filozofia#2

pierwsi filozofowie przyrody (VI-V w. p. n. e)

**Tales z Miletu, Anaksymander, Anaksymenes, Heraklit z Efezu** | Świat ma jednorodną, materialną strukturę, jest zbiorem konkretnych ciał. Początkiem i zasadą świata, a zarazem właściwą naturą rzeczy jest przenikająca wszystko, wieczna ***pramateria*** (prasubstancja, prapierwiastek, pierwotny żywioł), która ulegając nieustannej przemianie - ożywia i różnicuje byt .

Tales z Miletu

ciecz

Anaksymander

apeiron, bezkres

Anaksymenes

powietrze

tezy szkoły elejskiej i wnioski, znaczenie

byt jest, byt jest tylko jeden, narodziny i śmierć nie istnieją, nie-bytu nie ma, odrzucenie istnienia czasu i ruchu

wnioski: zmiana jest niemożliwa, ruch jest niemożliwy, powstawanie i ginięcie są niemożliwe, przeciw mnogości, poznani zmysłowemu

znaczenie: "odkrycie" zasady tożsamości - białe jest białe, A jest AI (nie)sprzeczności, rozumowanie dedukcyjne

eschatologia

nauka o losach duszy przekraczających życie jednostkowe i która wskazuje na ostateczny cel duszy; w chrześcijaństwie jest to np. zbawienie

orficyzm

nurt religijny w starożytnej Grecji powstały w VII wieku p.n.e. Jest on związany z kultem Dionizosa, cechuje się wiarą w wędrówkę dusz i ich wyższości nad ciałem

"teoria"

"namiętna współczująca kontemplacja"; ma charakter intelektualny i wiąże się z wiedzą matematyczną

jej pojęcie teorii pojawiło się dzięki zmysłowi wzroku

metempsychoza

dusza (element duchowy) jest prawdziwym człowiekiem, podczas gdy ciało jest jedynie tymczasową powloką

wyznawana przez Pitagorejczyków

ziemia według Pitagorejczyków

\-ciała niebieskie, zataczające kręgi wg liczb i harmonii, wydają najpiękniejsze tony, tworzące niebiańską muzykę sfer

\-ma kształt kuli

\-nie jest centrum wszechświata

oglądane ... idee były traktowane jako wieczne i niezmienne

wzrokiem umysłu

jaskinia Platona

To, co jest dostrzegalne przez ludzi za pomocą zmysłów, nie jest prawdziwym bytem, jest jedynie odzwierciedleniem idei, tak jak obrazy na ścianach jaskini Platona, mimo że przypominają postacie i rzeczy, są jedynie ich cieniami.

Wychodzenie z jaskini symbolizuje trudny proces transformacji naszego poznania – odrywania go od 'powierzchniowych' przedmiotów zmysłowego doświadczenia oraz skierowywania w stronę 'głębokiej' rzeczywistości idei i struktur matematycznych.

założenia Platona

\-oddzielnie wiedzy, którą można zdobywać samodzielnie od praktycznej działalności prowadzonej wspólnie (ta pierwsza jest ponad)

\-samotne oglądanie prawdy ma być odtąd źródłem miarodajnych ocen porządku politycznego

świat idei rozpościera się ponad ludzką egzystencją i dlatego może stać się dla niej miarą

różnica zdań, pomieszanie (panujące w jaskini) miało zostać uporządkowane za pomocą TEORII

dualizm (Platon)

świat idei - idealny, niedostępny dla ludzi na ziemi, istniejący poza czasem, przestrzenią i światem materialnym - istnieje w sferze niebiańskiej

źródłem poznania świata idealnego jest dusza

dusza każdego człowieka przed urodzeniem przebywa w świecie idealnym i tam poznaje prawdziwą wiedzę

interpretacja wozu Platona

\

rozum: woźnica kontroluje konie, musi je utrzymać i prowadzić do góry - do świata idei

thymos: biały koń, czystej rasy, reprezentuje śmiałość, odwagę, symbol dążenia do doskonałości, szlachetnych idei

eros: czarny koń, symbol pożądania, apetytu, dążeń do tego, co przyziemne i zmysłowe, rozkoszy, zaspokojenia popędów cielesnych

dwa rumaki są ze sobą w konfliktcie, jak 2 splątane ze sobą pierwiastki, współegzystujące

3 części duszy ludzkiej wg Platona

\-dusza rozumna (cnota: mądrość roztropność i jej osiąganie od podporządkowywanie się niższych części rozumowi - NIEŚMIERTELNA\\

