Taal basiskennis H

7 identiteiten van een woord

• akoestisch: hoe klinkt het woord?

• articulatorisch: hoe uitspreken?

• fonologisch: overkoepelende term akoestisch & articulatorisch

• morfologisch: hoe zijn woorden opgebouwd?

• semantisch: betekenis zoals in woordenboek

• syntactisch: mogelijkheden van woord om met andere woorden gecombineerd te worden

• orthografisch: spelling van een woord

Concrete betekenis

Betekenis op ervaringsniveau (aanwijzen, zien, ervaren)

Abstracte betekenis

Betekenis zoals deze in hoofd van de gebruiker is (idee van het concept)

Contextuele betekenis

Relaties met andere woorden (bijv. gitaar & spelen)

Productieve woordenschat

• actieve woordenschat

• woorden die kinderen gebruiken om met anderen te communiceren

Receptieve woordenschat

• passieve woordenschat

• woorden die kinderen begrijpen of de betekenis van herkennen

3 principes woordenschatverwerving

• labelen: woord koppelen aan voorwerp of gebeurtenis

• categoriseren: betekenis woorden combineren of woorden onderbrengen bij overkoepelende begrippen

• netwerkopbouw: betekenissen aan elkaar koppelen (relaties tussen woorden)

4 woordenstrategieën

• analyseren woord

• gebruik maken van context

• gebruik maken van bron in eerste of tweede taal (aan iemand vragen)

• letten op overeenkomsten tussen eerste en tweede taal (moedertaal?)

theorieën hoe kinderen taal verwerven

• behaviorisme: leren door imitatie (goedkeuring)

• creatieve constructietheorie: aangeboren taalvermogen waarmee op creatieve manier zinnen gebouwd worden

• interactionele benadering: er is aangeboren leervermogen, maar interactie tussen sprekers belangrijkst

Niveaus van taal

• fonologisch: vormen spraakklanken

• semantisch: betekenis van woorden

• syntactisch: regels voor combineren woorden

• morfologisch: manier waarop woorden gevormd worden

• pragmatisch: regels voor gebruik van taal en communicatie

Fasen ontwikkeling taal

• prelinguale periode (0-1): losse klanken, brabbelen

• vroeglinguale periode (1-2.5): betekenisvol taalgebruik, eenwoordzin

• differentiatiefase (2.5-5): uitbreiding taal, overgeneralisaties regelmatigheden

• voltooiingsfase (5+ jaar): meer bemoeienis vanuit de school

Spreekstrategie

Bewuste handeling om een bepaald spreekdoel te bereiken

Luisterstrategieën

• globaal luisteren

• intensief luisteren

• kritisch luisteren (mening vormen)

• gericht luisteren

Spreekdoelen

• informeren

• amuseren

• instrueren: uitleggen/verduidelijken

• overtuigen

• emotioneren en waarderen

Metalinguistisch bewustzijn

Nadenken vorm en gebruik van taal en onbewuste kennis over de regels in de taal te verwoorden

Fonologisch bewustzijn

Woord bestaat uit verschillnde klanken

Fonemisch bewustzijn

Woord bestaat uit fonemen (combinatie letters), klank die betekenisverschil tussen twee woorden veroorzaakt

Auditieve vaardigheden

• auditieve objectivatie: letten op klank (en niet betekenis)

• auditieve discriminatie: verschil tussen woorden of klanken

• auditieve analyse: woord in klanken splitsen

• auditieve synthese: losse klanken samenvoegen tot woord

• temporeel ordenen: volgorde van klanken onthouden

• klankpositie bepalen: aangeven waar je een klank in een woord hoort

Visuele vaardigheden

• visuele discriminatie: verschil tussen letters en woorden zien

• visuele analyse: letters in een woord herkennen

• visuele synthese: losse letters samenvoegen tot woord

• spatieel ordenen: volgorde letters onthouden

• letterpositie bepalen: wat is de plaats van een letter in een woord

Elementaire leeshandeling (3 stappen)

• van links naar rechts koppelen van foneem naar grafeem

• auditieve synthese

• betekenis geven