2Func LEREN 4.1.-4.3.

S1-S2

=ervaring tussen 2 stimuli/prikkels/gebeurtenissen

(vorm van leren, net zoals ervaring stimulus op zich [S])

1. S1 (stimulus 1) =>R1 (respons 1)

2. Relatie S1 & S2 leren (soort associatief leren)
3. S1 =>R2

Ervaring met relatie tss 2 stimuli

1) Relatie bestaat onafh van gedrag organisme

 (leren hoe wereld in elkaar zit: jouw reactie op st. geen invloed)

 

2) Geen actief gedrag (simpelweg wereld zoals ie is, vb wetmatigheid vd natuur)

 

3) Ongeacht G pp: ALS S1 komt, DAN volgt S2 (altijd!)

 ->R1 (G ontlokt dr S1) wijzigt door samengaan van S1 met S2

 

4) Vorm van associatief leren
 <->habituatie/sensitisatie (S1: leren over 1 stimulus op zich)

Terminologie

1) Bel
 =voorwaardelijke prikkel (VP) = conditioned stimulus (CS)

2) Voedselpoeder

 =onvoorwaardelijke prikkel (OP) = unconditioned stimulus (US)

3) Speekselsecretie >voedsel

 =onvoorwaardelijke respons (OR) = unconditioned response (UR)

4) Speekselsecretie >bel

 =voorwaardelijke respons (VR) = conditioned response (CR)

Kern experiment Pavlov’s hond

1. OP ->OR
 ->voordat geconditioneerd: VP heeft geen respons
2. VP + OP ->OR
3. VP ->VR

Problemen bij Pavlov’s hond exp

1) Enorme simplificatie wat werkelijk gebeurt bij hond
 2) Foute concl >misleidende simplicficatie

3) Schematische voorstelling

Enorme simplificatie wat werkelijk gebeurt bij hond

->volledige MAP voedingsgerelateerde & consummatorische responsen geactiveerd
 ->enkel speeksel gemeten want makkelijk

 =>potentieel misleidend

 

Foute concl >misleidende simplicficatie

 “klassieke cond. enkel autonoom-vegetatieve responsen” (Skinner)

 ≠waar!! (klassieke cond ook motorische skelet-responsen invloed: vb toenaderingsG naar signaal voor voedsel)

Schematische voorstelling

impliciete uitspraak over (noodzakelijke & voldoende) voorwaarden voor leren

 ->mogelijke concl dat altijd:
 1. VP = neutrale stimulus
 2. OP = stimulus die “van nature” OR uitlokt
 3. Tijd-ruimtelijk samen voorkomen VP & OP volstaat (is voldoende om te leren)

 

 +impliciete uitspraak over inhoud v/h geleerde  

->VP verwerft capaciteit VR uit te lokken (VR volgt altijd uit VP) = vorm van “S-R leren”

 Vb als je de bel vast hebt, zal de hond sws saliveren

 

 =>beide uitspraken maar klein beetje juist!

2 veelgebruikte klassieke cond.procedures

1) Appetitieve conditionering

(OP = aangenaam, wenselijk) (bv voedsel)

2) Aversieve of vreesconditionering

 (OP = onaangenaam, onwenselijk) (bv elektrische schok)

 

proefdieren: ratten, muizen, mensen (pp), duiven, konijnen

Autoshaping procedure & sign tracking (bij duiven)

Sign tracking =subject reageert op “sign”,  toenadering

(zoals duif bij lampje: lampje = sign → gelijk aan voedsel)

->VR = benaderen van & pikken op lampje (Gver.: leren)

 

Vorm van autoshaping: =duif verandert G doordat er stimulus net voor beloning optreedt (gedrag ≠beloond)

 ->LIJKT alsof duif “denkt” dat pekken op lamp gelijk is aan eten

 =>dit boeit NIET omdat we pavloviaans bezig zijn (zelf al slaapt duif, dan nog krijgt de duif eten)

Goal tracking (bij ratten)

=toenadering zoeken tot doelobject (waar eten verschijnt)

 

Ratten krijgen toon (VP) te horen

 ->gevolgd door voedsel (OP).

 =>na verloop van tijd: Gverandering bij ratten

=>VR = zoeken naar & benaderen van voedselbakje zodra ze toon horen

Wanneer sign vs goal tracking?

