Geschiedenis 1: alle flashcards

Bij wat start de Prehistorie? (gebeurtenis)

Bij menselijke activiteit.

Wanneer starte de Prehistorie? (Jaartal)

2,5 miljoen jaar geleden

Hoe noemt de eerste soort mens die werktuigen gebruikten?

Homo habilis

In welke tijdperken kan je de Prehistorie onderverdelen?

• Steentijdperk

• Metaaltijd

In wat kan je het steentijdperk onderverdelen? (In volgorde)

• paleolithicum

• Mesolithicum

• Neolithicum

Van wanneer tot wanneer liep het paloelithicum?

2.5 miljoen jaar - 10 000 jaar VOT

Van wanneer tot wanneer liep het Mesolithicum?

Van 10 000 jaar VOT tot 8000 jaar VOT

Van wanneer tot wanneer liep het Neolithicum?

8000 - 4000 jaar VOT

In wat kan je de metaaltijd onderverdelen? (In volgorde)

• Kopertijd

• Bronstijd

• IJzertijd (metaaltijd)

Van wanneer tot wanneer liep de kopertijd?

5000 - 3000 jaar VOT

Van wanneer tot wanneer liep de bronstijd?

Van 3000 VOT tot 1200 jaar VOT

Van wanneer tot wanneer liep de ijzertijd?

1200 jaar - 500 jaar NOT

Welk schrift ontstond er in 3600 jaar VOT?

Spijkerschrift (Mesopotamië)

Wat betekent de term, proto-historie?

een volk zonder schrift dat wordt beschreven door anderen

• Bv → Kelten => Romeinen

Hoe werd de “prehistorie” als term gebruikt in de 19de eeuw tegenover hoe de term nu word gebruikt?

• 19de eeuw → Afstand in tijd

• Nu → periode voor geschreven bronnen

Waarvoor gebruikten de Inca’s quipu?

Knopensysteem voor administratie

wat onderzoeken geologen?

aardsediment & opeenvolging aardlagen

wat onderzoeken paleontologen?

Fossielen

wat onderzoeken archeologen?

Sporen van menselijke activiteit

Hoe dateren we artefacten?

• Relatief

• Absoluut

Wat zijn voorbeelden van relatieve datering? (2)

• Typologie ( klasseren volgens stijl)

• Stratigrafie

Wat is een voorbeeld van absolute datering?

Dendrochronologie

Welke menssoorten zijn er allemaal? (grote)

• Homo habilis

• Homo ergaster

• Homo erectus

• Homo heidelbergensis

• Homo neandertalensis

• Homo Sapiens

Welke 2 mensensoorten zijn bekend als “out of Afrika 1 & 2“?

Homo Erectus & Homo Sapiens

Welke mensensoort hoort bij “out of afrika 1”?

Homo Erectus

Welke mensensoort hoort bij “out of afrika 2”?

Homo sapiens

Wat kan je zeggen over de mensensoort “Homo habilis”?

• betekent handige mens

• 2.7 -1.7 miljoen jaar geleden VOT

Wat kan je zeggen over de mensensoort “Homo ergaster”?

• 1.8 miljoen jaar - 800 000 jaar VOT

• In Afrika

• Werkende mens

Wat kan je zeggen over de mensensoort “Homo erectus”?

• In Azië

• Rechtop lopende mens

• Out of Afrika 1

• 1.8 miljoen jaar - 500 000 jaar VOT

Wat kan je zeggen over de mensensoort “Homo Heidelbergensis”?

• 700 000 jaar VOT - 200 000 jaar VOT

• Hieruit evolueerde

  • Homo neanderthalensis

  • Homo sapiens

Wat kan je zeggen over de mensensoort “Homo neanderthalensis”?

• Europa & Midden- oosten

• geevolueerd van Homo heidelbergensis

• 400 000 – 40 000 jaar geleden

Wat kan je zeggen over de mensensoort “Homo sapiens”?

• 200 000 jaar geleden

• Vanuit Afrika

• Verspreid tot in Amerika en Australië

• Out of Afrika 2

Uit welke 2 groepen bestaan primaten?

• Halfapen

• Antropoïden

Uit welke onderverdeling bestaat Antropoïden nog?

• Apen

• Mensapen

Wat is een andere naam voor mensaap?

hominoïden

Hoe van primaat naar mens(achtige)? (2 redenen)

• Verandering klimaat → platentektoniek in Riftvallei of Grote Slenk

• Van regenwoud naar savanne

Welke voorlopers naar mens hebben we besproken?

