FUCK NEDERLANDS

column

Een kort stukje proza waarin de auteur spits en uitdagend zijn mening geeft. Dit wordt gebruikt in een krant of tijdschrift, maar kan ook gesproken zijn via radio of televisie

columnist

iemand die columns schrijft over onderwerpen die op dat moment actueel zijn in de maatschappij of politiek of over onderwerpen die hem zelf op dat moment bezighouden

editoriaal

een hoofdartikel in een krant

hoofdartikel

een redactioneel artikel over een actuele kwestie

het loopt de spuigaten uit

het wordt te erg (uitdrukking)

op de keper beschouw

nauwkeurig onderzoeken (uitdrukking)

veel in zijn mars hebben

veel kunnen (uitdrukking)

uit de band springen

zeer ongewoon, losjes gedragen (uitdrukking)

iemand aan de tand voelen

iemand ondervragen naar betrokkenheid bij iets (uitdrukking)

bakzeil halen

een minder hoge toon aanslaan (uitdrukking)

een gele kaart krijgen

een vermaning krijgen (uitdrukking)

met stille trom vertrekken

in stilte weggaan (uitdrukking)

de eerste viool spelen

de voornaamste zijn (uitdrukking)

iemand de loef aansteken

iemand voorbij streven (uitdrukking)

inhoudswoorden of lexicale woorden

Woorden die een zelfstandige betekenis hebben die onafhankelijk is van de situatie waarin je ze gebruikt. Vb.: huis, deur, lopen,...

deiktische woorden

Woorden die een betekenis hebben die een situatie verbonden is. Vb.: "ik zie hem daar", 'ik' verwijst naar Jan, An, de lerares,... Die woorden hebben dus geen onafhankelijke, maar een verwijzende betekenis.

functiewoorden

Woorden als de, het, een, in, op, maar, of, toch, als, lidwoorden, voorzetsels en voegwoorden. Ze krijgen alleen betekenis in de woordgroep waarin ze gebruikt worden. Vb.: het huis, de deur, in de zaal,... Het zijn woorden met een groepswaarde.

asielzoeker

vreemdeling die erkenning van vluchtelingenstatus aanvraagt (politieke vluchteling)

etniciteit

culturele identiteit die een bepaalde groep mensen of een aantal bevolkingsgroepen verbindt

illegaal

persoon zonder geldige verblijfsvergunning

kleurling

in Zuid-Afrika vaak gebruikt voor bevolkingsgroepen bestaande uit mensen van gemengde afkomst

marginalisering

groep herkent zich niet meer in de eigen cultuur noch in de cultuur van het gastland

integratie

samenleving waarin verschillen erkent worden en waarin de mensen met die verschillen leren omgaan

segregatie

een groep migranten staat op één of meer terreinen van de samenleving apart

assimilatie

de minderheid neemt de sociale en culturele kenmerken van de meerderheid over en gaat ten slotte volledig op in de dominante cultuur.

xenofobie

ongegronde angst voor vreemdelingen met name in de vorm van racisme

globalisering

een wereldmarkt met steeds minder grenzen waarbij producten wereldwijd verkrijgbaar zijn

degeneratie

de achteruitgang van eigenschappen

determinatie

filosofisch concept dat stelt dat elke gebeurtenis of stand van zaken niet zomaar willekeurig is, maar een oorzaak heeft

doosdecor

verschillende wanden die op de scène van een toneel opgesteld worden, waardoor het decor er uitziet als een doos waarbij de vierde wand is weggehaald zodat het publiek kan binnenkijken

driedimensionaal

met breedte, hoogte en diepte, met drie dimensies

fatalisme

de leer die aanneemt dat de mens geen enkele invloed heeft op zijn lot, alles staat al vast en er is geen ontkomen aan

geëngageerde literatuur

literatuur die ten dienste wil staan van een bepaalde mens- en maatschappijvisie

naturalisme

Laten zien hoe het leven van de (gewone) mens was en ook verklaren waarom het zo geworden was. Het gaat daarbij uit van determinisme.

realisme

laten zien hoe het leven van de (gewone) mens was

socialisme

Politieke maatschappijvorm gebaseerd op socialisatie en het collectief eigendomsrecht van de productiemiddelen. Kerngedachte binnen deze stroming is dat het collectief de hoogste beslissingsbevoegdheid heeft over de verdeling van macht en goederen.

toneelklassieker

een toneelstuk dat iedereen zou moeten gezien hebben of zou moeten kennen

tragikomedie

een combinatie van een tragedie (of treurspel) en een komedie (of blijspel)

vierde wand

de kant van een decor die open is en waardoor het publiek kan binnenkijken

linguïstische context

tekst voor en soms ook na een bepaalde tekstpassage

situationele context

wie, waar, wanneer ...