\-dusza ambitna - męstwo

dusza pożądliwa - panowanie nad sobą, czyli wstrzemięźliwość, umiarkowanie

trzy cnoty były podporządkowane 4-tej - sprawiedliwości, która pojawia się wówczas wtedy, gdy każda z części duszy we właściwy sposób kieruje przynależną jej cnotą

metempsychoza (wg Platona, założenia o duszy)

-jest nieśmiertelna, to ona jest motorem napędzającym czasu

-dusza rozumna przebywa w świecie idei zanim przyobleka się w ciało

-dusza rozumna wstępując w ciało zapomina wszystkiego, czego nauczyła się w świecie idei

dusza rozumna, chcąc zdobyć wiedzę musi odtworzyć to, czego doświadczała w świecie idei

amamneza

przypominanie - dusza rozumna, chcąc zdobyć wiedzę musi odtworzyć to, czego doświadczała w świecie idei

czy w filozofii greckiej było jedno słowo na oznaczenie życia?

NOPE

dzoē

–oznaczało życie zwierzęce (występowało wyłącznie w liczbie pojedynczej)

bios

oznaczało życie ludzkie, jakiś określony sposób życia.

stany klasowe w idealnym państwie Platona

stan uczonych (władców-filozofów) - rozumne kierowanie państwem, umożliwianie innym obywatelom prowadzenie rozumnego i cnotliwego życia

stan strażników (wojskowych) - zapewnienie wewnętrznego i zewnętrznego bezpieczeństwa państwa

stan rzemieślników - zaopatrzenie wspólnoty w potrzebne dobra materialne

PODZIAŁ ZADAŃ!

bajka fenicka

Platon wierzył, że ludzie narodzili się z ziemi, a Bóg który ich formował, wpuścił w nich różne pierwiastki:

złoto w zdolnych do rządów

srebro w ich pomocników

żelazo, brąz - rzemieślnicy, rolnicy

Platon o kobietach

kobiety powinny być poddane takie samemu procesowi edukacji jak mężczyźni; mogłyby zostać strażnikami

Platon o edukacji dzieci

wychowywanie wspólnie, aby w procesie edukacyjnym odkryć ich predyspozycje; to przez edukację dokonuje się podział Platońskiego państwa na klasy

etapy edukacji dzieci

I - muzyka, gimnastyka (umiarkowanie, zdrowie ciała)

II - sztuka wojenna (odwaga)

III - matematyka, astronomia, dialektyka (rozum)

Platon - życie

ur. 427 p. n. e, zm. 347 p. n. e

logos

słowo, myśl, rozum, język, racja; termin oznaczający wewnętrzną racjonalność i uporządkowanie czegoś: świata, duszy ludzkiej, wypowiedzi, argumentu.

dialektyka (dawniej)

oznacza napięcie, ruch myśli oparty na sporze | określenie sztuki dyskutowania, zwłaszcza umiejętności dochodzenia do prawdy przez ujawnianie i przezwyciężanie sprzeczności w rozumowaniu przeciwnika

arche

prazasada, pramateria; termin wprowadzony do filozofii najprawdopodobniej przez Anaksymandra z Miletu, który określał nim pierwszą i ostateczną rzeczywistość, czyli tworzywo, z którego powstały wszystkie rzeczy; na poszukiwaniu tak rozumianej zasady a.

Heraklit z Efezu

wszechświat powstał z ognia. Przyroda jest w ustawicznym ruchu i wszystko się zmienia (pantha rhei - wszystko płynie; nie podobna wejść dwa razy wejść do tej samej rzeki)

szkoła eleacka (elejska)

przedstawiciele: Parmenides z Elei, Zenon z Elei

celem filozofii jest prawda - jest ona wiedzą o tym, co już więc, a więc o bycie - to co bytuje, istnieje

propagowanie poglądów wywiedzionych nie z doświadczenia, lecz z przemyśleń teoretycznych

Pitagorejczycy

szkoła filozoficzno-"religijna", założona przez legendarnego Pitagorasa

arche: liczba; liczby są fizyczne, budulec rzeczywistości, wszystko da się policzyć, wiele można wyrazić za pomocą liczb; harmonia muzyczna pozwala się wyrazić i zapisać w postaci liczb

początki dualizmu - przekonanie, że świat składa się z 2 elementów - materialnego, duchowego

początki eschatologii

Pitagoras najprawdopodobniej stworzył termin "filozofia"