• Sahelanthropus Tchadensis

• Ardipithecus

Wat kan je zeggen over Sahelanthropus Tchadensis?

• 7 miljoen jaar geleden

• Aap- en mensachtig

• Weinig info

Wat kan je zeggen over Ardipithecus ?

• 5,8- 4,4 miljoen jaar geleden

• 100 fossielen

• Liep rechtop, maar ook veel kenmerken aap

• Was lang de oudste

Welke Mensachtigen (4 miljoen jaar geleden)/ hominini of hominiden kennen we?

• Australopithecus

  • Australopithecus Afarensis

  • Australopithecus Africanus

  • Australopithecus Sediba

• Paranthropus

We kunnen Australopithecus onderverdelen, welke zijn deze?

• Australopithecus Afarensis

• Australopithecus Africanus

• Australopithecus Sediba

Wat kan je zeggen over Australopithecus Afarensis?

• Oost-Afrika → Afar = streek in Ethiopië

• Kenmerken

  • geen ontwikkeld hersenvolume

  • gebruikten geen werktuigen

  • liepen wel rechtop

• Bekendste restanten

  • Lucy

  • Laetoli voetstappen

Wat kan je zeggen over Australopithecus Africanus?

• 3,5-2,3 miljoen jaar geleden

• Zuid-Afrika

• Taung –child

Wat kan je zeggen over Australopithecus Sediba?

• 2 -1,8 miljoen jaar geleden

• Zuid-Afrika

Wat kan je zeggen over Paranthropus

• Doodlopende tak

• Aangepast aan taaie planten (=> zware kaak)

• Paranthropen en eerste mensen samen in Oost-Afrika 

Hoe oud is de Lomekwi- vondst?

3,3 miljoen jaar oud

Wanneer verschenen de eerste mensachtigen?

De eerste mensachtigen verschenen ongeveer 10 miljoen jaar geleden. —> 7-6 miljoen met sahelanthropus Tchadensis

Van welke mensensoort waren de voetsporen in Laetoli?

australopithecus afarensis

Welke soort had zeer robuuste kaken en tanden, aangepast aan een dieet van hard plantaardig voedsel?

De Paranthropus-soort

Welke werktuigen werden reeds voor de komst van de mensensoort gemaakt?

Lomekwi vondsten

Welke evolutielijn van mensensoorten is er? (9) (2,5 milj – 10 000 jaar geleden)

• Homo habilis

• Homo ergaster

• Homo erectus

• Homo Heidelbergensis

• Homo neanderthalensis

• Homo sapiens

• Homo floresiensis

• Homo Luzonensis 

• Denisovamens 

Waarom wordt homo erectus out of Afrika 1 genoemd?

• Fysieke aanpassingen

  • Groter, robuuster en langere benen (homo erectus)

• Technologie

  • Complexere werktuigen

• Voedsel

  • Druk op voorraad

Wat kan je zeggen over Homo Floresiensis?

• 100 000 – 50 000 jaar geleden

• Eiland Flores

• Dwerggroei

• (In 2003 ontdekt in Indonesië)

Wat kan je zeggen over Homo Luzonensis?

• 90 000 – 60 000 jaar geleden

• Luzon, Filipijnen in 2007 ontdekt

Wat kan je zeggen over Denisovamens?

• 40 000 jaar geleden

• Siberië → Denisovagrot, 2008

Wat kan je zeggen over out of afrika 1?

• 1,8 miljoen jaar geleden

• Verspreiding homo erectus

• Europa en Azië

• Eerste grote migratiegolf

Wat kan je zeggen over out of afrika 2?

• 100 000 – 70 000 jaar geleden

• Verspreiding homo sapiens

• Europa, Azië, Amerika, Australië

Wanneer was het Paleolithicum?

2,5 miljoen jaar — 10 000 VOT

Welk werktuig kunnen we linken aan de Homo habilis ?

Chopper

Welk werktuig kunnen we linken aan de Homo Erectus ?

Vuistbijl

Welke mensensoort deed aan begravingen en grafgiften?

Homo neanderthalensis

Welke voordelen van vuur zijn er?

• Bescherming

• licht

• warmte

• voeding

Welke mensensoort ging zelf vuur aansteken?

Homo neanderthalensis

De Homo neanderthalensis was de eerste die beschutting zocht, waar werd dit vooral gedaan?

