Uni: inleiding van de wetenschap.

Met welk begrip bedoelt men “wat de werkelijkheid is”, opvattingen over wat er bestaat en hoe de wereld in elkaar zit?

Bv. Het idee dat de mens een lerende biologische machine is die wetmatig op prikkels uit de omgeving reageert. Het beschrijft namelijk wat de mens in essentie is.

Ontologie

Met welk begrip bedoelt men “hoe men kennis kan verkrijgen”.

Het beschrijft welke methoden of manieren we gebruiken om kennis te verzamelen, zoals:

• observatie

• experimenten

• logisch redeneren

Epistemologie

Welke 3 kenmerken worden gekoppeld aan het concept kennis?

-Het is een opvatting
-De opvatting moet waar zijn
-Er moet een rechtvaardiging bestaan voor de opvatting

Waarom voldoet dit niet aan de definitie van “kennis”?

“Raad een getal van 1 tot 20 en je hebt dit juist.”

Het is wel een ware opvatting, maar er is geen goede rechtvaardiging.

Waarom voldoet dit niet aan de definitie van “kennis”?

“Volkswagen is bij uitstek het beste automerk op de markt.”

Dit is een mening en er is geen rechtvaardiging voor de stelling.

Filosoof Peirce betoogde dat de mens van nature bepaalde zekere opvattingen over de wereld wil hebben en dat twijfel over bepaalde opvattingen een gevoel van onrust veroorzaakt. Welke 4 methoden reikt hij aan om van twijfel af te geraken?

-Methode van volharden en vermijden
-Methode van autoriteit
-A-priori-methode
-Wetenschappelijke methode

Welke methode van Peirce past bij “een collega die geen interesse heeft voor nieuwe ideeën van aanpak”?

-Methode van volharden en vermijden
-Methode van autoriteit
-A-priori-methode
-Wetenschappelijke methode

Methode van volharden en vermijden, m.a.w. alle situaties die twijfel kunnen veroorzaken over je opvatting vermijden door je hiervan af te schermen.

Welke methode van Peirce past bij “luisteren naar artsen die zeggen dat sporten gezond is”?

-Methode van volharden en vermijden
-Methode van autoriteit
-A-priori-methode
-Wetenschappelijke methode

Methode van autoriteit

Met deze methode (welke dus ?) bedoelt Peirce dat mensen hun overtuigingen vastzetten op basis van wat voor hen vanzelfsprekend, aantrekkelijk of redelijk lijkt, zonder echte toetsing aan de werkelijkheid.

-Methode van volharden en vermijden
-Methode van autoriteit
-A-priori-methode
-Wetenschappelijke methode

A-priori-methode, “het hangt af van je smaak”

Bij de a-priori-methode kies je een overtuiging omdat die:
-logisch of mooi klinkt
-goed past bij je huidige ideeën
-voor jou op dat moment het meest aannemelijk voelt

Je onderzoekt dus niet echt of het klopt, maar je kiest simpelweg wat redelijk of prettig lijkt.

Welke methode van Peirce past bij “actief zoeken naar empirische waarneembare gegevens om opvattingen te toetsen.”

-Methode van volharden en vermijden
-Methode van autoriteit
-A-priori-methode
-Wetenschappelijke methode

Wetenschappelijke methode

Welke methode verkiest Peirce?

Wetenschappelijke methode

Filosoof Ryle zegt dat er een verschil is in de wetenschap tussen “weten dat” en “weten hoe”. Welk soort onderzoek past bij “weten dat”? Waarbij wetenschappers vooral interesse hebben in bv. uit welke structuren het brein bestaat.

Fundamenteel onderzoek

Filosoof Ryle zegt dat er een verschil is in de wetenschap tussen “weten dat” en “weten hoe”. Welk soort onderzoek past bij “weten hoe”? Waarbij wetenschappers vooral interesse hebben in bv. hoe een depressie kan behandeld worden.

