte negatief.

Productiekosten

De kosten, samenhangend met de vervaardiging van een eindproduct. bv elke werknemer, elke machine, elke kg grondstof

TCK

Totale constante kosten: Een deel van de productiekosten blijft constant op korte termijn. bv afschrijving machines, brandverzekering van gebouwen, rente op leningen, huur van bedrijfspand, …

TVK

Totale variabele kosten: de kosten die afhankelijk zijn van de afzet (q). Als de afzet toeneemt, nemen de totale variabele kosten toe. bv vergoeding leidinggevende

Totale kosten

Alle kosten van een onderneming in een bepaalde periode. Gelijk aan de som van de totale variabele kosten (TVK) en de totale constante kosten (TCK).

FACTOREN DIE HOOGTE ELASTICITEIT BEPALEN?

• **Aard van het goed** : producten met langere \n productietijd minder elastisch \n • **Beschouwde tijdsperiode:** hoe langer de periode, hoe \n elastischer

Contributiemarge

Het is de marge die overblijft per product voor het dekken van de constante kosten en eventueel voor het maken van winst.

Volkomen concurrentie

Een marktvorm die gekenmerkt wordt door een groot aantal vragers en aanbieders, homogene goederen, een transparante markt en vrije toe- en uittreding.

Prijszetter

Het bedrijf met de invloed, marktmacht en differentiatie om de prijs voor de hele markt te kunnen bepalen

Evenwichtsprijs

De prijs die door vrije werking van vraag en aanbod ontstaat.

Transparantie van de markt

Markt is doorzichtig als alle partijen op de hoogte zijn van alle marktelementen.

Een markt is **onvolkomen** indien de producten en consumenten niet beschikt over volledige informatie in verband met de marktsituatie.

* Gewenste prijzen
* kwaliteit
* ….

Toetredingsmogelijkheid

Markt is **open**: Vragers en aanbieders kunnen vrij toetreden en uittreden.

\-→ In praktijk is dit niet zo!

* toegang moeilijk door __groot startbudget__
* vergunningen en vestigingsvoorwaarden nodig
* concurrentie die al naambekendheid hebben

Mate van productdifferentiatie?

* __**Homogeen**__: Als de consument de goederen/ diensten identiek waarderen
* dwz: geen verschil in kwaliteit, levertijd, service, …
* ENKEL de prijs zet de consument aan om de aankoop al dan niet te kopen!
* __**Heterogeen**__: Als de consument de producten kan onderscheiden via productdifferentiatie

Productieoptiek

De totale waarde van de goederen en diensten

Bestedingsoptiek

De totale uitgaven aan producten

Inkomensoptiek

Inkomen verdiend voor productieve prestaties

Vervangingsinvesteringen

Dienen om de bestaande kapitaalgoederen te vervangen

* Ze vergroten de bestaande productiecapaciteit **NIET**
* __*Kapitaal goederen*__ vervangen **TECHNISCHE SLIJTAGE** (door gebruik) en **ECONOMISCHE SLIJTAGE** (door veroudering)
* Bedrijven leggen __*Intern financieringsbron*__ aan om de waardedaling op te kunnen vangen (afschrijvingen)

→ Interne bron die de vervangingsinvestering financiert

Uitbreidingsinvesteringen

Dienen om de bestaande productieactiviteit (capaciteit) te verhogen

* Aanleggen van voorraden (ontstaan omdat gezinnen deel consumptiegoederen niet kopen)
* De deel niet verkochte consumptiegoederen= investeringsgoederen/ productiegoederen tot ze een consument hebben bereikt
* (vlottende investering)
* **DESINVESTERING**= als voorraden afnemen, zijn de investeringen in voorraden **NEGATIEF**