Ustrój demokracji szlacheckiej

geneza demokracji szlacheckiej

przywileje szlacheckie

zróżnicowanie materialne szlachty

równość wobec prawa wewnątrz stanu

najwięcej ziemi mają szlachice

prawo ziemskie

regulowało stosunki między szlachtą

śmierć Zamoyskiego

1606

bogate rody

* Zamoyscy
* Leszczyńscy
* Ostrogscy
* Radziwiłłowie
* Wiśniowieccy etc.

śmierć KJ

1492

obrady pierwszego ever sejmu walnego w Piotrowie

1493

**przywilej piotrkowski**

1496

skład sejmu

król, sent, izba poselska

Jan Olbracht

syn KJ, król Polski

Aleksander Jagiellończyk

brat JO, król Polski

przywilej mielnicki - kiedy?

1501

przywilej mielnicki - co?

* pod naciskiem senatorów
* znika izba poselska
* szlachta może wypowiedzieć posłuszeństwo królowi

sejm w Piotrkowie za AJ - co?

* zakaz zastawiania królewszczyzn przez władcę
* ustawa o inkompatibiliach - zakaz łączenia w jednej osobie najważniejszych stanowisk w kraju

sejm w Piotrkowie za AJ - kiedy?

1504

konstytucja “Nihil novi” - co?

* “nic nowego”
* fundamentalna
* anulowanie przywileju mielnickiego

konstytucja “Nihil novi” - kiedy?

1505

senat

skład - urzędnicy centralni, kasztelanowie, wojewodowie, abp i bp

* ministrowie - członkowie rady królewskiej
* ==142== senatorów
* I senator - prymas

II senator - kasztelan krakowski

I dygnitarz - marszałek wielki koronny
* prawo weta

sejm walny

władza ustawodawcza

król

władza wykonawcza

* ==przewodniczy obradom==
* pierwszy minister królestwa = marszałek wielki koronny = zastępca króla
* dożywotnio mianował senatorów

izba poselska

* mniejsza szlachta + marszałek na czele
* ==170== członków

sejmiki

lokalne wiece szlacheckie

królewszczyzna

ziemia będąca własnością króla

sejmik przedsejmowy

* wybór posłów na sejm walny
* instrukcje poselskie

sejmik elekcyjny

wybór kandydatów na sędziów ziemskich

sejmik relacyjny

* wysłuchanie posłów po sejmie
* zapoznanie się z uchwałami
* decyzja o realizacji konstytucji sejmowych

sejmik kapturowy

powołanie władz konfederacji i sądu kapturowego na czas bezkrólewia

sejmik deputacki

coroczny wybór deputatów do Trybunału Koronnego

deputat

przedstawiciel szlachty we władzy sądowniczej

sejmik gospodarczy

podatki i skarb województwa

kompetencje sejmu

* ==ustawy==
* ==podatki==
* ==pospolite ruszenie==
* polityka zagraniczna
* nadawanie szlachectwa
* prawo łaski
* prawo amnestii

polski językiem urzędowym

1543

pierwsze liberum veto - kiedy?

1652

liberum veto

zerwanie obrad sejmowych

Władysław Sieciński

jako pierwszy zerwał obrady sejmu

księgi grodzkie

szlacheckie księgi sądowe

koronacja Zygiego Augusta

1530

tajemny ślub z Barbarą Radziwiłłówną

1547

śmierć BR

1551

koronacja Zyzia Starego

1506

rokosz lwowska

1537

vivente rege

koronacja za życia poprzedniego króla

przyczyny ruchu egzekucyjnego

* wzrost średniej szlachty
* rozwój gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej
* ukształtowanie sejmu
* za mocna władza ZIS
* magnaci też za mocni
* reformejszyn

ruch egzekucyjny - co?

antymagnacki program szlachty

ruch egzekucyjny - kiedy?

1562 - 1567

reprezentanci RE

Jan Zamoyski, Mikołaj Sienicki, Hieronim Ossoliński, Rafał Leszczyński

zjazd w Sandomierzu

1562

sejm w Piotrkowie za Zygiego Augusta

1562

osiągnięcia ruchu egzekucyjnego

* spis majątku państwa
* egzekucja dóbr - królewszczyzny
* wprowadzenie kwarcianego
* starości nie mogą w sądy kościelne