ova

Falsificatie

Wanneer het mogelijk is om tegenbewijs te vinden voor een bepaalde theorie

* In vraag durven stellen
* Kritisch nadenken over bepaalde stellingen
* Niet zomaar accepteren wat gezegd wordt

Red Ocean

veel concurrentie op de markt → strijden voor marktaandeel

Blue Ocean

geen of weinig concurrentie op de markt → markt voor uzelf

Kritische vaardigheden

VAARDIGHEDEN = gedrag

* Betrouwbare informatie opzoeken
* Bronnen interpreteren en
analyseren → aard van de bronnen
* Redeneren en reflecteren voordat je
een standpunt inneemt

Kritische houding

HOUDING = deel van de identiteit
• Voorafgaand gedrag
• Resultaat na de dingen dat je
uitvoert

* Een open geest hebben
* Nieuwsgierig en onderzoekend zijn
* Veel en de juiste vragen stellen

Type 1 denken

* Meteen zeggen wat je ziet
* Snel, intuïtief, onbewust
* Zorgt ervoor dat je snel kan handelen
en meerdere dingen tegelijkertijd
kan doen
* Automatisch, weinig moeite, subjectief, en creatief door emoties
* sommigen dingen zijn simple (2+2)

Type 2 denken

Zien wat er is, maar laten bezinken

* Langzaam, expliciet en bewust
* Verloopt beredeneerd
* Toepassing van regels en strategieën
* Kost meer inspanning
* Objectief, logisch en samenhangend
met emotie
* Meeste problemen zijn complexer
van aard en vragen meer tijd (vb:
17\*46)
* We denken dat we rationeel en
analytische mensen zijn

Kunnen we ons eigen brein wel vertrouwen?

We mogen niet te snel conclusies trekken

* Niet te snel oordelen
* Ons brein filtert informatie, vult aan en maakt er herkenbare stukken van

Confirmation bias of tunnelvisie

oog hebben voor elementen die onze al gevormde meningen, keuzes en handelingen ondersteunen

\- Bevestigen van dingen die we al weten

Groepsdruk

Wordt vaak negatief gebruikt

\- Kan leiden tot irrationele beslissingen met verregaande gevolgen

Filterbubbel

Websites, zoekmachines, social media stemmen hun zoekresultaten af op jouw eerder online zoek- en klikgedrag, online koopgedrag, berichten op sociale media, e-mailverkeer, etc. → gepersonaliseerd

Framing

= een sturing van de manier waarop een boodschap door een publiek wordt geïnterpreteerd - Kader zetten over een realiteit

→ het zichtbare stuk van de realiteit wordt jouw realiteit

Framing via

Metaforen

Storytelling

Slogans, jargon en catchy uitspraken

Contrast

Filters op foto’s

Metaforen

conceptueel idee framen via vergelijking met iets anders

Contrast

iets beschrijven in termen van wat het niet is

reclame

om consumenten te overtuigen

greenwashing

bedrijven die zich groener voordoen dan ze zijn

Media framing

het perspectief van waaruit een nieuwsverhaal verteld wordt

The age of envy

het tijdperk van jaloezie

Propaganda en activisme

Politici gebruiken framing om de publieke opinie te beïnvloeden en de meningen van hun kiezers in bepaalde richting te sturen aan de hand van woorden, woordspelingen en beelden

Propaganda en reclame hebben veel gemeen

**Gelijkenis:** verhullende en vaak onware argumenten om een boodschap te verspreiden

**Verschil:** reclame is meestal voor commerciële doeleinden gebruikt en meestal herkenbaar

Misinformatie

onbedoeld verspreiden van valse informatie

Desinformatie

opzettelijk verspreiden van informatie waarvan men weet dat

Satieren of parodie

geen intentie om schade te berokkenen, maar kan mensen misleiden

Misleidende content

misleidend gebruik van informatie met als doel te framen

Bedriegende content

wanneer echte bronnen nagebootst worden

Gefabriceerde content

nieuwe volledig verzonnen informatie met opzet schade te berokkenen

Valse connectie

wanneer titels of beelden niet overeenkomen met de inhoud

Valse context

wanneer waarheidsgetrouwe informatie gedeeld wordt met foutieve

Gemanipuleerde content

wanneer echte informatie of beelden bewerkt worden om te misleiden

Brand journalism

Via gesponsorde artikels Publireportages op dezelfde manier verpakken als gewone nieuwsartikels

