Gedragsverandering

Tailoring

Aanpassing of inpassing aan de persoon

ABC-model van motivatie

= zelfdeterminatiemodel

autonomie, betrokkenhied en competentie

Ability (or capability)

hoort bij model van Fogg

= capaciteit om iets te doen, moeilijk - makkelijk

Actief ervaringsgericht leren (active experience-based learning)

doelgericht leren obv eigen actieve ervaring

Activatie van gedrag

Afleren van gedrag (deconditioning)

verminderen van voorkomen van een gedrag door weglaten v gedragsversterkende gevolgen + toevoegen van negatieve gevolgen

Anticipatie van mogelijke spijt of beloning (regret or reward anticipation)

op voorhand nadenken en oproepen v spijtgevoelens indien men bepaalde gedragsveranderingen zou stopzetten/oproepen van positieve gevoelens bij grotere eindbeloning bij goed gedrag

Anticiperende keuze- of besluitvorming

op voorhand nadenken over acties

ASE-model of intentional planned behavior

Attitude, Sociale invloed en eigen effectiviteit

gebaseerd op theory of planned behavior en social learning theory

Attitude- of houdingsbeïnvloeding

houding hebben over gedrag

deel van ASE model

Autonomie

Deel van zelfdeterminatiemodel (ABC)

Autoriteitsprincipe

3de principe persuasive communication van Cialdini

mensen worden volgzaam wanneer ze in de buurt zijn van experts

oprecht (diploma) of waargenomen (bereikte resultaten)

Begeleid oefenen (guided practice)

herhalen van gedrag in situaties om het beter te begrijpen

Behoeften

Autonome drijfveer in het wiel van gedragsverandering

Beloning

koppelen van positief gevolg aan gedrag in operationeel leren

Benefits and barriers (perceived)

Health belief model

waargenomen voor en nadelen van het gedrag

Betrokkenheid (relatedness)

mate waarin je iets belangrijk vindt

Boosting

verhogen van self-efficacy en zelfvertrouwen zodat leren beter gaat

Capaciteit

= ability

model van Foggs

Centrale informatieverwerkingsroute

kritisch informatie analyseren

Cognitieve dissonantie

onaangename spanning die iemand ervaart bij tegenstrijdige overtuigingen, ideeën of opvattingen of bij handelen in strijd met de eigen overtuiging

Cognitief conservatisme

personen zijn vaak geneigd om zaken die niet passen binnen hun denkkader te diskwalificeren

Commitment sharing (public)

delen met het publiek dat je een bepaalde uitdaging/engagement aangaat

Competentie

deel van wiel van gedragsverandering

fysiek of psychisch

Conditionering

 leerprocessen waardoor een organisme zich aanpast aan de omgeving

Conformisme

 aanpassen aan het gedrag en aan de opvattingen die heersen in een bepaalde groep, met als doel het geaccepteerd worden door deze groep

Consensusprincipe

= sociale bewijskracht, 6de principe van Cialdini

wanneer mensen onzeker zijn, kijken ze naar het gedrag van anderen om hun gedrag te bepalen

Consistentieprincipe

= 4de principe van Cialdini

mensen zijn graag consequent, als ze al iets kleins doen zullen ze sneller een groter gebaar doen voor die overtuiging

Contract sharing (public)

eventueel consequenties gekoppeld aan niet-naleven van engagement en dit bekendmaken aan vrienden/breder publiek

Cue (to action)

signalerende functie heeft en tot gedrag kan aanzetten

Cueing

Delay of immediate gratification

= verleiding om een onmiddelijke beloning kunt weerstaan, om je in te spannen om later een grotere beloning te krijgen

Descriptive social support

anderen doen het gedrag ook

Directe beloning inbouwen (provide contingent rewards)

voorzien van systematische beloningen bij maken van vorderingen

Discrepantie ontwikkelen

= motivationeel interview, heeft 4 principes

Doelbepaling (goal-setting)

specifiek gedrag + gevolgen laten formuleren als gewenst haalbaar einddoel

Elaboration Likelihood Model

centrale en perifere denker

hoge en lage betrokkenheid

Endorsement (celebrity product)

sterk laten leiden door naambekendheid bij lage betrokkenheid

Engagement (commitment)

uitgesproken inzet of toewijding bij een keuze/intentie

Executieve functies trainen

verbeteren v mentale cognitieve vaardigheden die gedrag helpen beheren

Extrinsieke motivatie

motivatie van buitenaf

Facilitatie

vergemakkelijken van gedragsverandering door wegnemen van hindernissen in omgeving

Framing

doelbewust plaatsen van info in specifiek kader waar bepaalde aspecten w benadrukt/weggelaten

Gamification

gebruiken van speltypische technieken om mensen te motiveren een eentonige vervelende taak uit te voeren

GAST-principes

Gemakkelijk, Aantrekkelijk, Sociaal, Tijdig

Gedragsdeterminanten

Gedragsinbedding (behavior implementation)

koppelen van nieuw gedrag aan bestande prikkel-gedrag zodat het meer systematisch gaat voorkomen

Gedragsopdeling (if shaping of successive approximation)

opdelen van gewenst gedrag in deelgedragingen die makkelijker aan te leren zijn

Gedragsoproeping (behavior elicitation of triggering)

oproepen vn bepaald gedrag door bepaalde prikkels (triggers/prompts)