In grotten (vooraan)

Welke mensensoort ging vuur toevallig opzoeken en aanhouden?

Homo erectus

op wat ging de homo erectus wel jagen en op wat niet?

• Wel

  • Vissen

  • herten

  • paarden

  • oeren

• Niet

  • Mammoet

  • Sabeltandtijger

Wat houdt de Lavallois techniek in?

Een manier om stenen zo te bewerken dat je makkelijk scherpe stukjes kunt afbreken en gebruiken als gereedschap.

Wat zijn nomaden?

Rondzwervende mensen

Hoe creëert men vuur?

Door een combinatie van wrijving en slaan

Wanneer leefde de neanderthaler?

400 000 — 40 000 VOT

Waar leefde de neanderthaler?

Europa & midden- oosten

Wie was de voorganger van de neanderthaler?

Homo heidelbergensis

Waar/ wat was de woning van de neanderthaler?

Vooraan / op de grot

Hoe maakte de Neanderthaler vuur?

Vuursteen (silex) + pyriet (ijzer)

Hoe kunnen we weten dat de neanderthaler waarschijnlijk sprak?

• Tongbeen

• taalgen

Wat is de datering van het pleistoceen?

2,6 miljoen – 11 700 jaar geleden

Wanneer was de laatste ijstijd?

126 000 – 11 700 jaar geleden

Wat en datering is het holoceen?

• 11 700 jaar geleden tot nu

• Warmer klimaat

Welke kenmerken hadden de neanderthaler tov homo sapiens?

• Fysiek

  • sterker

  • kleiner

• Zelfde hersenvolume

Hoe is de neanderthaler uitgestorven?

geen uitsluiting hoe neanderthaler is uitgestorven —> combo verschillende oorzaken

Waarom hebben we bronnen nodig?

Is nodig om een beeld te vormen van het verleden (reconstructie & interpretatie)

hoe weten we of een bron betrouwbaar is?

• Maker (wie, waar?)

• Over welke info beschikte de maker

• Doelpubliek

• Boodschap/ doel?

Met welke mensensoort had de neanderthaler intercatie en waar?

• Homo sapiens ( hierdoor ook kruisingen in DNA)

• Vooral zuid-europa

Welke typen bronnen zijn er?

• Geschreven

• ongeschreven

• primaire

• secundaire

Wat zijn primaire bronnen?

Gemaakt in ongeveer dezelfde periode wanneer bron zelf is gemaakt.

Wat zijn secundaire bronnen?

Zijn bronnen die later gemaakt zijn en vaak op basis van primaire bronnen.

Welke onderverdeling is er nog bij ongeschreven bronnen?

• Visuele (gemaakt met doel)

• mondeling

• Materiële (niet met doel om te bewaren/ gemaakt)

Welke domeinen zijn er zoal?

• Sociaal

• economisch

• Politiek

• Cultuur

waarover gaat het sociaal domein?

• hierarchie

• gelijkheid/ ongelijkheid

waarover gaat het economisch domein?

• Beroepen

• Geld

• Goederen

waarover gaat het politiek domein?

• macht

• bestuur

• oorlog

waarover gaat het cultureel domein?

• kunst

• religie

• taal

• kennis

Wanneer was de laatste interglaciale?

130 000 - 115 000 VOT

Wanneer was de laatste ijstijd?

115 000 - 11 700 VOT

Wat kan je zeggen over de werktuigen van de Homo Sapiens tijdens het Paleolithicum & Mesolithicum?

• Meer verfijnd

• Meer specialisatie (diverser)

• Materialen

  • steen

  • bot

  • Gewei

Welke materialen gebruikten de Homo sapiens voor hun werktuigen tijdens het Paleolithicum & Mesolithicum?

• Steen

• Bot

• Gewei

Wat kan je zeggen over de begravingen van de Homo sapiens tijdens het Paleolithicum & Mesolithicum?

• Heel frequent

• Foetushouding

• grafgifte

Waarom heet de homo sapiens out of Afrika 2?

• Ze gingen migreren naar betere gebieden

• Na de laatste interglacialen ging de temperatuur omhoog dus kwamen er meer bossen en planten

Welke verschillende uitingen van kunst had de homo sapiens tijden het Paleolithicum & Mesolithicum?

• Gravures

• Grotschilderingen

• beelden

Waar werden de bekendste grotschildering gevonden?

• Altamine

• Chauvet

• Lascaux