Toegepast onderzoek

Welk soort onderzoek (fundamenteel / toegepast) hoort bij “verklaren waarom dingen zijn zoals ze zijn”?

Fundamenteel onderzoek

Welk soort onderzoek (fundamenteel / toegepast) hoort bij “wetenschappers willen met verworven kennis bepaalde problemen oplossen om bv. de maatschappij te verbeteren”?

Toegepast onderzoek, hier legt de wetenschapper de nadruk niet op het beschrijven en verklaren van fenomenen, maar op het inzetten van kennis om technologie te ontwikkelen.

Van welk type onderzoek is dit een voorbeeld:

“Een school onderzoekt welke factoren inschatten welke studenten een hoog risico hebben om uit te vallen (bijv. cijfers, motivatie, aanwezigheid). Op basis daarvan kan de school vroeg ingrijpen bij risicoleerlingen.”

Toegepast onderzoek gericht op voorspellen
Toegepast onderzoek gericht op controle
Fundamenteel onderzoek gericht op beschrijven
Fundamenteel onderzoek gericht op verklaren

Toegepast onderzoek gericht op voorspellen

“Wie krijgt waarschijnlijk een probleem?”

Van welk type onderzoek is dit een voorbeeld:

“Onderzoekers ontwikkelen een nieuw onderwijsprogramma om leesvaardigheid bij basisschoolleerlingen te verbeteren. Ze testen dit programma in verschillende klassen en vergelijken de resultaten met klassen die het programma niet gebruiken.”

Toegepast onderzoek gericht op voorspellen
Toegepast onderzoek gericht op controle
Fundamenteel onderzoek gericht op beschrijven
Fundamenteel onderzoek gericht op verklaren

Toegepast onderzoek gericht op controle

“Hoe kunnen we een probleem verminderen?”

Van welk type onderzoek is dit een voorbeeld:

“Onderzoekers onderzoeken hoe vaak depressie voorkomt bij jongeren in Nederland en welke symptomen het meest voorkomen.”

Toegepast onderzoek gericht op voorspellen
Toegepast onderzoek gericht op controle
Fundamenteel onderzoek gericht op beschrijven
Fundamenteel onderzoek gericht op verklaren

Fundamenteel onderzoek gericht op beschrijven

“Hoe ziet het verschijnsel eruit?”

Van welk type onderzoek is dit een voorbeeld:

“Onderzoekers bestuderen welke psychologische en biologische factoren depressie veroorzaken, zoals stress, genetische aanleg en hersenprocessen.”

Toegepast onderzoek gericht op voorspellen
Toegepast onderzoek gericht op controle
Fundamenteel onderzoek gericht op beschrijven
Fundamenteel onderzoek gericht op verklaren

Fundamenteel onderzoek gericht op verklaren

“Waarom ontstaat het verschijnsel?”

Tijdens de zoektocht naar kennis leunt de wetenschapper natuurlijk niet alleen op eigen onderzoek, maar ook op het onderzoek van anderen, zoals deze gecommuniceerd wordt in de wetenschappelijke literatuur.

Om de kwaliteit in ‘t oog te houden kan je de CRAAP-criteria hanteren. Waarvoor staat dit?

C = currency (recent)

R = relevance (relevantie)

A = authority (autoriteit van de auteur)

A = accuracy (nauwkeurigheid)

P = purpose (doel van de auteur bij het schrijven)

Wat bedoelt men er mee dat wetenschap empirisch moet zijn?

Gebaseerd op ervaringen en waarnemingen

Op wat leunt wetenschap nog, naast empirische kennis?

Theorie (ideeën, gedachten, modellen)

Welk soort uitspraken kunnen we aanduiden met “wat is”?

Descriptieve uitspraken / normatieve uitspraken

Descriptieve uitspraken

Welk soort uitspraken kunnen we aanduiden met “wat wenselijk is”?

