gouden eeuwen vragen

Wat is een studiolo? En in welke tijd en waar had je ze?

Het is een kleine studeerkamer voor een man, in zijn paleis. Hier kon de heer des huizes lezen, schrijven en zijn financiën bijwerken. De kamer stond vol met schilderijen en curiositeiten om vorstelijke status te tonen en wereldlijk over te komen

(voorloper van de wunderkamer)

Tijd en plaats: 15/16e eeuw Italië (Medici tijd)

Wat is centrale idee van een studiolo?

Micorocosmische ordening en kennis in 1 fysieke ruimte

Symbolisch: het is een verzameling van verschillende dingen uit de kosmos, en de kosmos is chaos, chaos die geordend wordt in deze kleine ruimte

-> "ik heb mini versie van universum in mijn paleisje verzameld"

Waaruit ontwikkeld de wunderkammer zich en hoe is het anders dan zijn voorloper?

De wunderkammer ontwikkeld in de 16/17e eeuw in het Heilige Roomse Rijk uit de Italiaanse studiolo.

Verschil: het is groter en kan uit meerdere kamers bestaan op meerdere verdiepingen

Wat doet de kunst- und wunderkammer?

• Opslag plaats voor een verscheidenheid aan objecten; om de diversiteit van de natuur te laten zien en daarmee ook Gods creativiteit als schepper van de natuur

Dit gedaan met;

Naturalia: direct uit natuur (hoeft niet waar te zijn: eenhoorns hoorn)

Artificialia: grappig/ intellectueel - door mens gemaakt

• Het is niet alleen een verzameling, er is ook nagedacht over hoe deze verzameling te ordenen en te presenteren

• Om indruk te maken op gasten, het oproepen van bewondering op 'toeristen'

-> dus het toont de curiositas (nieuwsgierigheid) van de renaissance mens (voor het afwijkende - freakshow)

Quickelberg onderscheidt vijf categorieën in zijn

ideale wonderkamer, welke zijn dat?

1. Familiegeschiedenis en religieuze objecten (meer kennisobjecten): Objecten die de oorsprong, vroomheid en macht van de verzamelaar (de prins) tonen. 

• Ook kaarten en dieren schilderijen

2. Bewerkte natuurproducten (Artificialia): Voorwerpen gemaakt door mensenhanden, waaronder kunstschatten, antiquiteiten en kunstvoorwerpen uit zeldzame materialen. Voornamelijk bewerkte materialen en toegepaste kunsten. 

3. Natuurlijke objecten (Naturalia): Uitzonderlijke en zeldzame voorwerpen uit de natuur, zoals mineralen, gesteenten en opgezette dieren. 

Natuurhistorie die vaak bewerkt zijn. 

4. Technische en culturele objecten (Scientifica): Wetenschappelijke instrumenten, meetinstrumenten en werktuigen die inzicht geven in de wereld. 

• Ook wapens van andere culturen

5. Schilderijen en afbeeldingen (Galerij): Een collectie van schilderijen, tekeningen, kaarten en prenten, tapijten 

• Wapenschilden van familie

Wat is het traktaat van Samuel Quickelberg en waar diende het voor?

Het diende als een soort handleiding voor verzamelaars. Meer adviezen en de mening van één man. Lang niet de norm die iedereen moest aanhouden. 

De opzet is een strakke structuur die toen logisch was. 

5 categorieën met subcategorieën. 

wat was bijzonder aan Mark Girouard zijn perspectief op architectuur?

vroeger waren er specifieke routes, maar hij keek niet vanuit specifieke stijl/ architect/ theorie. in plaats daarvan schreef hij een sociale architectuurgeschiedenis. Hoe bewegen mensen door zo'n gebouw heen? Hoe geeft de vorm van de plattegrond ook vorm aan dat sociale verkeer en hiërarchie. 

“Architectural order should reflect social order” - hiermee was hij revolutionair voor jaren 70

welke principes van classisime komen terug in Vaux-le-Vicomte, 1657-1661?