Clickbait

berichten die via sensationele, misleidende titels de lezer kan verleiden om op het artikel te
klikken

* Meer clicks is meet advertentie-inkomsten
* Eenmaal doorgeklikt → minder sensationeel artikel dan verwacht

Slordige journalistiek

Nieuws kan altijd, door iedereen, en overal gemaakt worden

* Slordigheid: door snelheid om primeur punten te scoren
* Slordig bij het checken en dubbelchecken van hun bronnen → journalisten willen snel
zijn
* Onderzoeksresultaten verkeerd interpreteren of sensationeler laten blijken

Complottheorieën

= een alternatieve, maar foutieve verklaring voor een gebeurtenis

* Officiële versie van de feiten wordt verworpen
* Identiteitsprobleem in sommige gevallen te absurd om waar te zijn, of gevaarlijk

Pseudowetenschappen

stelsels van opvattingen, theorieën, ideeën waarvan de aanhangers beweren dat ze wetenschappelijk zijn

Schriftelijke bronnen

Populaire literatuur

Vakliteratuur

Wetenschappelijke literatuur

Populaire literatuur (slecht)

Kranten, populair en populairwetenschappelijke tijdschriften, Twitter, Facebook dagboek, brieven

Vakliteratuur (voldoende)

Gepubliceerd door vakorganisatie met als doel kennisdeling onder vakgenoten. Dat kan in de websites, vaktijdschriften of specifieke publicaties over de eigen doelgroep

Wetenschappelijke literatuur (goed)

Peerreviewed, m.a.w de artikels zijn kritisch nagelezen door collega-wetenschappers uit hetzelfde expertisegebied

Primaire bronnen (goed)

Gemaakt door Mensen die direct bij een kwestie betrokken zijn geweest, bv.

* Een oogggetuigenverslag (In de vorm van een artikel foto film…)
* brief,
* autobiografie,
* voorwerp, schilderij, interview

Secundaire bronnen

Deze interpreteren, becommentariëren, analyseren, evalueren, vatten samen of hertalen primaire bronnen. Ze zijn gemaakt door Mensen die niet betrokken waren en vaak op een ander moment (recensie, encyclopedie, biografie…)

Vier vormen van beeldmanipulatie

1. Foto’s of video’s in een andere context plaatsen
2. Foto’s bewerken
3. Video’s via montage manipuleren
4. Video’s bewerken met deepfaketechnologie

Feit

Objectief en algemeen aanvaard

* Geverifieerd door experten
* Bewezen, door andere bronnen
bevestigd of controleerbaar
* Versterkt de argumentatie

Mening

Subjectief

* Gebaseerd op emoties, persoonlijke
overtuigingen of vooroordelen
* Niet bewezen, vatbaar voor
interpretatie of bevooroordeeld
* Verzwakt de argumentatie

Tips om feiten van meningen te onderscheiden

* Onderzoek de achtergrond van de persoon/ instantie
* Let op het woordgebruik → vb: “Ik denk…” is een mening

Meningen van zwak naar sterk

* Persoonlijke mening van een individu → zwakste vorm van een mening
* Persoonlijke mening van een groep
* Mening van een expert
* Mening van een groep experten → sterkste vorm van een mening

Currency (actualiteit)

* Hoe recent is de informatie?
* Wanneer is de website voor het laatst geüpdatet?
* Is dat actueel genoeg voor je onderwerp?
* Hangt af van het type informatie
* Hangt af van het onderwerp

Relevance (relevantie)

* Is de informatie gerelateerd aan je onderwerp?
* Biedt de informatie antwoord op je vragen?
* Wie is het doelpubliek?
* Is het informatie van een gewenst niveau?

Authorithy (autoriteit)

* Wie is de auteur?
* Is die auteur een expert of autoriteit ter zake?
* Wie financiert de website?
* Heeft de auteur een goede reputatie?
* Staat er duidelijk vermeld wie de uitgever is?

Accuracy (accuraatheid)

* Wordt de informatie ondersteund door bewijsmateriaal? Worden
er bronnen vermeld?
* Is de informatie nagelezen of wordt ernaar verwezen door
anderen?
* Kan je de informatie bevestigen op basis van andere bronnen of
op basis van je eigen kennis?

