diuretica en urinair stelsel

Aldosteron

Aldosteron is een hormoon van de bijnierschors en behoort tot de mineralocorticoïden. Het speelt een belangrijke rol in de regeling van de water- en zouthuishouding en daarmee van de bloeddruk. Aldosteron geeft de nieren het signaal om minder zout via de urine uit te scheiden, wat leidt tot zoutretentie en een stijging van de bloeddruk. De hoeveelheid zout in het lichaam bepaalt namelijk hoeveel bloed er circuleert, wat rechtstreeks invloed heeft op de pompfunctie van het hart. Elk zoutmolecuul wordt vergezeld door meerdere watermoleculen, waardoor verlies van zout ook leidt tot verlies van water. Dit vermindert het bloedvolume en de bloeddruk, waardoor het hart harder moet werken om voldoende bloed rond te pompen. De afgifte van aldosteron wordt gereguleerd door renine, een hormoon dat door de nieren wordt geproduceerd. Wanneer het aldosterongehalte te laag is, scheiden de nieren meer renine af, waardoor het aldosterongehalte stijgt. Is het aldosterongehalte te hoog, dan verminderen de nieren hun activiteit, zodat de hormoonspiegel in het bloed weer normaliseert.

ADH

ADH (antidiuretisch hormoon), ook vasopressine genoemd, is een hormoon dat wordt geproduceerd door de hypothalamus en afgegeven via de hypofyse. Het speelt een cruciale rol bij de resorptie van water in de distale tubulus en verzamelbuis van de nieren, zodat niet te veel water via de urine verloren gaat. Daarnaast heeft ADH een vaatvernauwende werking.

Een tekort aan ADH veroorzaakt diabetes insipidus, waarbij de patiënt grote hoeveelheden urine produceert (polyurie) en extreem veel moet drinken (polydipsie), soms 10–20 liter per dag, om uitdroging te voorkomen. Tekort kan ook optreden door alcoholgebruik. Een teveel aan ADH leidt tot waterretentie, wat kan resulteren in gewichtstoename, hyponatriëmie en oedemen.

De vrijstelling van ADH wordt gereguleerd door veranderingen in bloedvolume en plasma-osmolariteit, evenals door een verlaagde arteriële bloeddruk.

Diurese

Vorming van urine door de nieren

Diuretica

Verwijderen van overtollig extracellulair vocht

Lisdiuretica

Lisdiuretica worden gebruikt om de diurese te stimuleren en oedeem te behandelen, ongeacht de oorzaak. De belangrijkste vertegenwoordigers zijn furosemide en torasemide. Furosemide is beschikbaar in de diergeneeskunde onder meer als Dimazon® (inspuitbaar), Libeo® (kauwtabletten) en Furosoraal® (tabletten), en in de humane geneeskunde als Lasix®. Het werkt door de reabsorptie van natrium- en chloride-ionen te remmen in het stijgende been van de lis van Henle, wat leidt tot een verhoogde uitscheiding van water, natrium, chloride, kalium, calcium, fosfor, ureum en bicarbonaat. Hierdoor is furosemide effectief bij onder andere nierinsufficiëntie en oedeem, maar katten zijn bijzonder gevoelig voor de bijwerkingen. Torasemide heeft een gelijkaardig werkingsmechanisme en indicaties als furosemide en is in de diergeneeskunde beschikbaar als Isemid® en Upcard®. Bij de hond veroorzaakt torasemide echter een sterkere en meer uitgesproken diurese dan furosemide.

Kaliumsparende diuretica (aldosterone antagonisten)

Kaliumsparende diuretica zijn aldosteronantagonisten, waarvan spironolacton de belangrijkste vertegenwoordiger is. Spironolacton werkt door de door aldosteron geïnduceerde natriumretentie in de nieren te remmen, wat leidt tot een verhoogde uitscheiding van natrium en water, terwijl kalium wordt geretineerd. Deze renale effecten zorgen voor een vermindering van het extracellulair vocht, een daling van de cardiale voorbelasting en een verlaging van de druk in het linker atrium, wat resulteert in een verbetering van de hartfunctie. Spironolacton is beschikbaar als Prilactone® in tabletvorm en als Tempora® in de vorm van kauwtabletten. Daarnaast bestaat er een combinatiepreparaat, Cardalis®, dat spironolacton en de ACE-inhibitor benazepril bevat; deze twee stoffen grijpen aan op verschillende plaatsen binnen het RAAS-systeem en versterken zo elkaars therapeutisch effect.

