diuretyki

glicerol

diuretyk osmotyczny

wchłania się z przewodu pokarmowego, osiąga wysokie stężenie we krwi

ostre ataki jaskry

niewydolność serca

zastój krwi w krążeniu płucnym

obrzęki obwodowe

mannitol

diuretyk osmotyczny

wchłania się z przewodu pokarmowego, osiąga wysokie stężenie we krwi

ostre ataki jaskry

obrzęki mózgu

ostra niewydolność nerek w fazie skąpomoczu

osłonowo w poł. z płynami infuzyjnymi→zachowanie funkcji nerek po chemioterapii zw. nefrotoksycznymi

niewydolność serca

zastój krwi w krążeniu płucnym

obrzęki obwodowe

acetazolamid

inhibitor anhydrazy węglanowej (II i IV)

kanalik proksymalny; niewielkie zwiększenie diurezy, alkalizacja moczu, niewielka kwasica metaboliczna

choroba wysokościowa (kwasica przeciwdziała alkalozie)

padaczka petit mal (obniżenie ciśnienia pmr)

kwasica metaboliczna

hiperglikemia

zaburzenia elektrolitowe

senność, dezorientacja, zaburzenia słuchu

dorzolamid

inhibitor andyhrazy węglanowej (II i IV)

kanalik proksymalny; brak efektów ogólnoustrojowych

leczenie i zapobieganie jaskrze-krople

miejscowe podrażnienie; świąd, łzawienie

chlorotiazyd

hydrochlorotiazyd

metyklotiazyd

diuretyk tiazydowy

kompetytywne inhibitory współtransportera sodowo-chlorkowego

kanalik dystalny, niezależnie od K+; zwiększenie diurezy, redukcja płynów wewnątrznaczyniowych

hamują resporpcję Na+

nadciśnienie tętnicze (1rzut)

kamica moczowa (zwiększają wchłanianie Ca2+ w moczu, zmniejszają jego wydalanie)

moczówka prosta

obrzęki płucne i obwodowe

przewlekła niewydolność nerek

hipokaliemia (może prowadzić do zaburzeń rytmu serca)→monitorowanie st. elektrolitów, suplementacja KCl)

hiponatremia, hipomagnezemia

alkaloza hipochloremiczna

hipotonia ortostatyczna

hiperkalcemia (wynikająca ze zmniejszenia wydalania Ca2+)

hiperurykemia (zwiększone wydalanie H+→zakwaszenie moczu→zmniejszone wydalanie kw. moczowego)

hiperglikemia

hipertriglicerydemia

dna moczanowa

zespół metaboliczny, nieprawidłowa tolerancja glukozy

ciąża

klopamid

indapamid

metolazon

chlortalidon

diuretyk tiazydopodobny

kompetytywne inhibitory współtransportera sodowo-chlorkowego

kanalik dystalny, niezależnie od K+; zwiększenie diurezy, redukcja płynów wewnątrznaczyniowych

hamują resporpcję Na+

indapamid→nadciśnienie tętnicze, niewydolność (zmniejsza przerost L komory), długie działanie

metolazon skuteczniejszy niż tiazydy→przewlekła niewydolność nerek

kamica moczowa (zwiększają wchłanianie Ca2+ w moczu)

moczówka prosta

obrzęki płucne i obwodowe

hipokaliemia (może prowadzić do zaburzeń rytmu serca)

hiponatremia, hipomagnezemia

alkaloza hipochloremiczna

hipotonia ortostatyczna

hiperkalcemia (wynikająca ze zmniejszenia wydalania Ca2+)

hiperurykemia (zwiększone wydalanie H+→zakwaszenie moczu→zmniejszone wydalanie kw. moczowego)

hiperglikemia

hipertriglicerydemia

furosemid

bumetanid

torazemid

diuretyki pętlowe

preferowane w stanach nagłych i ciężkich schorzeniach (obrzęk płuc, niewydolność nerek, zespół nerczycowy, zastoinowa niewydolność serca, marskość wątroby)

hiperkalcemia np. w nadczynności przytarczyc

nadciśnienie tylko w przypadku nagłych zwyżek ciśnienia (przełom nadciśnieniowy)

oporność na inne diuretyki (sekwencyjna blokada nefronu, nie sa 1 rzutu)

zaburzenia elektrolitowe

hipokaliemia (może prowadzić do zaburzeń rytmu serca)

kaliureza, hiponatremia

hipokaliemia→zmniejszenie wydzielania insuliny→hiperglikemia

jony sodu są wymieniane częściowo na protony więc jest zakwaszenie moczu, alkaloza metaboliczna krwi

hipokalcemia, hipomagnezemia

hiperurykemia

ototoksyczność (zaburzenia elektrolitowe w śródchłonce ucha środkowego)