gebruikscontext

de situatie waarin iets effectief gebruikt wordt

impliceren

iets bedoelen zonder het expliciet te zeggen

maximes van Grice

de vier richtlijnen waaraan sprekers zich meestal (zouden moeten) houden: gepaste kwaliteit, kwantiteit, stijl en relevantie

pragmatiek

het gedeelte van taalkunde waarin men de relatie tussen taaluitingen en taalgebruikers bestudeert, of het echte nut en de bruikbaarheid van iets analyseert

referentiekader

het geheel van kennis die je hebt waardoor je taaluitingen ook begrijpt

taalgebruik

de manier waar taal hanteert

taaluiting

dat wat men laat zien of merken door woorden

vooronderstelling

een aanname die als vanzelfsprekend wordt aangenomen, zonder dat het daarom juist is

presupposities

wanneer je met iemand communiceert en zaken al van vooraf aanneemt

kennis van de wereld

de hoeveelheid informatie die een zender aan iemand gaat geven hangt hiervan af

taalhandeling

wat iemand doet door middel van taal, hoe iemand handelt met taal

deixis

wanneer woorden verwijzen naar iets en dus pas betekenis krijgen door de taalkundige context waarin je ze gebruikt

deiktische woorden

deze woorden verwijzen naar iets en krijgen dus pas betekenis door de taalkundige context waarin je ze gebruikt

implicatuur

waar je vanuit gaat wanneer je met iemand spreekt of welke boodschap je meegeeft zonder het expliciet te zeggen

pragmatische gepastheid

Taaluitingen moeten passen bij de gebruikscontext. Kennis hiervan behoort tot de communicatieve competentie van de taalgebruiker.

denotatie

woordenboekbetekenis van een woord

connotatie

gevoelsbetekenis

eufemismen

woorden met een positieve gevoelswaarde

dysfemisme

woorden met een negatieve gevoelswaarde

modaliteit

de houding van de spreker t.o.v. de werkelijkheid en de manier waarop die persoon dit uitdrukt

altruïsme

onbaatzuchtigheid

chauvinisme

overdreven vaderlandsliefde

recidivisme

het opnieuw vervallen in dezelfde zonde of fout

stoïcisme

onverstoorbaarheid in pijn, leed of moeilijkheden

hedonisme

leer dat genot het hoogste goed is, dat de mens dient te streven naar de bevrediging van zijn zinnerlijke verlangens

dilettantisme

oppervlakkige beoefening van kunst of wetenschap

revisionisme

ontkenning van de Holocaust en relativering van de wreedheden uit WOII

daltonisme

gebrek aan gezichtsvermogen waardoor men enige kleuren (vooral rood en groen) niet kan onderscheiden

creationisme

opvatting dat het scheppingsverhaal strikt en letterlijk genomen moet worden

aforisme

korte pittige spreuk

maniërisme

stijl in de kunst, gekenmerkt door overladen uitdrukkingsvormen

anachronisme

persoon of zaak die misplaats is in de tijd waarin hij gesteld is of zich voordoet, die tot een ander (vroeger) tijdperk behoort

spreektalig register

losser, meer ongedwongen en niet-zakelijke woordenschat

stijl

de wijze waarop iemand zich schriftelijk of mondeling uitspreekt

stilistische taalvariatie

de taal van een persoon die zich aanpast aan verschillende situaties

taalmengtafelmodel

visualisatie van onze competentie om relatieve keuzes te maken in ons taalregister op basis van sociale parameters zoals: de situatie, de toehoorder ...

taalnorm

Een historisch bepaalde reeks veelgebruikte taalmiddelen, evenals regels voor hun selectie en gebruik. De samenleving heeft deze erkent als meest geschikte taalmiddelen in een bepaalde historische periode.

taalsociologie

de wetenschappelijke discipline die zich met de sociale aspecten van taal bezighoudt

taalvariëteit

het verschil dat optreedt tussen taalfamilies, talen, streektalen, dialecten...

uitgebreide code

kenmerken hiervan zijn: gevarieerde woordenschat, langere zinnen en complexere grammatica

vaktaal

terminologie die eigen is aan een bepaald vak of beroep

vrouwentaal

taal die eigen is aan een bepaald geslacht, in dit geval vrouwelijk

vulgair register

plat, minderwaardig, grof, gemeen, laag taalgebruik

accommodatie

een tijdelijke verblijfsplaats voor bijvoorbeeld een vakantie

archaïsch taalgebruik

ouderwets taalgebruik

beperkte code

impliciet taalgebruik dat vaak slechts door een beperkte groep mensen begrepen wordt

convergentie

samenlopen, naar elkaar toe gaan

divergentie

uit elkaar lopen, uit elkaar gaan

etnolect

een variëteit van een taal die ontwikkeld wordt door een groep met een bepaalde etnische achtergrond

formeel register

zakelijk, officieel taalgebruik

genderlect

taalvariëteit die afhankelijk is van je geslacht

idiolect

taalgebruik dat specifiek is aan een bepaald persoon

informeel register

niet-zakelijk, ongedwongen taalgebruik

jargon

Taalgebruik binnen een vakgebied of een groep mensen, die voor buitenstaanders vaak moeilijk te volgen is. Synoniem van vaktaal.

mannentaal

taalgebruik dat typisch met mannen geassocieerd wordt

modieuze taal

taalgebruik waarin veel nieuwe woorden zitten die op dat ogenblik vaak worden gebruikt

natiolect

taalgebruik afhankelijk van het land

ongemarkeerd register

taalgebruik waaruit je niet kan afleiden uit welke bevolkingsgroep, afkomst, leeftijdsgroep ... je komt

regiolect

taalgebruik dat hoort bij een bepaalde streek