Descriptieve uitspraken / normatieve uitspraken

Normatieve uitspraken

Bij welk soort uitspraken horen deze voorbeelden: 'sporters leven langer', 'rokers leven korter', en 'een IQ van negentig is benedengemiddeld'.

Descriptieve uitspraken / normatieve uitspraken

Descriptieve uitspraken, het zijn “wat is”-uitspraken

Bij welk soort uitspraken horen deze voorbeelden: 'je moet voldoende sporten, want dat is gezond', 'je moet niet roken, want dat is ongezond', en 'een IQ van negentig is niet zo goed, want dat is benedengemiddeld'.

Descriptieve uitspraken / normatieve uitspraken

Normatieve uitspraken, het zijn “wat is wenselijk-uitspraken”

Sommige mensen vinden dat de wetenschap zich enkel mag bezig houden met bepaalde uitspraken en vinden dat filosofen zich met de andere moeten bezig houden. Welke?

Descriptieve uitspraken / normatieve uitspraken

Descriptieve uitspraken → wetenschap (beschrijvende “wat is”)

Normatieve uitspraken → filosofen (“wat wenselijk is”)

Wat bedoelt men met het “correspondentieprobleem'“?

Hoe weten we of wat wij denken over de wereld ook echt klopt met hoe de wereld werkelijk is?

Stel je ziet een rode appel.
Jij ervaart: “de appel is rood”.

Maar jouw ervaring komt via je ogen, hersenen en interpretatie.

De filosofische vraag is dan:

Is de appel echt rood zoals jij hem ervaart, of is dat alleen jouw manier van waarnemen?

Omdat al onze kennis via zintuigen en gedachten loopt, kunnen we nooit 100% zeker weten dat onze ideeën precies overeenkomen met de werkelijkheid.

Bij welke naam van het tijdsvak hoort: “basis van het wetenschappelijk denken”?

Oude Grieken (600 v Chr - 200 v Chr)

Bij welke naam van het tijdsvak hoort: “praktische filosofie”?

Romeinse Rijk (200 v Chr - 500 n Chr)

Bij welke naam van het tijdsvak hoort: “dogmatisch aristotelisch - christelijk wereldbeeld”?

Middeleeuwen (500 - 1500)

Wat bedoelt men met “dogmatisch”?

Een overtuiging die als vanzelfsprekend en absoluut waar wordt beschouwd en niet openstaan voor kritiek.

Bij welke naam van het tijdsvak hoort: “mechanisering van het wereldbeeld”?

Wetenschappelijke revolutie (1500 - 1700)

Wat bedoelt men met “mechanisering van het wereldbeeld”?

Dat mensen de wereld niet langer zien als iets mysterieus of goddelijk gestuurd, maar als een systeem dat natuurwetten volgt.

Bij welke naam van het tijdsvak hoort: “opkomst van het kritisch denken”?

Verlichting (1700 - 1800)

Bij welke naam van het tijdsvak hoort: “industriële en digitale revolutie”?

Moderne tijd (1800 - heden)

Wie?

Socrates

Wie?

Plato

Wie?

Aristoteles

Wie?

Francis Bacon

Wie?

René Descartes

Wie?

John Locke

Wie?

George Berkeley

Wie?

David Hume

Wie?

Immanuel Kant

Wie?

Charles Peirce

Welke stroming past het best bij:

“De opvatting dat we niet zeker kunnen weten of onze kennis over de werkelijkheid echt klopt. Onze zintuigen en ons denken kunnen ons namelijk misleiden.”

scepticisme / rationalisme / empirisme / idealisme / transcendentaal idealisme / pragmatisme / realisme

Scepticisme

Welke stroming past het best bij:

“Dat ware kennis vooral uit het denken en de rede komt.”

scepticisme / rationalisme / empirisme / idealisme / transcendentaal idealisme / pragmatisme / realisme

Rationalisme

Welke stroming past het best bij:

“Dat kennis uiteindelijk uit ervaring en zintuigelijke waarneming komt door observatie.”