szczególnie nasilona: diuretyki pętlowe + antybiotyki aminoglikozydowe

bumetanid 40x silniejszy niż furosemid

mogą wywoływać działanie niepożądane u os. uczulonych na sulfonamidy

kwas etakrynowy

diuretyk pętlowy

preferowane w stanach nagłych i ciężkich schorzeniach (obrzęk płuc, niewydolność nerek, zespół nerczycowy, zastoinowa niewydolność serca, marskość wątroby)

hiperkalcemia np. w nadczynności przytarczyc

nadciśnienie tylko w przypadku nagłych zwyżek ciśnienia (przełom nadciśnieniowy)

oporność na inne diuretyki (sekwencyjna blokada nefronu, nie sa 1 rzutu)

zaburzenia elektrolitowe

hipokaliemia (może prowadzić do zaburzeń rytmu serca)

kaliureza, hiponatremia

hipokaliemia→zmniejszenie wydzielania insuliny→hiperglikemia

jony sodu są wymieniane częściowo na protony więc jest zakwaszenie moczu, alkaloza metaboliczna krwi

hipokalcemia, hipomagnezemia

hiperurykemia

ototoksyczność (zaburzenia elektrolitowe w śródchłonce ucha środkowego)

szczególnie nasilona: diuretyki pętlowe + antybiotyki aminoglikozydowe

amiloryd

triamteren

diuretyki oszczędzające potas

antagoniści kanału sodowego ENaC→blokada wymiany jonów sodu na jony potasu (sód w moczu, potas w organizmie); działają w kanalikach zbiorczych

nie są stosowane samodzielnie, najczęściej z diuretykami tiazydowymi lub pętlowymi

hiperkaliemia

spironolakton

antagonista rec. aldosteronowego, diuretyk oszczędzający potas

redukuje śmiertelność w niewydolności serca

antyandrogenowy→hirsutyzm, PCOS

dłuższe stosowanie u mężczyzn→ginekomastia, impotencja

hiperkaliemia

eplerenon

kanrenon

antagonista rec. aldosteronowego, diuretyk oszczędzający potas

hamują wchłanianie Na+ i wydalanie K+

leki z wyboru w hiperaldosteronizmie (kanrenon-bo kompetycyjny)

stosowane w zapobieganiu i leczeniu hipokaliemii

terapia nadciśnienia

zespół nerczycowy

obrzęk płuc, marskość wątroby, niewydolność serca

hiperkaliemia

brak endokrynologicznych działań niepożądanych

finrenon

niesteroidowy antagonista rec. mineralokortykosteroidowego

zmniejsza białkomocz pacjentów z przewlekłymi chorobami nerek (wskaźnik albumina/kreatynina w moczu spada)→działanie ochronne na nerki

obniża ryzyko śmierci z powodów sercowo-naczyniowych

patiromer

wiąże on K+ w jelitach i się nie wchłaniają

stosowany w hiperkaliemii towarzyszącej przyjmowaniu diuretyków oszczędzających potas lub w niewydolności nerek

nie stosowany w hiperkaliemii zagrażającej życiu, bo wtedy wlew z ca lub insuliny z glukozą

resonium A

sól sodowa jonowymiennej żywicy polistyrenowej

wchłania K+ w całym przewodzie pokarmowym i powoduje wydalanie ich z kałem

przywraca homeostazę potasową, usuwa je z przewodu pokarmowego

w przypadku nierozwiniętej hiperkaliemii→ stosowana gdy st. K+ jest między 5 a 6 mmol/l

nudności, wymioty, biegunka

przedawkowanie→ hipokaliemia+

doustnie/doodbytniczo

cyklokrzemian cyrkonu

sól sodowa, zw. niepolimerowy, struktura porowata

alternatywny lek wiążący jony potasu

wybiórczo wiąże K+ w przewodzie pokarmowym

wydziela w zamian za K+ do światła jelita Na+ i H+

szybko widoczny efekt działania-po 1 h doustnie

normalizacja hiperkaliemii po 24-48 h

nezyrytyd

rekombinowany ludzki BNP

moczopędnie, natriuretycznie, rozkurczająco na naczynia

niewydolność serca

zaostrzenie zastoinowej niewydolności serca z objawami duszności spoczynkowej lub podczas niewielkiej aktywności

hipotonia

bóle i zawroty głowy

napady dławicy piersiowej

bradykardia

bezsenność

niepokój, wymioty

wosorytyd

analog CNP

achondroplazja

koniwaptan

antagonista wazopresynowy mieszany (V1a, V2), akwaretyk

efekt diuretyczny (woda zostaje w moczu końcowym, nasilenie diurezy, obniżenie objętości krwi)

zwiększenie wydalania wolnej wody, obniżenie osmolalności moczu

leczenie hiponatremii (hiperwolemicznej/euwolemicznej) w niewydolności serca, marskości wątroby, SIADH)

tylko dożylnie

akwaretyki nie wywołują zaburzeń elektrolitowych, arytmii, nie nasilają niewydolności nerek

hiponatremia hipowolemiczna (wymioty, biegunki, poty)