• Het huis is een centraal gelegen

• symmetrisch een entree met een groot voorplan

• De centrale as door het huis en tuin

• classicistische vormentaal bij entree: fronton, zuilen, paviljoens met pilasters van kolossale orde

hoe heet de opvolging van ruimtes die dominant wordt in Europa in Lodewijk tijden?

en wat is de volgorde en hoe heet het als ze op 1 rechte as liggen

het appartement

Opbouw: (je loopt steeds verder door)

• Antichambre : soort wachtkamer. hier werd je ontvangen en kon je even plaatsnemen

• chambre :  bed/zitkamer. Deze kamer is niet alleen een slaapkamer. Er werd ook gegeten, had ook een zekere ceremoniële functie. dus intiemer

• cabinet : Een plek om je terug te trekken. Het is ook gelijk het hoogtepunt van de route, was het rijkst gedecoreerd en werden ook schilderijen en andere beeldende kunst verzameld.

• garderobe : inloopkast gekoppeld aan cabinet, slaapplek bedienden

enfilade = als ze op één as liggen met de doorgangen steeds op dezelfde plek (als alle deuren open, dan lange zichtas en monumentale ervaring van architectuur)

wat weerspiegeld de opbouw van antichambre naar cabinet?

Opbouw van antichambre naar cabinet weerspiegeld de sociale orde in de vorstelijke residentie -> hoe dichter bij eigenaar, des te verder je kon komen in het appartement

noem onderdelen van formele tuinaanleg, en wat is het centrale idee van zo’n tuin

Symmetrie

Terrassen: uitzicht over de ordelijke tuin

Geometrische vormen

Parterre (de broderie) = plantenvakken (met decorpatronen)

Waterpartijen en ornamenten (mythologische figuren)

De mens controleert de natuur, hij heeft orde aangebracht in het landschap

wat wil Maarten Luther? (1517)

de katholieke kerk wordt gerund op corruptie en decadentie, hier moet verandering in komen → kerk moet nederiger worden, ulitme bescheidenheid

leven voor boetedoening: als je tijdens je leven al boet, dan is er geen geldsysteem met aflaten nodig om in de hemel te komen

welke kunstenaar was belangrijk voor verspreiding Lutheranisme en hoe werd dit gedaan?

Lucas Cranach beeldt Luther zijn ideeën uit met beeld, door massaproductie van deze kunst kunnen ze gemakkelijk worden verspreid.

ook met hulp van drukpers die in deze tijd wordt uitgevonden

populair thema in deze kunst is de zondeval: door Adam en Eva moet men boeten (erfzonde)

wat is een populair thema voor katholieke devotiepaneeltjes en waarom dat?

Rust op de vlucht naar Egypte, omdat Maria hier getoond als de ultieme beschermer en dat was belangrijk in katholieke geloof

wie is Johannes Calvijn en wat zegt hij

• Theoloog die tegen gebruik van kunst in kerken is

• Zegt: er zijn redenen voor kunst, maar niet in de kerk, daar hoort kunst niet, want god verbied zich af te beelden

• Maarrrr kunst is ook door God aan ons gegeven als gave, dan moet het wel goed gebruikt worden op zuivere en juiste manier

aan welke regels moet katholieke kunst voldoen volgens de Concilie van Trente (1545-1563) → 4 regels

1. kunst moet eenvoudig en begrijpelijk zijn

2. de focus ligt om Christus en Maria en minder op andere heilgen: want het zijn er te veel en dat zorgt voor verwarring (dit wordt gedaan door compositie, chiaroscuro en diagonalen)

3. decorum; geen naakt afbeelden

4. Kunst moet oproepen tot emotie en medeleven; het moet duidelijk worden afgebeeld zodat jij als kijker het alleen maar hoeft de kopiëren om goede gelovige te zijn

hoe heten de dingen waarmee Lutheranen expirimenteren door er interactieve anti-pauselijke spotprenten van te maken

volvelles

welk jaar is de beeldenstorm

1566

hoe heet het fenomeen dat onstaat in de Bourgondische vorstendommen (1363-1477) als de rijke elite veel kunst en luxe goederen in opdracht laat maken om hun sociale status te benadrukken?

