AADRIJSKUNDE: GEOLOGISCHE TIJDSCHAAL

op welke 2 manieren kan je de ouderdom van de ondergrond bepalen?

relatief en absoluut

wat is het verschil tussen relatieve en absolute datering?

bij een relatieve datering bepalen wetenschappers of een gesteentelaag jonger of ouder dan een andere laag. Maar spreken ze zich niet uit over de exacte ouderdom

ze kunnen gesteentelagen of fossielen ook absoluut dateren, dat betekent dat ze een effectieve ouderdom kunnen bepalen.

wat is de principe van de superpositie

het principe van de superpositie stelt dat in gelaagde afzettingen de onderste lagen ouder zijn dan de lagen die erbovenop liggen.

wat is de principe van de oorspronkelijke horizontaliteit

het principe van de oorspronkelijke hiorizontaliteit stelt dat gesteentelagen oorspronkelijk horizontaal worden afgezet onder invloed van de zwaartekracht. Dat geldt voor lavastromen, vulkanische gesteenten en gesteenten afgezet door wind, rivieren en zee

de lagen liggen scheef/ subhorizontaal

de lagen liggen scheef. Als het land omhoogkomt, gaan de oorspronkelijke horizontale lagen scheef liggen

wanneer hebben we plooiing?

bij gebergtevorming ontstaan er plooien en worden de oorspronkelijke lagen gebogen. Een anticline bestaat uit opwaarts gebogen lagen, een syncline bestaat uit neerwaarts gebogen lagen.

Plooiing treedt op in vaste gesteenten, dus na afzetting en verharden van het gesteente.

Een scheefliggende laag in de ondergrond kan een overblijfsel zijn van een plooi.

wanneer treedt er een breuk op?

De gesteentemassa’s zijn verschoven ten opzichte van elkaar. De gesteentepakketten zijn gebroken en schuiven langs een breukvlak. De breuk is er gekomen na de afzetting.

wat is een discordantievlak?

verschillende hellingen tussen twee opeenvolgende gesteentelagen.

wat is een hiaat?

een discornantievlak wijst op een hiaat tussen twee gesteentepakketten: er is gesteente verdwenen als gevolg van erosie

wat is intrusie?

de intrusie is jonger dan de gesteentelagen die hij doorkruist.

wat zijn fossielen?

Fossielen zijn overblijfselen van vroeger leven. Dat kunnen afdrukken zijn of bewaarde delen van een plant of dier.

wat is het principe van de biologische evolutie?

Het principe van de biologische evolutie stelt dat het biologisch leven steeds complexer is geworden.

wat zijn gidsfossielen?

wat is absoluut dateren?

Absoluut dateren is de exacte ouderdom van een gesteente bepalen.

wat is radiometrisch dateren?

Voor absolute datering kunnen wetenschappers het verval onderzoeken van radioactieve elementen die aanwezig zijn in gesteenten. Die methode heet radiometrisch dateren.

wat is de halveringstijd?

De tijd die nodig is om de helft van de atomen van het moedermateriaal om te zetten, heet halveringstijd.

Elk radioactief element heeft een eigen specifieke halveringstijd.

wat is de koolstof-14-methode?

De koolstof-14-methode is geschikt voor recente materialen van maximaal 50 000 jaar oud.

wat is de geologische tijdschaal?

De geologische tijdschaal start bij het ontstaan van de aarde, 4,5 miljard jaar geleden. Ze is opgedeeld in drie hooftijdperken of eonen.

De eonen zijn op hun beurt opgedeeld in era’s, periodes, en tijdvakken.

de grens tussen het eon precambrium-proterozoïcum en het eon fanerozoïcum markeert de overgang tussen het vroegste leven en het zichtbare leven. In het proterozoïcum ontstonden de bacteriën en de meercellige dieren. In het fanerozoïcum ontstonden organismen met harde delen die daardoor beter bewaard bleven. Het leven werd zichtbaar in de gesteenten.

hoe zijn de grenzen tussen de era’s gevormd?

De grenzen tussen de era’s komen overeen met belangrijke biologische veranderingen, zoals massa-extincties en het ontstaan van nieuwe soorten.

hoe worden era’s ingedeeld?

Era’s worden ingedeeld in periodes. De namen van de periodes kun je linken aan den plaatsen, gebieden, en personen.

wat is de geologische of stratigrafische kaart?

op een geologische of stratigrafische kaart wordt aangegeven uit welke periode de gesteenten dateren die aan het oppervlak komen.

Soms worden periodes verder ingedeeld in tijdvakken.