scepticisme / rationalisme / empirisme / idealisme / transcendentaal idealisme / pragmatisme / realisme

Empirisme

Welke stroming past het best bij:

“De werkelijkheid wordt primair bepaald door de geest, ideeën of bewustzijn. Wat wij ervaren, is afhankelijk van hoe de geest de wereld interpreteert. Als jij iets niet ziet, voelt of denkt, bestaat het niet. ”

scepticisme / rationalisme / empirisme / idealisme / transcendentaal idealisme / pragmatisme / realisme

Idealisme

Welke stroming past het best bij:

“Er is wel een externe wereld buiten ons bewustzijn, maar we kunnen enkel een gefilterde versie van die wereld zien (door ons brein en zintuigen).”

scepticisme / rationalisme / empirisme / idealisme / transcendentaal idealisme / pragmatisme / realisme

Transcendentaal idealisme (beetje realisme en idealisme door elkaar)

Welke stroming past het best bij:

“Een idee of theorie is waar als het in de praktijk werkt en nuttige gevolgen heeft.”

scepticisme / rationalisme / empirisme / idealisme / transcendentaal idealisme / pragmatisme / realisme

Pragmatisme

Welke stroming past het best bij:

“De positie die stelt dat er buiten ons bewustzijn een werkelijkheid is, of dat we in ieder geval moeten aannemen dat deze externe werkelijkheid er is. De wereld bestaat onafhankelijk van ons bewustzijn.”

scepticisme / rationalisme / empirisme / idealisme / transcendentaal idealisme / pragmatisme / realisme

Realisme

Waarom is realisme cruciaal voor wetenschap?

Realisme gaat ervan uit dat er een externe wereld bestaat buiten ons bewustzijn, ongeacht iemand die waarneemt. Zonder dit uitgangspunt, vervallen we in radicaal idealisme waarin er niets anders overblijft dan het individueel perspectief in ons eigen bewustzijn. Dan is er ook geen externe wereld om te onderzoeken.

Bij welke stroming past dit voorbeeld het beste?

“Dingen zoals een rots, een boom of een berg bestaan echt, ook als niemand ze ziet of weet dat ze er zijn.”

realisme / idealisme / transcendentaal idealisme

Realisme

Bij welke stroming past dit voorbeeld het beste?

“Een regenboog bestaat pas echt als iemand hem waarneemt.”

realisme / idealisme / transcendentaal idealisme

Idealisme

Bij welke stroming past dit voorbeeld het beste?

“Je ziet een appel als rood en rond, maar “appel op zichzelf” heeft misschien eigenschappen die je nooit direct kunt ervaren.”

realisme / idealisme / transcendentaal idealisme

Transcendentaal idealisme

Bij welke filosofische stroming past Socrates het best?

scepticisme / rationalisme / empirisme / combinatie van rationalisme en empirisme ; idolen / rationalisme ; cogito ergo sum / empirisme: primaire en secundaire kwaliteiten / idealisme ; esse est percipi / empirisme ; wetenschap als mensenwerk / transcendentaal idealisme ; synthetisch a priori / pragmatisme ; truth is what works

scepticisme

Van welke filosoof zou deze uitspraak komen:

“We zien een pilaar allemaal vanuit een ander perspectief en we kunnen nooit op onze zintuigen vertrouwen, dus kennis hierover is onmogelijk."

Socrates / Plato / Aristoteles

Socrates, hij gaat niet uit van waarheden, maar staat onderzoekend in de wereld.

Bij welke filosofische stroming past Plato het best?

scepticisme / rationalisme / empirisme / combinatie van rationalisme en empirisme ; idolen / rationalisme ; cogito ergo sum / empirisme: primaire en secundaire kwaliteiten / idealisme ; esse est percipi / empirisme ; wetenschap als mensenwerk / transcendentaal idealisme ; synthetisch a priori / pragmatisme ; truth is what works

rationalisme

Van welke filosoof zou deze uitspraak komen:

“Via onze zintuigen kunnen we over een pilaar voor ons geen betrouwbare info afleiden, maar we weten in ons verstand wat een pilaar is waardoor we hierover een beeld hebben, dat is aangeboren en hoeven we ons enkel te herinneren.”