• dat zorgt in de steden voor zelfbewuste identiteit en werkgelegenheid

• wordt beinvloed door handel doordat er dan mineralen kunnen worden verkregen die gebruikt worden in de kunst

verkwistend consumeren / conspicious consumption

welke beeldhouwer maakt het Karthuizenklooster in Dijon voor Filips de Stoute wat het mausoleum wordt voor het Bourgondische bestuur en bedoeld is om het zielenheil vd. Bourgondische dynastie te beschermen

Klaas Sluter

waarom waren getijden(boeken) en tapijten populaire kunst in de Bourgondische Nederlanden?

Bourgondische hertogen reizen veel, om de maand gaan ze naar een nieuw paleis en boeken en tapijten zijn makkelijk mee te nemen op reis

(tapijten in die tijd kostbaarder dan schilderijen en vaak gebruikt voor het opfleuren van kale muren in kastelen)

wat doet kunst volgens Leon Battista Alberti? En leg dit uit aan de hand van portretkunst

‘Schilderkunst heeft een goddelijke kracht […] die

afwezigen aanwezig maakt, maar ook de doden nog

eeuwen lang vrijwel levend laat lijken […] door middel

van schilderkunst, leven de gezichten van de doden

een lang leven.’

- Leon Battista Alberti, De Pictura, 1450

DUS:

• portret is een plaatsvervanger voor geportretteerde die verweg is (bv. uitgehuwelijkt, kids naar klooster, of overleden)

• daarom heel sociaal omgegaan met protretten, ze hingen niet aan de muur, er werd tegen gepraat, geknuffeld en mee op reis genomen

hoe werden portretten gebruikt voor zelfrepresentatie in renaissance?

portretten worden gebruikt om de verschillende onderdelen van je karakter/persoonlijkheid te tonen. Je persoonlijkheid is hierin een collectie rollen, soort verschillende maskers die je opdoet om binnen bepaalde context/ sociale atmosfeer te passen

Hoe wijkt Denis E. Cosgrove af van andere cultureel geografen? (in zijn blik op palladio villas)

Hij wijkt af van hoe andere cultureel geografen kijken naar de ruimte

1. Kijkt naar menselijke bewuste/onbewuste processen

2. Hecht niet al te veel waarde aan sociale uniformiteit (hij begrijpt dat het landschap door verschillende groepen mensen wordt gebruikt (bedienden, bewoners, bezoekers))

3. Kijkt naar waarden die de groepen hechten aan het landschap (morele benaderingen, associaties)

wat is de typologie van de palladio villa?

• gebouwd voor de adel op vruchtbare grond dicht naast rivier voor gemakkelijke afvoer van graan

• het fuceerd 3 bestaansfuncties: "duiven-villa-schuur"

• Nieuw ontwerpelement: introductie van tempelfront = grote ingangspartij met een klassiek fronton erboven (oude villa's hadden dit niet)

• as in het midden: de zichtas geeft nadruk op relatie gebouw en landschap

• villa heeft goed uitzicht op landschap

hoe is de manieristische architectuur van Michelangelo anders dan renaissance architectuur?

de architectuur is nu niet meer simpelweg namaak van oudheid architectuur, er wordt mee gespeeld bv:

• zuilen IN de muur

• gebroken fronton

• fronton in halfrond form

• trigliefen die door het hoofdgestel heen zakken

basis kenmerken Palladio’s architectuur

• gebruikt tempelfront op woonhuizen (oorspronkelijke alleen op tempels zegmaar)

