filosofie geproeberd

Hippocrates van Kos

Vader van de geneeskunde; humorale leer (4 sappen); Corpus Hippocraticum; empirisch werken via observatie

Democritus

Filosofie bevrijdt ziel van passies; geneeskunde bevrijdt lichaam; filosofie als pharmakon

Herakleitos

Alles ontstaat uit vuur; wereld als fysisch gebeuren; zoektocht naar orde/wetmatigheden

Empedocles

Elementenleer (4 oerelementen); basiskwaliteiten (droog/vochtig/heet/koud); natuurkrachten liefde en haat

Socrates

Lastige vraagsteller; systematische zoektocht naar waarheid; symbool voor twijfel; veroordeeld tot gifbeker

Plato

Vormenwereld en anamnese; allegorie van de grot; geneeskunde als stuurmanskunst; gezondheid = orde in natuur

Aristoteles

Teleologie en telos; onbewogen beweger; empirische methode (empeira); mens = polisdier met logos

Herophilos

Vivisecties; anatomische detailkennis; beschrijving hersenen (wijnpers); formele structuur medisch denken

Claudius Galenus

Temperamentenleer; mens = microkosmos; koppeling humores aan temperament; therapie: dieet en aderlatingen

Aulus Cornelius Celsus

De medicina; driedeling geneeskunde (dieet

Lucianos van Samosata

Hermotimus (satire); eclectische levenshouding; kritiek op filosofische systemen

Keizer Constantijn

Maakt christendom staatsgodsdienst; verschuiving van logos naar geloof; basis feodale orde

Augustinus

Tweestedenleer; wilsleer (liberum arbitrium); ordo amoris; filosofie als dienstmaagd

Paulus

Liefde vervult de wet; naastenliefde boven kennis; versterkt Christus medicus-motief

Christus medicus

Genezer in Bijbel; miraculeuze genezingen; zorg = zielsheil; ziekte als straf van God

Sint-Cosmas en Sint-Damian

Miraculeuze been-transplantatie; illustratie goddelijke genezing boven wereldse kunde

Nicolaus Copernicus

Heliocentrisme; breekt geocentrisch wereldbeeld; fundament moderne wetenschap

Giordano Bruno

Oneindig heelal; oneindig aantal zonnestelsels; katalysator voor openheid

Isaac Newton

Bewegingswetten; mechanisch paradigma; natuur berekenbaar

René Descartes

Cogito ergo sum; methodische twijfel; mechanisch mensbeeld; scheiding subject-object

Galileo Galilei

Experimentele methode; empirie als toetssteen; wetenschap = experiment

Roger Bacon

Scientia experimentalis; nadruk op ervaring; kritiek op artsen zonder bewijs

Andreas Vesalius

Illegale dissecties; De humani corporis fabrica; anatomische revolutie

William Harvey

Ontdekking bloedsomloop; mechanisch paradigma; scheiding filosofie-geneeskunde

Sanctorius

Statica medicina; kwantificering humores; gewicht en affecties

Herman Boerhaave

Mechanische methode; lichaam als mechanisch geheel; empirische kennis centraal

Ambroise Paré

Conste der chirurgie; temperamentenleer; uitbreiding instrumentarium

Jacobszoon Heyman

Medisch handboek; mengeling van kennis en volksgebruiken; praktische remedies

P. Woodman

Medicus Novissimus; medische kennis toegankelijk; preventie

William Buchan

Domestic Medicine; preventie; medische tips in volkstaal

David Tissot

L’onanisme; disciplinering seksualiteit; koppeling seksualiteit-ziekte

Denis Diderot & d’Alembert

Encyclopédie; systematisering kennis; rationalisering

Immanuel Kant

Typologie waanzin; onomastiek; grens normaal-abnormaal

Philippe Pinel

Classificatie geestesziekten; Nosographie philosophique; grondlegger psychiatrie

Joseph Daquin

Filosofie van de folie; observatie; invloed maanstand

Arthur Lovejoy

Chain of Being; statisch ordeningsdenken; pre-evolutionair kader

Carl Linnaeus

Systema naturae; taxonomie; ordening soorten en ziekten

Thomas Sydenham

Medische taxonomie; klinische beschrijving; verschuiving naar symptomen

Erasmus Darwin

Zoonomia; natuur niet vast; dynamisch natuurbeeld

Jean-Baptiste de Lamarck

Evolutie als transformatie; vervolmaking; dynamisch natuurbeeld

Charles Darwin

Evolutie zonder schepping; natuurlijke selectie; struggle for existence

Walter Bagehot

Physics and Politics; toepassing Darwin op politiek; naturalistic fallacy

Francis Galton

Eugenetica; antropometrisch lab; rassenhygiëne

Johann Kaspar Lavater

Fysionomie; gelaatskenmerken; pseudo-wetenschap

Franz Joseph Gall

Frenologie; schedelkenmerken; criminologie

Cesare Lombroso

Criminologie; aangeboren criminaliteit; pseudowetenschap

Bénédict Morel

Degeneratietheorie; hygiëne physique et morale; regeneratie

Jules Dallemagne

Dégénérés et déséquilibrés; hygiënisme; disciplinering

Dr. Depierris

Fysiologie sociale; tabak en morele verloedering; hygiënisme

Luigi Galvani

Elektriciteit en spierbeweging; ECT; Frankenstein-verbeelding

Joseph Priestley

Elektriciteit en geneeskunde; experimenteel denken; optimisme techniek

Michel Foucault

Biopolitiek; medische blik; disciplinerende macht; panopticum

Friedrich Nietzsche

God is dood; gezondheid als fetisj; divertissement

Byung-Chul Han

De vermoeide samenleving; overdosis positiviteit; gezondheid als godin

Pascal Bruckner

Geluksimperatief; fitheidscultuur; medicalisering

Zygmunt Bauman

Liquid Modernity; vloeibare normen; fitheid zonder grens

Gilles Lipovetsky

Bonheur paradoxal; zelfconstructie; paradox autonomie

Alain Ehrenberg

La fatigue d’être soi; druk om jezelf te zijn; depressie

Ian Hacking

The Taming of Chance; normaliteit en statistiek; zelfnormalisering

Amartya Sen

Health capability; vrijheid en omstandigheden; capabilities-benadering

Francis Fukuyama

Techniek-scenario’s; transhumanisme; maakbaarheid

Nick Bostrom

Menselijke natuur vervolmaken; enhancement; better than well

Carl Elliot

Better than Well; cosmetische farmacologie; enhancement

Orlan

Esthetische chirurgie; kritiek op schoonheidsideaal; kunst en lichaam

Oscar Pistorius

Blade Runner; prothese en prestatie; grens treatment vs enhancement

George Orwell

1984; technologie en toezicht; controle van verlangens

Aldous Huxley

Brave New World; biotechnologische samenleving; normatief geluk

Odo Marquard

Einde van het noodlot; maakbaarheid; risicobeheersing

Jeremy Bentham

Panopticum; zichtbaarheid en discipline; sociale controle

Guillaume de La Perriére

Arts du gouvernement; besturen = gedrag sturen; gouvernementalité

Niccolò Machiavelli

Il principe; soevereine macht; dreiging met de dood