SGLT2 remmers

SGLT2-remmers worden voornamelijk gebruikt bij diabetes en worden niet meteen geassocieerd met klassieke vochtafdrijvers. Een voorbeeld is Senvelgo®, dat niet werkt zoals insuline. Deze geneesmiddelen blokkeren selectief de SGLT2-kanalen in de nieren, waardoor meer glucose uit het bloed via de urine wordt uitgescheiden. De SGLT1-kanalen worden niet geremd, omdat dit zou kunnen leiden tot hypoglycemie. SGLT2-remmers mogen nooit worden gebruikt bij diabetische ketoacidose.

ACE inhibitoren

ACE-inhibitoren zoals benazepril hebben een bloeddrukverlagende werking en worden in de diergeneeskunde onder andere gebruikt om de progressie van chronische nierinsufficiëntie bij katten te vertragen. Benazepril is beschikbaar in verschillende diergeneesmiddelen, waaronder Fortekor®, Banacep Vet®, Benakor®, Bexepril®, Benzacare® en Nelio®.

Angiotensine II-antagonisten

Angiotensine II-antagonisten worden in de diergeneeskunde vooral vertegenwoordigd door telmisartan, beschikbaar als Semintra® orale oplossing voor de kat. Telmisartan wordt toegepast bij chronische nierinsufficiëntie (CNI) bij katten, waarbij het zorgt voor een vermindering van de proteïnurie. Het werkt als een antagonist van de angiotensine II-receptor en verhindert daardoor vasoconstrictie, de retentie van natrium en water en de stijging van de aldosteronsecretie.

Ipakitine®

Ipakitine® is een dieetondersteunend middel dat onder andere calciumcarbonaat en chitosan bevat. Calciumcarbonaat bindt fosfaten uit de voeding, terwijl chitosan naast fosfaten ook uremische afvalstoffen zoals creatinine, ureum en indoxylsulfaat kan absorberen. De werking van Ipakitine® vindt plaats in het maag-darmstelsel, waar het invloed heeft op het fosfaat- en calciumgehalte. Door het binden van fosfaten in de voeding wordt de opname ervan verminderd, wat leidt tot een lagere fosforbelasting en zo de nierfunctie ondersteunt.

Pronefra®

Pronefra® is een smakelijke orale suspensie voor hond en kat die calciumcarbonaat, magnesiumcarbonaat, chitosan, polysacchariden van Astragalus en marine oligopeptiden bevat. Calcium- en magnesiumcarbonaat binden fosfaat in het maag-darmkanaal en verminderen zo de beschikbaarheid van fosfaat uit de voeding. Chitosan bindt uremische toxinen, zoals ureum, in het maagdarmkanaal. De polysacchariden van Astragalus ondersteunen het behoud van de normale nierstructuur door de progressie van fibrosering te verminderen, terwijl de marine oligopeptiden bijdragen aan het behoud van een evenwichtige bloeddruk. Dankzij deze gecombineerde werking beperkt Pronefra® de fosfaatbeschikbaarheid, bindt het uremische toxinen, ondersteunt het de nierstructuur en helpt het een stabiele bloeddruk te behouden.

Cystease® Ceva

Cystease® van Ceva is een aanvullend diervoeder voor katten dat wordt ingezet ter ondersteuning bij urineblaasproblemen. Het product draagt bij aan het behoud van een gezonde blaasfunctie en wordt gebruikt als aanvullende ondersteuning bij aandoeningen van de lagere urinewegen bij de kat.

Porus-one®:

Porus One® is een aanvullend dieetmiddel voor katten dat nierondersteuning biedt. Het bevat Renaltec®, speciale koolstofbolletjes die niergiffen fysisch binden en met de ontlasting afvoeren. De bolletjes lossen niet op, verkleuren de ontlasting niet en beschadigen de darmvlokken niet. Dankzij hun interne kanaalsysteem hebben ze een grote adsorptiecapaciteit, waardoor toxinen efficiënt worden verwijderd zonder de stofwisseling te belasten.