• gestuukte ribbengewelven

• uit monolieten steen hoefde niet perse, baksteen is prim, gestuukt tot namaak monoliet

terugkerende elementen Palladio’s plattegronden

Plattegrond terugkerende elementen

Ideale plattegrond

• Onderaan 2 trappen

• Zuilen van tempelfront

• Kruisvorm in midden is het ribgewelf

1. symmetrie

2. aan weerszijden opeenvolging van 3 ruimtes

3. deze ruimtes worden van voor naar achter na elkaar kleiner van oppervlakte

wat is mudéjar-kunst

kunst gemaakt in opdracht voor christenen, de kunstenaars werkten in een gemengde stijl die veel isamitische trekjes had, desondanks was het spaanse hof (Isabelle van Castillië en Ferdinand) er fan van, ook ondanks de reconquisita

hoe verspreiden Spanjaarden het christelijke geloof in Mexico in de 16e eeuw?

• stichten grote kloostercomplexen centra

• preken benadrukken met afbeeldingen voor taalbarriere

• zoeken naar mengvormen om christelijke boodschap over te brengen in Mexicaanse beeldtaal (Atriumkruis)

• jonge Mexicanen op Spaanse wijze opleiden om een nieuwe lokale elite te creëren voor bestuur kolonie

• ook Florentijnse codex (zie andere kaart)

waarom werd de Florentijnse Codex gemaakt en wat is het?

Gemaakt door jonge Mexicaanse studenten, geschreven in Nauat, met een vertaling naar Spaans ernaast

• Spaanse missionarissen willen de lokale Nahua cultuur beter begrijpen zodat ze makkelijker bekeerd kunne worden

• het maken van de Codex paste in de Vroeg Europese renaissance cultuur: alles ontdekken, onderzoeken en vastleggen

• door zich flexibel op te stellen wordt politieke bekering makkelijker

op welke manier komt stedelijke trots tot uiting in de 16e eeuw in de Nederlanden?
En wat is de oorzaak van deze trots?

stedelijke trots door:

• overwinning op de Spanjaarden na 80 jarige oorlog

• val Antwerpen - migratiestroom naar A’dam - ontwikkeling steden als culturele centra waar men trots op is
  Dit komt tot uiting door:

• stedenatlassen (A’dam is belangrijk door Blaeu)

• stadskronieken en lofdichten

• nieuw kunstgenre → het stadsgezicht

• veel geld uitgegeven voor architectuur publieke gebouwen, stadhuizen, waaggebouwen en andere sociale instellingen

wat is het verschil tussen renaissance, maniërisme en barok architectuur?

• renaissance: gebaseerd op traktaat van Vitruvius (3 zuilenorden), de regels worden zorgvuldig gevolgd

• maniërisme: gewerkt met bouwstenen renaissance, maar er wordt mee gespeelt → Palladio

• barok: overtreed de regels en bedenkt nieuwe bouwstenen, deze kunst is niet meer passief maar bedoeld om iets te activeren (meeleven)
  → Guarino Guarini

wat is een ondulerende gevel en in welke stijl past deze

een gevel die een golvende kromming heeft hierin: concave (terug) en convexe (naar voren)

barok stijl, Francesco Borromini maakte zo’n gevel bij San Carlo alle Quattro

wat is quadratura? en wat is het doel ervan?

illusionistische plafondschilderkunst

in barok tijden is deze techniek niet nieuw, maar nu is het wow-effect nog meer benadrukt om de contrareformatie te promoten

welke architect wordt door de Savoye hertogen gevraagd om Turijn mooi vorm te geven?

hoe heet zijn traktaat? en wat zijn hierin de 3 belangrijkste regels?

Guarino Guarini

Architecttura Civile (ca 1678)

regels:

1. architectuur staat niet vast, het mag nieuwe regels maken

2. er mag ook naar gotische architectuur worden gekeken

3. architectuur is een wetenschap, geen veredelde vrije kunst

wat benoemde Carlo Borromeo als belangerijk in zijn Instructiones Fabricae et Superellectilis Ecclesiasticae (richtlijnen Consillie van Trente)

het zicht op het altaar is het belangrijkst, hiervoor moet de lengte-as van de kerk worden benadrukt, dit kon gedaan worden met longitudiaalbouw

wat is goede schilderkunst volgens Leon Battista Alberti?

