Les4_Chemische_Biologische_Agentia

ADR

Accord relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route. Internationale regelgeving voor het wegvervoer van gevaarlijke stoffen.

Asbest

Groep van carcinogene minerale stoffen. Werkgever is verplicht een asbestinventaris en asbestbeheersplan op te stellen.

Bioaccumulatie

Ophoping van een chemische stof in biologisch materiaal (planten, dieren, mensen).

Biologisch agens

Micro-organismen (incl. genetisch gemodificeerd), celculturen en menselijke endoparasieten die infectie, allergie of intoxicatie kunnen veroorzaken.

Biomagnificatie

Concentratie van een polluent neemt toe doorheen de voedselketen (vb. PCB's, DDT, kwik).

CLP-verordening

Classification, Labelling and Packaging. EU-verordening die bepaalt hoe gevaarlijke stoffen worden geclassificeerd, geëtiketteerd en verpakt.

CMRH-stoffen

Carcinogene, Mutagene, Reprotoxische en Hormoonverstorende stoffen. Bijzonder gevaarlijke categorie die extra maatregelen vereist.

CODEX

Codex over het welzijn op het werk. Belgisch wettelijk kader in 10 boeken dat veiligheid en gezondheid op de werkplek regelt.

COPD

Chronisch Obstructief Longziekte. Langetermijneffect van blootstelling aan schadelijke stoffen zoals houtstof, verfdampen en fijn stof.

e-SDS / SDS

Extended Safety Data Sheet / Safety Data Sheet. Veiligheidsinformatieblad met 16 rubrieken over een chemisch product.

Explosiegrens (LEL/UEL)

LEL = Lower Explosion Limit: laagste percentage damp waarbij ontsteking mogelijk is. UEL = Upper Explosion Limit: hoogste percentage daarboven is geen ontsteking meer mogelijk.

GHS

Global Harmonized System. Internationaal systeem voor de indeling en etikettering van gevaarlijke stoffen, met 9 pictogrammen (rode ruit, zwart symbool).

Grenswaarde / TLV / MAC

Threshold Limit Value / Maximale ArbeidsplaatsConcentratie. Gemiddelde concentratie waarbij een werknemer 8u/dag zijn hele loopbaan mag worden blootgesteld zonder ziek te worden.

H-zinnen

Hazard statements. Gevarenaanduidingen op het etiket die het type gevaar beschrijven. Opgedeeld in fysische (H200–H299), gezondheids- (H300–H399) en milieugevaren (H400–H499).

Kankerverwekkend / Carcinogeen

Stof die bij blootstelling kanker kan veroorzaken of de kans erop verhoogt.

Mutageen

Stof die het erfelijk materiaal (DNA/chromosomen) blijvend kan beschadigen, wat kan leiden tot genetische afwijkingen.

P-zinnen

Precautionary statements. Veiligheidsaanbevelingen op het etiket: preventie (P200), reactie (P300), opslag (P400), verwijdering (P500).

PBM

Persoonlijke BeschermingsMiddelen. Laatste stap in het STOP-principe: ademhalingsbescherming (FFP3), handschoenen, etc.

Persistentie

De weerstand van een stof tegen afbraak in het milieu — hoe langer een stof aanwezig blijft, hoe groter het milieurisico.

pH-waarde

Maat voor de zuurtegraad van een stof. Lage pH = zuur (bijtend), hoge pH = basisch (bijtend).

Reprotoxisch

Stof met nadelig effect op de vruchtbaarheid of op de ontwikkeling van het ongeboren kind (miskraam, vroeggeboorte, aangeboren afwijkingen).

Risicoanalyse (RA)

Systematische beoordeling van de risico's verbonden aan blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Verplicht voor CMRH-stoffen (jaarlijks), ook bij wijziging van werkomstandigheden.

Sensibiliserend

Stof die bij herhaalde blootstelling overgevoeligheid (allergie, astma, eczeem) kan veroorzaken.

STOP-principe

Hiërarchie van preventiemaatregelen: Substitutie → Technische maatregelen → Organisatorische maatregelen → Persoonlijke beschermingsmiddelen.

Teratogeen

Stof die schade veroorzaakt aan het ongeboren kind en aangeboren afwijkingen kan veroorzaken.

VIK

VeiligheidsinstructieKaart. Informeert medewerkers over de risico's van specifieke producten op hun werkplek.

Vlampunt

Laagste temperatuur waarbij de damp van een brandbare vloeistof (in de juiste mengverhouding met lucht) tot ontsteking kan worden gebracht.

VLAREM

Vlaams Reglement betreffende de Milieuvergunning. Milieuwetgeving die o.a. de inventaris van gevaarlijke stoffen in bedrijven regelt.

Zelfontbrandingstemperatuur

Laagste temperatuur waarbij een stof spontaan ontbrandt, zonder externe ontst