Socrates / Plato / Aristoteles

Plato, we bezitten reeds aangeboren kennis.

Bij welke filosofische stroming past Aristoteles het best?

scepticisme / rationalisme / empirisme / combinatie van rationalisme en empirisme ; idolen / rationalisme ; cogito ergo sum / empirisme: primaire en secundaire kwaliteiten / idealisme ; esse est percipi / empirisme ; wetenschap als mensenwerk / transcendentaal idealisme ; synthetisch a priori / pragmatisme ; truth is what works

empirisme

Van welke filosoof zou deze uitspraak komen:

“Om kennis op te doen over de pilaar voor ons, moeten we onze zintuigen gebruiken en dit onderzoeken.”

Socrates / Plato / Aristoteles

Aristoteles, we zijn een leeg blad (tabula rasa) en we moeten kennis opdoen door dingen te ervaren met o.a. zintuigen.

Bij welke filosofische stroming past Bacon het best?

scepticisme / rationalisme / empirisme / combinatie van rationalisme en empirisme ; idolen / rationalisme ; cogito ergo sum / empirisme: primaire en secundaire kwaliteiten / idealisme ; esse est percipi / empirisme ; wetenschap als mensenwerk / transcendentaal idealisme ; synthetisch a priori / pragmatisme ; truth is what works

combinatie van rationalisme en empirisme ; idolen

Francis Bacon waarschuwde niet alleen voor het kerkelijk dogma, maar ook voor andere vertekeningen in onze kennis, die hij idolen noemde. Welke 4 idolen besprak Bacon?

• Idola tribus

• Idola specus

• Idola fori

• Idola theatri

Wat bedoelde Francis Bacon met het idool “idola tribus”?

Beperkingen die we van onze geboorte meekrijgen, “fouten die alle mensen maken, omdat we nu eenmaal mens zijn”.

Bv. patronen herkennen die er niet echt zijn.

Wat bedoelde Francis Bacon met het idool “Idola specus”?

Vertekeningen in onze kennis over de wereld doordat we leren van de familie waartoe we behoren.

Bv. Vaak doen we onbedoeld mee met de groep mensen waartoe we willen behoren.

Wat bedoelde Francis Bacon met het idool “idola fori”?

Vertekeningen in onze kennis die ontstaat uit onnauwkeurig gebruik van woorden of definities.

Bv. Een compleet onzinnig fysica-artikel werd gepubliceerd vol met fouten.

Wat bedoelde Francis Bacon met het idool “idola theatri”?

Vertekeningen die ontstaan door het kritiekloos aanhangen van denkbeelden.

Bv. Mediafiguren die slecht geïnformeerde ideeën aanhangen en vervolgens door grote groepen mensen verspreid worden zonder na te gaan of die wel kloppen.

Van welk idool van Francis Bacon is er sprake in deze voorbeelden:

-Tijdens een discussie voorbeelden die jouw punt ondersteunen vooral als bewijs gaan zien.
-Bus komt vaak te laat, dus aannemen dat dit altijd zo is.
-Het niet kunnen horen van een elektrische auto, die vlak achter je rijdt.

Idola tribus / idola specus / idola fori / idola theatri

Idola tribus, beperkingen omdat we mens zijn.

Van welk idool van Francis Bacon is er sprake in deze voorbeelden:

-Onbedoeld mee plagen van iemand.
-Vreemd opkijken van een man als huisvader, omdat dit niet zo was in je jeugd.

Idola tribus / idola specus / idola fori / idola theatri

Idola specus, beperkingen op basis van je omgeving waarin je bent opgegroeid (familie).