• het is goed als het een istoria heeft (net als poezie, het vertelt een verhaal)

• als er is gestreven naar het maken van een betere versie van de werkelijkheid

• als de kunst je iets laat voelen, schilderkunst heeft namelijk een goddelijke kracht

• schilderkunst is ook bedrog: 3D beeld is eig 2D

• schilderkunst is een “vrije” kunst: kunstenaar is zowel intellectueel als ambachtsman

Wat zegt Leon Alberti Battista over Narcissus?

hij zegt dat hij de uitvinder was van de schilderkunst

schilderkunst is net al de oppervlakte van de vijver waar Narcissus in keek, het weerspiegelt de perfecte werkelijkheid

wat zijn criteria voor kunst van zijn tijd volgens Vasari?

1. naturalisme: de natuur is nauwkeurig bestudeerd en daarnaar is geschilderd, dus objecten moeten ruimte hebben

2. plasticiteit: door licht, schaduw en clair obscure

3. kloppende verhoudingen: bij zowel lichaam (ook idealisering hiervan) als gebouw

Maar zowel Vasari als Alberti vinden kunst uit eigen tijd niet goed genoeg, na de Romeinen zijn we in een dal belandt. (vooral tegen Byzantijnse en vroegchristelijke kunst)

wie is volgens vasari het beginpunt van de reniassance/wedergevoorte en waarom?

Cimabue

past in 1280 als eerste lijnperspectief toe

wat is verkwistend consumeren en hoe onstaat dit vanaf de 13e eeuw?

in 13e eeuw ontwikkeld zich een nieuwe middenklasse van kooplieden/bankiers (Medici) die rijk zijn geworden door de handel in luxeproducten, deze nieuwe elite wil zich onderscheiden met humanistische opvoeding en kunst dus:

• ze lezen alle oudheid bestsellers over mythes, retoriek etc.

• gaan flexen met hun kunst → consicuous consumption → veel kunst in opdracht laten maken

“perspectief is niet objectief, maar normatief” leg deze uitspraak uit, benoem ook een voorbeeld

Perspectief is niet objectief doordat het wordt gevormd door normen en waarden. Het is afhankelijk van welke “cultuurbril” je opzet.

• In oosterse tradities is de materiële werkelijkheid niet de hoogste wereld, het is maar een illusie, en een illusie moet worden doorbroken met “raar” perspectief

• In andere culturen is het afbeelden van de “echte” werkelijkheid godslastering, want je doet gods werk en das niet de bedoeling

waardoor was Palladio’s Quattro Libri dell’ architecttura (1570) zo invloedrijk en handig?

• geschreven in Italiaans, de volkstaal

• wordt in 18e eeuw vertaald naar het Engels, je hoeft nu niet meer helemaal naar Italië om klassieke gebouwen te bestuderen, dat kan met Palladio’s handboek thuis

hoe is de opzet van Samuel Quicheberg’s traktaat?

1. De vijf categorieën, ca. 10 subcategorieën per onderdeel -

opschriften (inscriptiones) en titels (tituli)

2. Verzamelingen, werkplaatsen – verschillende instellingen als

noodzakelijke complementen van zijn ideale kunst- en

wonderkamer

3. Algemene inleiding met adviezen voor vorsten, patriciërs en

geleerden die zelf een verzameling willen aanleggen

4. Uitweidingen en verklaringen – nadere toelichting op deel 1

5. Navolgenswaardige voorbeelden – opsomming van

belangrijkste verzamelaars Duitse landen in zijn tijd –

geordend naar rang en stand

6. Nawoord met bijbelcitaten en lofdichten op zijn traktaa