Purpose (bedoeling)

* Wat is de bedoeling van de bron? Informeren, opleiden, verkopen,
entertainen, beïnvloeden…?
* Worden er feiten of meningen meegedeeld?
* Is er sprake van vooringenomenheid? Vind je vormen van
politieke, ideologische, culturele, religieuze, institutionele of
persoonlijke vooroordelen/ beïnvloeding terug?

Ultracrepidarianisme

de onweerstaanbare drang om je mening te spuien over dingen waar je geen verstand van hebt

Dunning-Krugereffect

een cognitieve bias waarbij je je eigen kennis over een onderwerp overschat, en je jezelf bovengemiddeld competent waant

dunning-krugereffect Tegenovergestelde: Imposter Syndrome

→ Mensen die bovengemiddeld competent zijn, hebben daarentegen de neiging hun eigen kennis te onderschatten → Zelfonderschatting → Denken dat ze het niet verdienen

Redeneren

een weloverwogen denkproces waarbij je op basis van correcte informatie tot een juiste conclusie komt

Deductief redeneren

Theorie (generalisering) → hypothese formuleren → observeren of analyseren → hypothese bevestigen of verwerpen

Inductief redeneren

Observatie → data verzamelen → patroon ontdekken → hypothese of theorie formuleren (generaliseren

Argumenteren

= redeneren met een logische structuur waarbij je je conclusie onderbouwt met bewijzen

* Doel: anderen overtuigen
* Kan mondeling en schriftelijk
* Geldig redeneren: noodzakelijk voor een goede argumentatie

Pathos

een manier om in te spelen op de gevolgen van je publiek met emotionele argumenten

Ethos

de andere proberen te overtuigen door te wijzen op de deskundigheid van jezelf of een andere autoriteit

Logos

betekent dat je vooral een beroep doet op logische- en inhoudelijke argumenten

Enkelvoudige argumentatie

één argument gebruiken om je conclusie te onderbouwen

Nevenschikkende argumentatie

• Verschillende deelargumenten vormen samen één argument om de conclusie te onderbouwen

• Als één argument wegvalt, klopt de argumentatie niet meer

Onderschikkende argumentatie

• Argumenten worden op hun beurt ondersteund door andere argumenten

• Het ene argument is dan een subargument van het andere

Gecombineerde argumentatiestructuren

• Argumentaties kunnen veel complexer zijn

• Eindeloos veel combinaties kunnen gemaakt worden van enkelvoudige-, nevenschikkende- en onderschikkende argumenten

Een goede argumentatie opbouwen

1. Start met brainstormen → mindmap of verkennend bronnenonderzoek
2. Kies de juiste argumenten → afhankelijk van de doelgroep
3. Maak een goede argumentatiestructuur
4. Kies een goede opbouw

Cirkelredenering

een bewering waarbij de conclusie en het argument hetzelfde zijn

Stroman

houdt in dat je het standpunt van iemand verdraait, waardoor het daarna gemakkelijker aan te vallen is

Op de man spelen: ad hominem

De persoon aanvallen die achter het standpunt staat in plaats van te argumenteren tegen het standpunt zelf

Ontduiken en omkeren van bewijslast

Doen alsof je geen argument hoeft te geven en je standpunt niet moet bewijzen of bewijslast doorschuiven naar de tegenpartij

Onjuiste analogie

een onterechte vergelijking maken tussen twee situaties

Vals dilemma

wanneer je iemand probeert te overtuigen om voor jouw standpunt te kiezen door te doen alsof het alternatief nog veel erger is

Dogmatisme

vasthouden aan opvattingen en niet willen veranderen, onbuigzaam zijn en niet willen openstaan voor rationele argumenten

Identificatie met overtuiging

de mate waarin mensen hun overtuigingen identificeren met hun zelfconcept, je persoonlijke overtuiging of mening al de waarheid aannemen

Categorisch denken

mensen of dingen toewijzen aan categorieën om die vervolgens te gebruiken alsof alleen die categorieën de wereld vertegenwoordigen