Afhankelijk van 3 dingen:

1. aard vd VP

->versch soorten VP’s kunnen versch soorten VR’s ontlokken (bij éénzelfde OP)

 

2. procedurele aspecten (bv intervallen tss trails)

 

3. IV

 ->vb: verlichte hendel verschijnt bij ratten =>voedsel in bak
 ->ondanks ZELFDE TRAINING bij alle ratten:
  1/3 ratten sign trackers

  1/3 goal trackers

  1/3 mixed

Oogknipper-reflex

=meermaals toont laten horen, gevolgd door luchtpuf in oog

~later: enkel toon =>knipperen

 ->nu amper gebruikt (wel historisch belang)

 

Ss = mensen/konijnen/ratten (ppn)

VP = korte visuele of auditieve st. (kort lampje/toontje)

OP = luchtstootje tegen oog (of lichte elektrische prikkel in buurt van oog) → zorgt voor knipperen

Vreescond bij ratten

Ss: ratten/muizen

VP = toon of licht

OP = korte elektrische prikkel langs metalen staafjes op bodem kooi (onaangenaam, maar niet pijnlijk)

 

Na VP & OP vaak samen aanbieden: 2 mogelijke reacties

1) VR = “freezing” (volledig bewegingsloos zitten)

 ->wanneer in situatie zonder mogelijke ontsnapping

 

2) VR = geconditioneerde suppressie

Geconditioneerde suppressie

=onderdrukken van stabiel operant G

 ->uitgedrukt met suppressieratio

 (↓suppressieratio =↑ suppressie)

=>index mate van geconditioneerde vrees voor VP

Klassieke cond nuttig buiten labo?

JA, want:
1) één stimulus (VP) betrouwbaar voorafgaand aan andere significante st.: gebeurt vaak in echte wereld & sociale wereld

 Vb: bliksem->donder, deurbel rinkelt ->iemand aan deur

 

2) Klassieke aversieve cond als model voor angststoornissen

 ->onderzoek naar: ontwikkeling, oorzaken & in stand houden van angst

 

3) Redeneeronderzoek (vb voedselallergie paradigma) haalt structuur redenering van bij pavloviaanse cond

Model voor angststo

Model voor “exposure-based” therapieën

 ~Extinctie & “Return of fear” (ROF)

 ->ROF: zelfs al leer je dat prikkel ongevaarlijk: 1w later is vrees terug
 ->grote vraag: hoe dit verminderen? (hiernaar veel ond.)

2 oude assumpties

(van vroeger binnen de leerpsy)

1) “Klassieke cond beperkt tot autonoom-vegetatieve responsen”

2) “VR=OR”

Klassieke cond beperkt tot autonoom-vegetatief

<->actuele standaardprocedures (exp tonen veel versch responsen!)

1. Freezing & gecond. suppressie (motorische responsen!)
2. Sign- & goal tracking: skelet-responsen

3. Oogknipper-reflex: skelet-responsen

 

=> Pavloviaanse cond kan ook rechtstreekse beïnvloeding van “skelet-responsen” (=motorisch G)

VR=OR

“Geconditioneerde respons = weerspiegeling vd ongecond respons”

<->exp:
1. Soms VR gelijkend op OR…

 Vb. Oogknipper-reflex, salivatie VR = ± OR

2. Soms VR helemaal niet gelijkend op OR…

Vb. Vreescond ratten met schok “startle” & “opspringen”

 (opspringen=OR <-> freezing= VR)

 

=>VR & OR niet altijd gelijk(end), kunnen heel erg verschillen!

Aard vd VR

>wijze waarop VP geïntegreerd wordt in het gedragssystem (geactiveerd door OP)

 ->bij vraag: kan men voorspelen of VR & OR zullen gelijken?

 

Kennis over gedragssystemen kunnen aard VR voorspellen

VP-OP interval

~als co-determinant van aard VR

 

Interval bepaalt mee hoe VR eruit ziet:

 ->stel: VP van 30min gevolgd dr shock

 ->OF VP 30sec gevolgd dr shock

=>tijd tussen start toon (VP) & start shock (OP) bepalen mee respons (VR)!

 

Vb: anticipatorische respons (duur anticipatie invloed op respons)