TH4 deel 1 Luchtdrukte

Alle namen van de sferen in volgorde + de pauzes (afstand tot aardoppervlakte van elke sfeer).

troposfeer → tropopauze → stratosfeer → stratopauze → mesosfeer → mesopauze → thermosfeer → thermopauze → exosfeer

Eigenschappen, temperatuur en druk van troposfeer

• voorkomen van weersverschijnselen

• 80% van alle massa van de atmosfeer

• dikte is 18km op evenaar en 8km bij de polen

• temperatuur daalt met stijgende hoogte

  • 15°C aan de aardoppvlakte

  • -55°C aan bovenkant troposfeer

  • hoe hoger in de atmosfeer hoe minder lucht hoe minder bewegingsenergie de lucht heeft hoe lager T

  • hoe hoger in de atmosfeer hoe verder van het aardoppervlak dat warmte uitstraalt dus hoe kouder

Eigenschappen, temperatuur en druk van stratosfeer

• net boven de troposfeer

• temperatuur blijft enkele 100e meters constant -55°C = tropopauze = overgang naar de stratosfeer

• temperatuur neemt toe met stijgende hoogte tot ongeveer 0°C in de stratopauze, gebeurt omdat zuurstofgas omgezet wordt naar ozon en er warmte vrijkomt

Eigenschappen, temperatuur en druk van mesosfeer

• zeer lage luchtdruk (<1 hPa) → 99.9% van alle massa van de atmosfeer zit hieronder

• temperatuur neemt af met stijgende hoogte tot -85°C bij de mesopauze (weinig ozon)

• de meeste meteoroïden branden op in de mesosfeer (vallende sterren of meteoren)

Eigenschappen, temperatuur en druk van thermosfeer

• 85-500km boven de aardoppervlak

• temperatuur stijgt met toenemende hoogte → zuurstofmoleculen absorberen zonlicht

Eigenschappen, temperatuur en druk van exosfeer

• 500km+

• moleculen en atomen ontsnappen aan de zwaartekracht van de aarde → overgang atmosfeer naar ruimte

Wat is luchtdruk? Wat is de gemiddelde luchtdruk? 

druk die lucht uitoefent op het aardoppervlak

gemiddelde luchtdruk = 1013 hPa

Hoe hoger in de atmosfeer hoe minder luchtmoleculen hoe lager de luchtdruk

Waar komt ozon voor in de atmosfeer?

In de stratosfeer, de concentraties zijn het hoogsts tussen 15 en 35km = ozonlaag

Hoe wordt dit gevormd, wat is de functie van ozon op deze hoogte?

• ozon absorbeert de schadelijke UV-straling van de zon en beschermt organismen op aarde, zonder dit zou er geen leven zijn op aarde

• Splitsing: UV-straling van de zon raakt een zuurstofmolecuul

• Atomen: Het

  -molecuul splitst in twee losse zuurstofatomen

• Binding: Een los atoom bindt zich met een intact

  -molecuul, wat leidt tot de vorming van ozon.

Welke soort andere ozon kennen we aan het aardoppervlakte, en hoe wordt dit gevormd?

• Ook in de troposfeer wordt ozon gevormd wanneer bij zonnig weer UV-licht van de zon inwerkt op luchtvervuilende gasses zoals stikstofoxiden (industrie en verkeer verbrandingsprocessen)

• Ozon in de troposfeer = smog (smoke + fog = rookmist

• Verhoogde concentraties leiden tot ademhalingsproblemen en andere gezondheidsklachten, vooral bij mensen met hart-, vaat- en longziekten.

Hoe werd de ozonlaag in de jaren '80 aangetast en wat is er internationaal gedaan om dit probleem te verhelpen? 

• door uitstoten van CFK’ door menselijke activiteiten, ze werden gebruikt in spuitbussen brandblussers, koelkasten … vooral aan de polen was de aantasting merkbaar in de vorm van het “gat in de ozonlaag“

• als reactie op deze evolutie hebben regeringen in 1987 het Montreal protocol ondertekent (verbieden CFK’s)

Waar vinden we het ISS en het poollicht terug (in welke sfeer)?

thermosfeer, rond 420km boven de aard oppervlakte

Hoe ontstaat poollicht

1. zon

2. 14 miljoen graden + en grote druk

3. H atomen worden He atomen

4. veel energie en licht

5. de warmte gaat naar de oppervlakte via convectie cellen

6. veroorzaken magnetische veld van zon

7. op sommige plekken komen de magnetische velden tot buiten de oppervlakte

8. ze zorgen voor een afname in warmte

9. oppervlakte koel

10. donkere zonnevlekken tonen

11. elektrisch geladen gas = plasma

12. plasma trekt het magnetisch veld verder naar buiten

13. magnetisch veld rekt uit en dan knapt

14. miljarden tonnen plasma zijn nu los van de zon = zonnestorm

15. komt tegen aarde → aarde heeft magnetisch veld

16. magnetisch veld van de aarde buigt de storm

17. magnetisch velden komen samen en vormen een trechter

18. gassen komen langs die trechter naar de polen = daglicht aurora = poollicht in de dag

19. magnetische velden strekken verder en komen samen

20. de magnetische elastiek knaps en gas van de zonnestorm volgt de magnetische lijnen naar de polen tijdens de nacht

21. nachtlicht aurora = poollicht in de nacht

Wat is de ionosfeer?

thermosfeer + exosfeer + deel mesosfeer = geïoniseerde deeltjes door zonnestraling

Wat is space debris?

menselijke voorwerpen die niet meer nuttig zijn voor ons maar die nog steeds een baan hebben rond de aarde in de ruimte

Chemische samenstelling van de atmosfeer

samenstelling van droge atmosfeer is de foto, concentratie van waterdamp is afhankelijk van de locate:

1. koude, droge streken = 0%

2. warme, vochtige streken = 4%

3. gemiddeld = 2-3%

waterdamp = belangrijk bij vorming van bewolking en neerslag, belangrijk broeikasgas