Vijf kernberoepsproducten

1. Advies
2. Ontwerp
3. Handeling
4. Fabricaat
5. Analyse

Drie basisprincipes van onderzoek

1. Onderzoeksvormen
2. Voorwaarden voor kwaliteitsvol onderzoek
3. Onderzoeksethiek

Fundamenteel onderzoek

• Richt zich op het uitbreiden en uitdiepen van kennis

• Resulteert in universele principes, algemene theorieën en nieuwe inzichten in processen en structuren • Doel: creëren van nieuwe kennis

Toegepast onderzoek

Zoekt antwoorden op specifieke vragen en/ of oplossingen voor problemen

Resulteert in kennis, producten en methoden die meteen toegepast kunnen worden op de specifieke vraag of het concrete probleem

Specifieke vorm: praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek

Kwantitatief onderzoek

• Cijfermatig informatie over het onderzoeksobject verzamelen

• Gericht op tellen en meten van hoeveelheden, aantallen, percentages, etc.

• Gestructureerd, via vragenlijst, poll, etc

Antwoord op “hoeveel”, “in welke mate”, ja-nee-vragen, etc.

Kwalitatief onderzoek

Inhoudelijke gegevens over inzichten in het onderzoeksobject worden verzameld

• Gericht op onderzoeken van opinies, ideeën, overtuigingen, wensen, etc.

Antwoord op “waarom”, “hoe”, “wat”, “wie”, “waar”, etc.

Beschrijvend onderzoek

De stand van zaken onderzoeken en deze stand in kaart brengen

Vergelijkend onderzoek

Overeenkomsten en verschillen onderzoeken en tot een vergelijking komen

Definiërend onderzoek

Kenmerken onderzoeken en tot een definitie, beeld of omschrijven komen

Evaluerend onderzoek

Positieve en negatieve punten of voor- en nadelen onderzoeken en tot een evaluatie bekomen

Verklarend onderzoek

Oorzaken en gevolgen onderzoeken en tot een verklaring komen

Ontwerponderzoek

Onderzoeken hoe een bepaald probleem aangepakt kan worden en tot een oplossing komen

Validiteit

Als je meet wat je effectief wil meten, dan is je onderzoek valide

Als de instrumenten en methoden die je gebruikt meten wat je wil meten en effectief bijdragen tot het beantwoorden van je onderzoeksvraag en subvragen, dan is je instrument of methode valide of geldig

Generaliseerbaarheid

Als de resultaten van je onderzoek ook kloppen voor andere doelgroepen, situaties, etc. dan is je onderzoek generaliseerbaar

\- De conclusies van je onderzoek gelden voor een grotere groep of soortgelijke situaties

Herhaalbaarheid

* Onderzoek is herhaalbaar als het op een ander tijdstip, met andere proefpersonen,
andere onderzoekers, in andere omstandigheden toch tot dezelfde resultaten leidt
* Moeilijker in de sociale wereld → continu onderhevig aan veranderingen

Transparantie

* Alle stappen van het onderzoek nauwkeurig beschrijven, bijhouden en openbaar
maken
* Op die manier is je onderzoek controleerbaar en transparant
* Andere kunnen zo je onderzoek opnieuw uitvoeren en controleren

Objectiviteit

Belangrijk om te streven naar objectieve bevindingen

\- Niet laten leiden door eigen voorkeuren, interpretaties of vooroordelen of door die van anderen

Objectiviteit van de onderzoeker

Je eigen verwachtingen en vooroordelen mogen je onderzoek niet beïnvloeden

Objectiviteit van de onderzoekspopulatie

Proefpersonen hebben hun eigen mening, gevoelens, etc. die een invloed hebben op het onderzoek

Objectiviteit van de opdrachtgevers

Objectiviteit kan door de opdrachtgever of financierder in gevaar gebracht worden

Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid

dezelfde test of observatie wordt door verschillende onderzoekers gedaan

Peer examination

de onderzoeksresultaten worden door collega-onderzoekers gecontroleerd

Blind experiment

de proefpersonen hebben tijdens het experiment geen informatie over de test

Onderzoeksethiek

Om op een ethisch verantwoorden manier aan onderzoek te doen, zijn twee dingen belangrijk

* Een correcte ethische houding
* Respecteren van specifieke wetten, reglementen, protocollen, etc

Ethische houding

* Dagelijkse waarden en normen respecteren
* Ethisch handelen in onderzoek is niet altijd zwart-wit
* Soms kan je voor ethische dilemma’s komen te staan