Van welk idool van Francis Bacon is er sprake in deze voorbeelden:

-Het woord “scepsis” krijgt tegenwoordig de ondertoon “wantrouwen”
-Het woord “onderzoek” wordt tegenwoordig door mensen misbruikt die bv. de titel van een artikel gelezen hebben en daarmee denken dat ze kennis van zaken hebben..

Idola tribus / idola specus / idola fori / idola theatri

Idola fori, beperkingen door gebrekkige kennis van definities.

Van welk idool van Francis Bacon is er sprake in deze voorbeelden:

-Op basis van religieuze redenen claimen dat evolutie niet klopt.
-Een artiest die er goed uitziet en veel fans krijgt, omdat de fans denken dat de muziek goed is, terwijl dit niet echt is.

Idola tribus / idola specus / idola fori / idola theatri

Idola theatri, beperkingen door het blind vertrouwen in theorieën zonder kritiek te geven.

Bij welke filosofische stroming past Descartes het best?

scepticisme / rationalisme / empirisme / combinatie van rationalisme en empirisme ; idolen / rationalisme ; cogito ergo sum / empirisme: primaire en secundaire kwaliteiten / idealisme ; esse est percipi / empirisme ; wetenschap als mensenwerk / transcendentaal idealisme ; synthetisch a priori / pragmatisme ; truth is what works

rationalisme ; cogito ergo sum

Met welke Griekse filosoof is Descartes het meest vergelijkbaar?

Socrates / Plato / Aristoteles

Plato, want net zoals hem grijpt hij naar het verstandelijk vermogen. Hij stelt dat het enige dat we echt kunnen weten is dat we zelf bestaan: cogito ergo sum ; ik denk dus ik ben.

Welke filosoof zou volgende quote maken:

“Wetenschap is een proces van zuiver logisch denkwerk.”

Hume / Descartes / Popper / Berkeley

Descartes. Hier gaat men ervan uit dat wetenschap vooral deductie, wiskunde en logica is.

Bij welke filosofische stroming past Locke het best?

scepticisme / rationalisme / empirisme / combinatie van rationalisme en empirisme ; idolen / rationalisme ; cogito ergo sum / empirisme: primaire en secundaire kwaliteiten / idealisme ; esse est percipi / empirisme ; wetenschap als mensenwerk / transcendentaal idealisme ; synthetisch a priori / pragmatisme ; truth is what works

empirisme: primaire en secundaire kwaliteiten

Wat bedoelt Locke met “primaire kwaliteiten”?

Locke probeert uit te leggen hoe wij via waarneming een beeld van de wereld krijgen. Daarom maakt hij een onderscheid tussen twee soorten eigenschappen van objecten.

Primaire kwaliteiten zijn eigenschappen die echt in het object zelf zitten en niet afhangt van wie er naar kijkt, zoals grootte, vorm, aantal, … hangen NIET af van de waarnemer.

Wat bedoelt Locke met “secundaire kwaliteiten”?

Locke probeert uit te leggen hoe wij via waarneming een beeld van de wereld krijgen. Daarom maakt hij een onderscheid tussen twee soorten eigenschappen van objecten.

Secundaire kwaliteiten zijn eigenschappen die niet in het object zitten, maar ontstaan door de waarnemer, zoals kleur, geluid, smaak, … hangt WEL af van de waarnemer.

Met welke Griekse filosoof is Locke het meest vergelijkbaar?

Socrates / Plato / Aristoteles

Aristoteles, want Locke stelt dat ervaringen en reflecties daarop de enige routes zijn naar kennis. Zowel Aristoteles en Locke stellen dus dat kennis NIET aangeboren is.

Volgens Locke kunnen we zelfs geen andere kennis hebben dan de kennis die via de zintuigen tot ons komt.

