FILIPINO LONG TEST

Kontekstuwalisasyon sa Wikang Filipino

Paggamit ng wikang Pambansa sa pagtalakay ng mga napapanahong usapin sa loob at labas ng bansa upang maging mas epektibo ang pakikipagtalastasan.

layunin ng pagaaral

Magsilbing daluyan ng kaalaman at malayang kaisipan na mahalaga sa pagbuo ng isang maganda, maunlad, at makatarungang lipunan.

Pamamaraan ng Pagtatalakay

Idinesenyo sa paraang madaling mauunawaan: pagbibigay ng depinisyon, pagpapaliwanag, at pagbibigay ng mga halimbawa

Ministerial na Pagpapatupad

Tungkulin kung saan ang namumuno ay walang ibang nararapat na gawin kundi ipatupad ang isang tiyak na polisiya

Diskresyunal na Pagpapatupad

Paggamit ng opsyon o diskresyon ng namumuno na ipatupad o hindi ang tungkulin, ngunit may pagsaalang-alang sa legal na pamantayan.

Nepotismo

Pagtatalaga ng Pangulo o opisyal sa kanyang asawa o mga kamag-anak sa posisyon sa gobyerno.

Ipinagbabawal ng 1987 Konstitusyon

Nepotismo

Personal na Interes sa Kontrata

Ang pagsasaalang-alang sa personal na pakinabang sa pagpasok ng pamahalaan sa mga kasunduan o kontrata sa pribadong sektor.

sabwatan

tumutukoy sa ugnayan ng dalawa o higit pang indibidwal o grupo na nagkaisa na isakatuparan nang palihim ang isang gawain

Electoral Fraud (Pandaraya)

Ilegal na panghihimasok sa proseso ng eleksyon sa pamamagitan ng pagdadagdag o pagbabawas ng boto.

ELECTION MANIPULATION

Ito ay isang uri ng pandaraya na makikita bago maganap ang halalan kung saan ang komposisyon ng mga manghahalal ay nabago. Ang lantarang manipulasyon ay itinuturing na paglabag sa prinsipyo ng demokrasya.

DISENFRANCHISEMENT

Ang pagtanggal ng karapatan ng isang tao na bumoto. Isinasagawa ito sa pamamagitan ng pagpapahina ng loob na magrehistro o ligal na pagtanggal sa talaan ng mga botante kung pinaniniwalaang sumusuporta sila sa kalaban.

INTIMIDASYON

Tumutukoy sa lakas o puwersa na ibinibigay sa mga botante upang sila ay bumoto pabor sa isang partikular na kandidato o kaya ay pigilan sila na makibahagi o makiisa sa pagboto gamit ang takot.

Karahasan at Pag-atake

Pag-atake sa lugar ng halalan, paninira ng kagamitan, at paghahasik ng takot sa mga botante

Mga Pagbabantang Legal

Pagsasamantala sa kawalan ng kaalaman; panlilinlang na bawal bumoto o may obligasyong bumoto sa partikular na paraan.

Pamimilit (Coercion)

Paghikayat o puwersahang pagpapasunod sa iba sa dikta ng nakararami o pagpapalit ng kanilang desisyon.

Pamimili ng Boto

Paghingi o pagbibigay ng boto kapalit ng salapi, kagamitan, o serbisyo. Talamak din sa ibang bansa tulad ng USA at Kenya.

Panunuhol (Bribery)

Krimen na kinasasangkutan ng Opisyal ng Gobyerno na tumatanggap ng regalo o pangako.

Artikulo 210: Direct Bribery

Pagtanggap kapalit ng gawaing maituturing na krimen.

Pagtanggap kapalit ng gawaing hindi krimen ngunit labag sa tungkulin.

Pagtanggap upang hindi gampanan ang opisyal na tungkulin.

Artikulo 211: Indirect Bribery

Simpleng pagtanggap ng regalo dahil lamang sa kanyang katungkulan (by reason of office), kahit walang hinihinging kapalit na tiyak na pabor.