Gedragsvermijding (avoidance behavior)

vermijden van situaties die bepaald gedrag oproepen

Gedragsversterking (behaviour reinforcement)

koppelen vn positief gevolg aan gedrag, waardoor frequentie van gedrag toeneemt

Gedragsvervanging (counterconditioning)

vervangen van problematisch gedrag door gewenst alternatief gedrag

Gedragswiel

Competentie, Drijfveren en Context

Health Belief Model

perceived susceptibility + severity → perceived threat

perceived benefits + barriers → response

cues to action + self efficacy

Health literacy

vaardigheden die mensen moeten hebben om eigen gezondheid te beheren

Hanteringsgedrag en -reacties plannen (coping behavior and response planning)

iemand laten nadenken over situaties waarin ze geconfronteerd zijn met problemen + op welke manier dit hanteren

Herattibueren (reattribution training)

beïnvloeden van manier waarop iemand eigen misslukken interpreteert ifv locus of control

Herbenoeming of verandering van ingesteldheid of focus (focus shifting or relabelling)

verleggen vd aandacht voor specifiek affect zodat het meer haalbaar is

Herevaluatie van gezondheidsgedrag (health behavior re-evaluation)

gecombineerd evalueren v huidige en gewenste gezondheidsgedrag

Herhaalde blootstelling (repeated exposure)

herhaaldelijk confronteren met situatie die neg prikkels oproept vermindert hevigheid v impact

Hersenbeloningssysteem

= mesolimbisch circuit

ontstaan en tot stand houding van verslaving

Heuristieken

onderbewuste shortcuts om keuzes te maken

Houdingen (attitudes)

Hypnotherapie

gerichte suggestie gecombineerd met gerichte aandachtsfocus + onbewuste associatie of conditionering

Individualisatie

toelaten dat individuele cliënten toch persoonlijk bijkomende begeleiding krijgen

Injunctive social support

anderen moedigen het gedrag aan

Inoculatietheorie

4 basiselementen

* threat/bedreiging/
* refutational premption/voorrang bij weerlegging
* delay/vertraging
* involvments/betrokkenheid

Intrinsieke motivatie

Kaderen (framing)

Kennisbehoefte (need for cognition)

aanpassing of inpassing aan de persoon bij gedragsverandering

Menings- en opinieversterking

Model-leren (modeling)

proces waarbij men leert uit observeren van persoon die gedrag vertoont dat ook kan w versterkt door beloningen

Motieven

= drijfveren

deel van wiel van gedragsverandering

Autonoom en reflectief

Motivatie (intrinsieke en extrinsieke)

Motivationeel interviewen

bevragen vd beweegredenen cliënt om te veranderen zodat engagement bij cliënt helderder kunnen worden

Neurolinguistic programming (NLP)

methodiek voor training, coaching en communicatieverbetering. Hoe we omgaan met woorden of met situaties. Door gebruik van taal/woorden en hoe dit effect heeft op ons en situaties in eigen well-being of in groep

Normen

Theory of planned behavior

injunctieve en descriptieve normen

Nucleus accumbens

gevoel van gelukzaligheid zowel fysiek als mentaal, stress for desire

Nudging

mensen subtiel stimuleren om zich op gewenste wijze te gedragen

Nultolerantie (zero tolerance)

niets toegelaten

Opvattingenselectie en -bekrachtiging (belief selection)

identificeren van onderliggende opvattingen en overtuigingen + bekrachtigen wat functioneel is voor vooruitgang

Overtuigingen en verwachtingen (beliefs)

Overtuigend communiceren (persuasive communication)

van Cialdini, 6 principes

wederkerigheid, schaarste, authoriteit, consistentie, gelijkstemmigheid en sociale bewijskracht/consensus

Pathologische verslaving

criteria verslaving: afhankelijkheid

tolerantiefenomeen, ontwenning, grote hoeveelheid, voorrang aan inname, …

Participatie (participation)

actieve deelname in diagnostisch besluitvormingsproces + interventieproces

Perceived control

the belief in one's ability to exert control over situations or events

Perifere informatieverwerkingsroute

afgaan op opvallende zaken die als cue kunnen fungeren

Persuasion en persuasieve communicatie

6 principes van Cialdini

Perspectiefwisseling (shifting perspective)

mentaal inbeelden v verschillende perspectieven op gezondheidsgedrag

Planmatig intentioneel gedrag

Prikkelbeheer (stimulus control)

wegnemen v prikkels die leiden tot problematisch gedrag + invoeren van prikkels die gewenst alternatief gedag oproepen

Priming

verschijnsel dat een stimulus een snellere of sterkere respons in het brein oproept als die stimulus eerder

Prompts

prikkel/trigger

Public commitment

openbaar bekendmaken van een engagement

Push-signalen of -berichten

Reactantieprincipe

mensen vaak geneigd om te reageren op verbod door datgene te doen dat verboden is

Refutational pre-emption

op voorhand verschaffen v info aan persoon, zodat dit kan gebruiken als argument bij confrontatie met conflicterende informatie

Resistance to temptation

het kunnen weerstaan aan verleiding, ook al krijg je door die verleiding een heel aangenaam gevoel van beloning.

Risicoperceptie (perceived risk of susceptibility and severity)

health believe model

perceived susceptibility + severity

Schaarste- of uniciteitsprincipe

principe van overtuigende communicatie van Cialdini

mensen willen meer waar ze minder van kunnen krijgen