Bij welke filosofische stroming past Berkeley het best?

scepticisme / rationalisme / empirisme / combinatie van rationalisme en empirisme ; idolen / rationalisme ; cogito ergo sum / empirisme: primaire en secundaire kwaliteiten / idealisme ; esse est percipi / empirisme ; wetenschap als mensenwerk / transcendentaal idealisme ; synthetisch a priori / pragmatisme ; truth is what works

idealisme ; esse est percipi

Wat bedoelt Berkeley met “esse est percipi” (stroming: idealisme)?

“Wat gezien wordt bestaat, de rest niet.”

Berkeley is radicaal empirisch en radicaal sceptisch, dat noemt men het idealisme.
Eigenlijk zegt Berkeley dus dat iedereen opgesloten zit in zijn eigen ervaring van de wereld en dat de wereld buiten ons niet bestaat of irrelevant is.

Welke filosoof zou volgende quote maken:

“Wetenschap is nutteloos tijdverdrijf voor intellectuelen.”

Hume / Descartes / Popper / Berkeley

Berkeley, want hij stelt dat de individuele ervaring het enige is waar we zeker van kunnen zijn en bepalend is voor de realiteit. De externe realiteit doet er niet toe, dus heeft het wetenschappelijk streven naar kennis daarover ook geen zin.

Bij welke filosofische stroming past Hume het best?

scepticisme / rationalisme / empirisme / combinatie van rationalisme en empirisme ; idolen / rationalisme ; cogito ergo sum / empirisme: primaire en secundaire kwaliteiten / idealisme ; esse est percipi / empirisme ; wetenschap als mensenwerk / transcendentaal idealisme ; synthetisch a priori / pragmatisme ; truth is what works

empirisme ; wetenschap als mensenwerk

Welke filosoof zou volgende quote maken:

“Wetenschap blijft een kwestie van goed geïnformeerd gokken.”

Hume / Descartes / Popper / Berkeley

Hume, David Hume wees ons er al op dat we best een nauwkeurige beschrijving van de wereld kunnen geven, maar dat het vervolgens altijd een kwestie blijft van goed geïnformeerd gokken als we uit die beschrijving iets willen afleiden over de achterliggende werking van die wereld buiten onze ervaring. Het zal dus altijd onzeker blijven in hoeverre onze wetenschappelijke concepten en theorieën betrekking hebben op de realiteit.

David Hume beweerde dat er niets in de geest is dat we niet via ervaringen hebben opgedaan. Dat is dus duidelijk empirisme. Hij formuleerde het copy principle. Wat is dat?

Hume onderscheidde impressies van ideeën.

• Impressies zijn directe ervaringen via je zintuigen (bv. een rode appel zien)

• Ideeën zijn kopieën van die ervaringen in je hoofd (bv. je denkt aan een appel)

Alle ideeën in je hoofd zijn kopieën van dingen die je eerst hebt ervaren met je zintuigen.

Hoe zou David Hume kijken naar een mythisch monster?

Alle onderdelen van het monster kunnen we afbreken tot percepties die we hebben opgedaan in de buitenwereld met de zintuigen.

David Hume werkte een psychologische theorie uit over ons vermogen om de wereld te ontdekken.

Welke claim doet Hume in deze theorie met zijn ‘copy principle’?

Elk enkelvoudig idee correspondeert exact met een enkelvoudige indruk uit de buitenwereld.

Elk object dat wij waarnemen is een gebrekkige kopie van een perfect idee in de ideeënwereld.

Elk idee is een richtlijn voor een handeling met een specifiek object in de buitenwereld.

Elke waarheid dient zonder vertekeningen doorgegeven te worden aan de volgende generatie.

Elk enkelvoudig idee correspondeert exact met een enkelvoudige indruk uit de buitenwereld.

Want Hume zegt dat ideeën uiteindelijk teruggaan op zintuigelijke ervaringen.

