GEP

Hoofdstuk 1

kinderen met gedrags-en emotionele stoornissen

overkoepelende term voor alle kinderen en jongeren die zich zichtbaar ongewoon of abnormaal gedragen of die zichtbaar ongewone of abnormale emoties vertonen, los van de oorzaak of context.

storend gedrag

bv woedebuien

emotionele problemen

bv angstige kinderen, kinderen die zich depressief voelen 

lichte problemen

vertoont kind als reactie op een nieuwe situatie

tijdelijke problemen

bv zeuren omdat er een nieuw zusje is

leeftijdsgebonden problemen

bv puberteit

contextgebonden problemen

bv een drukke plaats

frequentieproblemen

bv kind dat niet wil luisteren naar een bepaalde leerkracht

ernstige problemen

chronisch (langdurig), niet-context gebonden, vaker en intensiever en over meerdere domeinen van het leven, vanaf hier wordt er gesproken over een stoornis

ontwikkelingsstoornis

een aandoening die bij kinderen een belemmering vormen voor een normale ontwikkeling (bv ADHD, ASS)

gedrags- en emotionele stoornis

stoornis in het gedrag of emotie (bv ODD, CD)

elementen waarbij men rekening moet houden bij definiëring

ontwikkelingsperspectief, continuümgedachte, context, informant

ontwikkelingsperspectief

gedrag dat op de ene leeftijd nog adequaat en gepast is, kan dat op een andere leeftijd niet meer zijn, afhankelijk van levensfase

continuümgedachte

Gedragingen die frequenter, intenser, langduriger en in verschillende situaties aan bod komen

context

situatie, de setting, omgeving, pedagogische aanpak

informant

wie beoordeelt het gedrag? de ouder, de opvoeder, …

probleemgedrag

als ouders, leerkrachten en andere personen dit gedrag beschouwen als strijdig met de door hen en door de samenleving gehanteerde normen en regels en deskundige kennis, dit gedrag als problematisch beoordelen op basis van valide kenmerken inzake psychische gezondheid

externaliserend probleemgedrag

storend gedrag, sterke ongeremdheid, voornamelijk op de buitenwereld gericht, agressie, hyperactiviteit, ongehoorzaamheid, impulsiviteit, liegen, stelen, vandalisme, weglopen, oppositioneel-opstandige stoornis, normoverschrijdend-gedragdsstoornis, periodieke explosieve stoornis, antisociale persoonlijkheidsstoornis

internaliserend probleemgedrag

emotionele problemen, sterke geremdheid, gericht op de eigen persoon of weg van de buitenwereld, angstig, teruggetrokken gedrag, verlegenheid, depressie, gevoelens van eenzaamheid, huilen, depressieve stoornis, angststoornis

classificatie

het systematisch ordenen en groeperen van problemen op basis van gelijke eigenschappen en onderlinge relaties (niet gelijk aan diagnostiek)

diagnostiek

het diagnosticeren van problemen en het zoeken naar inzicht in de individuele problematiek van een kind. Men wil niet louter de problemen benoemen, maar ook uitzoeken hoe ze ontstaan en welke ondersteuning nodig is

Klinisch-psychiatrische classificatiesystemen

diagnostische criteria, differentiaal diagnostische criteria, categoriaal, valt te meten met DSM & ICD

diagnostische criteria

criteria waaraan voldaan moet worden van een stoornis voordat de diagnose gegeven kan worden

differentiaal diagnostische criteria

criteria van stoornissen uitsluiten voordat de diagnose gegeven kan worden

categoriaal

men heeft de stoornis of men heeft het niet

DSM

Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (bekendste classificatiesysteem = DSM-5, heeft 22 domeinen, systeem om problematieken van individuen te beschrijven en te classificeren in ‘stoorniscategorieën’)

ICD

International Classification of Disorders

empirisch-statistische classificatiesystemen

rusten op psychometrische invalshoeken, op de uitkomsten van meerdere analyses die werden verzameld in grote steekproeven van kinderen (bv een gedragsvragenlijst), ASEBA

ASEBA

Achenbach System of Empirically Based Assesment, gedragsvragenlijst, dimensioneel classificatiesysteem

doel ASEBA

zo veel mogelijk informatie over gedrag van individuen te verzamelen uit verschillende bronnen, beoordelen op gelijkenissen en verschillen, globale indruk van de problematiek

dimensioneel classificatiesysteem

elk syndroom is een continuüm waarop ieder individu een relatieve plaats inneemt vergeleken met andere individuen (bv op het spectrum zitten van ASS)

klinisch psychiatrisch

(vergelijking) categoriaal, duidelijke diagnostische criteria, problemen beschrijven en classificeren in stoornissen, bv DSM-5 & ICD11

empirisch-statistisch

(vergelijking) dimensioneel, gedragsvragenlijsten, inventaris maken van probleemgedrag en beoordeling door verschillende betrokkenen, bv ASEBA

diagnostiek

proces van aanmelding tot conclusie, hypothesen die worden afgepoetst a.d.h.v instrumenten

ondersteuning

alle methodes die kunnen worden ingezet om een kind concreet te helpen

diagnostiek in enge zin

classificerende (onderkennende) diagnostiek, formele diagnose, informatie over de ernst, het type en de prognose van het probleem (in orthopedagogie nooit de enge zin)

diagnostiek in ruime zin

handelingsgerichte (indicerende) diagnostiek, oorzaken, diagnose + inschatting ondersteuningsmogelijkheden, diagnostisch proces: gegevensverzameling + hypothesevorming- en toetsing + indicatiestelling

nadelen stellen van diagnose

je anders voelen, een label krijgen, label als excuus gebruiken

voordelen stellen van diagnose

jezelf leren kennen, aangepaste hulp krijgen, opluchting, gemeenschappelijke taal