Artikulo 212: Corruption of Public Officials

Pag-aalok, pagpapangako, o pagbibigay ng regalo o aginaldo sa isang opisyal ng gobyerno.

Korapsyon ng Opisyal

Krimen ng sinumang tao (pribado man) na nag-aalok o nagbibigay sa opisyal.

Malversation (Art. 217)

Maling paggamit ng pondo o ari-arian ng publiko ng isang opisyal para sa personal na kapakinabangan.

Plunder (RA 7080)

Malakihang pagnanakaw o pagkamal ng yaman na umaabot sa hindi bababa sa ₱50,000,000.00.

Technical Malversation (Art. 220)

Paggamit ng pondo o ari-arian ng publiko sa ibang pampublikong gamit bukod sa totoong pinaglalaanan nito ayon sa batas.

Graft (RA 3019)

Maling paggamit ng impluwensya para sa personal na benepisyo.

Mga Bayani ng Kasaysayan

Sila ay kilala sa kagitingan at sakripisyo, kadalasan ay sa panahon ng himagsikan at pagtatanggol sa kalayaan.

Makabagong Kabayanihan

Sa kasalukuyan, ang kabayanihan ay naipapakita sa iba't ibang larangan ng paglilingkod at kahusayan.

Tamang Pagtatapon (RA 9003)

Ecological Solid Waste Management Act: Batas na nagtatakda ng tamang pamamahala at pagbubukod (segregation) ng basura sa bawat barangay.

Pagbabago ng Klima

Pagtaas ng Greenhouse Gases (GHGs) mula sa sasakyan at pabrika na nagpapainit sa mundo.

Pagkaubos ng Likas na Yaman

-Sanhi: Mabilis na pagkaubos dulot ng mataas na demand ng tao at kapitalismo sa paglikha ng produkto.

-Nagreresulta sa kakulangan ng suplay at pagkasira ng balanseng ekolohikal ng bansa.

Pagmimina at Turismo

Implikasyon: Ang malawakang pagmimina at hindi kontroladong turismo ay sumisira sa kalikasan.

-Pinangungunahan ng higanteng kapitalista, ito ay nagdudulot ng permanenteng pinsala sa habitat.

Ganap na Kahirapan

Tumutukoy sa sitwasyon kung saan ang indibidwal ay lubos na napagkakaitan ng mga payak na pangangailangan.

Relatibong Kahirapan

Kakulangan sa sapat na salapi o yaman kung ihahambing sa pamantayan ng ibang tao sa lipunan.

Mga Kategorya ng Kahirapan

Ganap na Kahirapan, Relatibong Kahirapan

Indibidwalistiko

Isinisisi sa sariling kakayahan ng tao ang kanyang pagkalugmok sa kahirapan.

Istruktural

Ang kahirapan ay bunga ng hindi maayos na sistemang panlipunan at pangekonomiya.

5 Sangkap ng Kahirapan

Kawalan ng Kaalaman (Ignorance), Sakit (Disease), Kawalang Pagpapahalaga (Apathy), Hindi Mapagkakatiwalaan (Dishonesty), Pagiging Palaasa (Dependency)

Usaping Pabahay

Ang kawalan ng maayos na tirahan ay direktang manipestasyon ng kahirapan, lalo na sa mga lungsod.

Integridad at Pananagutan

Palakasin ang integridad sa pamahalaan at tiyaking may pananagutan ang mga nasa katungkulan upang labanan ang korapsyon.

Partisipasyon sa Halalan

Itaguyod ang aktibong partisipasyon sa halalan at kilalanin ang kapangyarihan ng boto sa paghubog ng kinabukasan.

Pangangalaga sa Kalikasan at Kalusugan

Bigyang-pansin ang mga isyung pangkalikasan at pangkalusugan bilang pundasyon ng isang matatag na komunidad.