tolwaptan

satawaptan

liksiwaptan

wybiórczy antagoniści rec. wazopresynowego V2

efekt diuretyczny (woda zostaje w moczu końcowym, nasilenie diurezy, obniżenie objętości krwi)

obniżenie osmolalności moczu, zwiększenie wydalania wolnej wody

leczenie hiponatremii (hiperwolemicznej/euwolemicznej) w niewydolności serca, marskości wątroby, SIADH)

tylko dożylnie

akwaretyki nie wywołują zaburzeń elektrolitowych, arytmii, nie nasilają niewydolności nerek

hiponatremia hipowolemiczna (wymioty, biegunki, poty)

teofilina

kofeina

pochodne metyloksantyny, antagoniści rec. A1 dla adenozyny

zwiększenie resporpcji Na+ w kanalikach prox i dyst (natriureza, diureza ↑)

pobudzenie OUN

drżenia mięśniowe

rolofilina

tonapofilina

czyści antagoniści rec. adenozynowego A1

↑filtracja kłębuszkowa, diureza, natriureza

↓zmniejszenie obrzęków obwodowych i wolemii krwi

dożylnie→ostra niewydolność krążenia, w przypadku oporności na diuretyki pętlowe lub gdy jest upośledzona funkcja nerek)

brak działań niepożądanych z OUN

telipresyna

pochodna wazopresyny, nie antydiuretyk

wybiórczy agonista rec. wazopresynowego V1a→ wazokonstrykcja

ciężkie i trudne do opanowania krwawienie

wazopresyna zastosowanie

• w sytuacjach niedoboru wazopresyny

  • moczówka prosta centralna

• ma działanie naczyniokurczące poprzez oddziaływanie na rec. V1a

  • trudne do opanowania krwawienia np. z żylaków przełyku, przed możliwą interwencją chirurgiczną

• zwiększa uwalnianie czynnika VIII krzepnięcia i czynnika vWF

  • profilaktyka i leczenie hemofilii A i choroba von Willebranda

desmopresyna

syntetyczna, długo działająca pochodna wazopresyny

działa wybiórczo na rec. V2

moczówka prosta ośrodkowa

hemofilia

choroba von Willebranda

podawana także w przypadku moczenia nocnego u dzieci

wzrost ciśnienia tętniczego krwi

hiponatremia

kolki jelitowe

finasteryd

inhibitor niekompetytywny 5-alfa-reduktazy steroidowej

hamowanie testosteron→5-a-dihydrotestosteron stymulującego proliferację nabłonka gruczołu krokowego

funkcjonalnie hamuje tylko 2 izoformę

łagodny przerost gruczołu krokowego

dutasteryd

inhibitor kompetytywny 5-alfa-reduktazy steroidowej

hamowanie testosteron→5-a-dihydrotestosteron stymulującego proliferację nabłonka gruczołu krokowego

funkcjonalnie hamuje obie izorformy→mocniejszy niż finasteryd

łagodny przerost gruczołu krokowego

terazosyna

doksazosyna

alfuzosyna

selektywny antagonista rec. α1, (nieselektywne wzlędem a1a i a1d; kolejno prostata, pęcherz)

łagodny przerost prostaty

spadki ciśnienia

naftopidyl

selektywny antagonista rec. alfa1d

zmniejsza częstość oddawania moczu

zwiększa pojemność pęcherza moczowego

terapia łagodnego przerostu prostaty

silodosin

silnie selektywny antagonista alfa 1a

łagodny przerost gruczołu krokowego

zaburza ejakulacje

mirabegron

wibegron

agonista rec. adrenergicznych typu beta3

zwiększa st. cAMP w kom. mięśniówki gładkiej pęcherza→rozluźnienie

brak wpływu na fazę mikcji (kontrola przywspółczulna), a w fazie gromadzenia moczu dominuje impulsacja współczulna

leczenie nietrzymania moczu

hamuje niektóre enzymy cyt. P450, inne aktywuje (interakcje!!!)

wibegron→nie oddziałuje na cyt. P450

pentozan

po wydaleniu z moczem działanie miejscowe

• zmniejsza przyleganie bakterii do ściany pęcherza

• tworzy barierę wyściełającą ścianę i ułatwiającą procesy gojenia

• leczenie bolesnych mikcji

doustny

sparsentan

to podwójny inhibitor

• receptora A dla endoteliny 1

• receptora 1 dla angiotensyny II

oba te związki (endotelina i AT II) negatywnie wpływają na funkcje podocytów

zarejestrowany w leczeniu ogniskowego segmentowego stwardnienia kłębuszków nerkowych (FSGS) i nefropatii IgA

szczególnie przydatny u pacjentów z nefropatią steroidooporną

• w nefropatii IgA odwraca patofizjologiczne mechanizmy, prowadzące do niewydolności nerek

  • przykłębuszkowe→skurcz naczyń, uszkodzenie śródbłonka

  • kłębuszkowe→dezorganizacja cytoszkieletu, apoptoza podocytów

  • cewkowego→zaburzony transport jonów Na+, włóknienie