Biologie hoofdstuk 3

genetica, b1 t/m 4

chromosomen

Langgerekte dunne draden in de celkern die bestaan uit opgerold DNA

allel

verschillend vormen van een gen voor een bepaalde eigenschap in homologe chromosomen

gen

deel van chromosoom dat de informatie bevat voor een of meer erfelijke eigenschappen of een deel van een erfelijke eigenschap

genexpressie

genen worden aangezet, waardoor een eigenschap tot uiting komt in het fenotype

milieufactoren

factoren uit de omgeving die het fenotype beïnvloeden (bv. opvoeding en temperatuur)

autosomen

chromosomen die chromosomenparen vormen (geen geslachtschromosomen)

x-chromosoom

(grootste) geslachtschromosoom

fenotype

alle waarneembare eigenschappen van een individu

geslachtschromosomen

chromosomen die het geslacht bepalen, bij vrouw gelijk en bij man ongeveer gelijk

homologe chromosomen

chromosomen van een paar die gelijk van vorm en lengte zijn

y-chromosoom

(kleinste) geslachtschromosoom, alleen bij mannen

genoom

alle DNA-moleculen in een cel

genotype

de informatie voor alle erfelijke eigenschappen van een individu; genetische informatie

genetische variatie

verscheidenheid in genotype binnen een soort

recombinatie

herverdeling van erfelijke eigenschappen door meiose en geslachtelijke voortplanting

haplotype

groep allelen die een organisme samen van één ouder overerft

mutaties

veranderingen in het DNA

onvolledig dominant allel

recessief allel; komt een beetje tot uiting in het fenotype bij een heterozygoot organisme

intermediair (fenotype)

fenotype waarbij beide allelen van een allelenpaar als mengvorm tot uiting komen

homozygoot

genenpaar voor eigenschap bestaat uit twee gelijke allelen

recessief allel

allel dat alleen tot uiting komt in het fenotype als er geen dominant gen aanwezig is

heterozygoot

genenpaar voor eigenschap bestaat uit twee ongelijke allelen

dominant allel

allel dat altijd tot uiting komt in het fenotype

kruissingschema

schematisch overzivcht van kruising tussen twee organismen, met allelen ouders en mogelijke genotypen nakomelingen

stamboom

overzicht van erfelijke familiegegevens

monohybride kruising

kruising waarbij je let op de overerving van één eigenschap waarbij slechts één allelenpaar betrokken is

x-chromosomaal

genen die alleen in het x-chromosoom voorkomen

dihybride kruising

kruising waarbij je let op de overerving van twee eigenschappen waarbij twee allelenparen zijn betrokken

multipele allelen

voor één erfelijke eigenschap bestaan drie of meer verschillende allelen

letale factoren

allel dat in homozygote toestand geen levensvatbare cel of individu oplevert

crossing-over

het uitwisselen van afgebroken chromosoomdelen

mitochondriaal DNA

DNA dat in mitochondriën zit en alleen via eicellen overerft naar een volgende generatie

gekoppelde genen

genen die in hetzelfde chromosomenpaar liggen

epigenetica

wetenschap die het mechanisme bestudeert dat allelen aan- en uitzet en de invloed van milieufactoren hierop, zonder dat de DNA-sequentie van het gen wordt gewijzigd