polska i polacy w epoce przemian

OPZZ

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych powstało w 1984 w celu umocnienia pozycji rządu (było podporządkowane partii)

kościół wobec władzy

Józef Glemp - krytykuje władze podczas kazania

duszpasterstwa, wspomaganie rolników

pielgrzymka jana pawła II do Polski

represje księży ze strony władz

opozycja antykomunistyczna

Pomarańczowa Alternatywa - ruch młodzieżowy na Uniwersytecie Wrocławskim - Waldemar Fydrych —> pokojowa walka z komunizmem

“Precz z (U)pałami

pomoc milicjantom

nielegalne happeningi

spotkanie w Magdalence

tajne i nieoficjalne rozmowy między Lechem Wałęsą a Czesławem Kiszczakiem (władza) w latach 1988-1989

ustalenie warunków legalizacji Solidarności,

debata 30 listopada 1988 r. - przewodniczący OPZZ Alfred Miodowicz vs Lech Wałęsa

reformy gospodarcze

I etap reformy (1982–1987)

Wprowadzony po stanie wojennym w Polsce, za rządów Wojciech Jaruzelski.

📌 Założenia:

• zwiększenie samodzielności przedsiębiorstw państwowych,

• ograniczenie centralnego planowania,

• wprowadzenie elementów rachunku ekonomicznego (czyli opłacalności produkcji).

⚙ Główne działania:

• przedsiębiorstwa mogły same decydować o części produkcji i finansów,

• wprowadzono zasadę samofinansowania (zakłady miały same pokrywać koszty),

• próbowano ograniczyć dotacje państwowe,

• częściowo uwolniono ceny.

❗ Efekty:

• reformy były połowiczne i niespójne,

• nadal istniała silna kontrola państwa,

• pogłębił się kryzys: inflacja, niedobory towarów, spadek poziomu życia.

Podjęty w obliczu narastającego kryzysu gospodarczego i społecznego.

📌 Założenia:

• dalsze urynkowienie gospodarki,

• większe otwarcie na sektor prywatny,

• przygotowanie gruntu pod głębsze zmiany systemowe.

⚙ Główne działania:

• rozwój prywatnej działalności gospodarczej,

• wprowadzenie nowych form własności (np. spółki),

• próby stabilizacji gospodarki (np. reforma cen),

• referendum w 1987 r. w sprawie reform (nie przyniosło wyraźnego poparcia społecznego).

❗ Efekty:

Efekty:

• reformy okazały się niewystarczające, by uratować gospodarkę,

• kryzys się pogłębił (hiperinflacja, strajki),

• wzrosła presja społeczna i polityczna na zmiany.

okrągły stół - od 6 lutego do 5 kwietnia 1989

władza: Wojciech Jaruzelski, Czesław Kiszczak

opozycja: Lech Wałęsa

mediatorzy: przedstawiciele kościoła

co wprowadzono:

częściowo wolne wybory: 65% dla komunistów, 35% dla opozycji

utworzenie senatu

wprowadzenie urzędu prezydenta - Jaruzelski - na rzecz noweli kwietniowej (nowelizacja konstytucji)

wybory czerwcowe

4 czerwca - pierwsze częściowo wolne wybory (Solidarność zdobyła 160 mandatów na 161 możliwych)

Zgromadzenie Narodowe wybiera Jaruzelskiego na prezydenta

Tadeusz Mazowiecki

Kiszczak poddaje się do dymisji - Jaruzelski przekazuje stanowisko premiera Tadeuszowi Mazowieckiemu

podkreśla potrzebę pluralizmu (współistnienie wielu partii) w PL

charakter koalicyjny

liwkidacja UOP i MO, urząd, który zajmuje się cenzurą, zlikwidowanie ZOMO i ORMO

nowela grudniowa 1989

zmiany w konstytucji: formalny koniec PRL

zmiana nazwy, przywrócenie orła jako godło, usunięcie zapisu o przyjaźni z ZSRS

wybory 1990 r.

pierwsze w pełni wolne wybory - Lech Wałęsa wygrywa

22 grudnia Jaruzelski ustępuje ze stanowiska —> Wałęsa wybrany

popiwek

podatek od podnoszenia płac ponad ustaloną normę