Bij welke filosofische stroming past Kant het best?

scepticisme / rationalisme / empirisme / combinatie van rationalisme en empirisme ; idolen / rationalisme ; cogito ergo sum / empirisme: primaire en secundaire kwaliteiten / idealisme ; esse est percipi / empirisme ; wetenschap als mensenwerk / transcendentaal idealisme ; synthetisch a priori / pragmatisme ; truth is what works

transcendentaal idealisme ; synthetisch a priori

Kant bestempelde zijn positie als transcendentaal idealisme. Wat houdt dat in?

Kant erkent dat iedereen opgesloten zit in zijn eigen ervaring van de wereld, maar in tegenstelling tot Berkeley, erkent Kant wel dat er een buitenwereld bestaat die in ons ervaringen veroorzaakt. Hi jis dus een idealist en een realist: er is wel degelijk een wereld buiten ons bewustzijn, maar wij zullen die nooit kennen, we kunnen dus enkel spreken over de wereld zoals die zich aan ons voordoet.

Welk onderscheid maakte Kant over de wereld? Hij deelde die in 2 “werelden” op, welke?

• Noumenale wereld

• Fenomenale wereld

Wat bedoelde Kant met de noumenale wereld?

De wereld zoals die echt is. Deze is onbereikbaar voor ons bewustzijn en zullen we dus nooit volledig leren kennen.

Wat bedoelde Kant met de fenomenale wereld?

De wereld zoals wij die ervaren. Over deze wereld kunnen we uitspraken doen en kennis vergaren, maar in hoeverre die overeenkomen met de echte wereld weten wij dus niet. Mensen die bv. kleurenblind zijn, leven in een andere fenomenale wererld.

Kant ontwierp een logisch systeem van uitspraken die wij over de wereld kunnen doen, daarbij onderscheidde hij enkele categorieën. Van welk is dit de uitleg:

“De uitleg zit al in de betekenis van het woord.”

Analytische uitspraken / synthetische uitspraken

Analytische uitspraken

Bv. Alle driehoeken hebben 3 hoeken.

Kant ontwierp een logisch systeem van uitspraken die wij over de wereld kunnen doen, daarbij onderscheidde hij enkele categorieën. Van welk is dit de uitleg:

“Deze uitspraken zijn voegen nieuwe informatie toe.”

Analytische uitspraken / synthetische uitspraken

Synthetische uitspraken

Bv. De tafel is bruin (bruin zit niet automatisch in het woord tafel)

Kant ontwierp een logisch systeem van uitspraken die wij over de wereld kunnen doen, daarbij onderscheidde hij enkele categorieën. Van welk is dit de uitleg:

“Je weet het zonder naar de wereld te kijken, je gebruikt logica, wiskunde.”

a-priori-uitspraken / a-posteriori-uitspraken

A-priori uitspraken

Bv. 1 + 1 = 2

Kant ontwierp een logisch systeem van uitspraken die wij over de wereld kunnen doen, daarbij onderscheidde hij enkele categorieën. Van welk is dit de uitleg:

“Je moet kijken, meten, ervaren.”

a-priori-uitspraken / a-posteriori-uitspraken

A-posteriori uitspraken

Bv. De appel smaakt zoet.

Welk soort uitspraken zijn logische definities volgens Kant?

Analytische uitspraken a-priori
Analytische uitspraken a-posteriori
Synthetische uitspraken a-priori
Synthetische uitspraken a-posteriori

Analytische uitspraken a-priori

Want logische definities zitten al in ons verstand opgeslagen.

Hoe komen volgens Kant synthetische uitspraken tot ons?

A-priori of a-posteriori?

A-posteriori

Want dat zijn uitspraken die we doen als we iets nieuws geleerd hebben nadat we iets hebben waargenomen.

Een synthetische a-priori-uitspraak is volgens Kant een

nieuw inzicht afkomstig uit het menselijke begripsvermogen
perfecte herhaling van een empirische observatie
rationele definitie van kennis die al in ons verstand aanwezig is
nieuw inzicht afkomstig uit de menselijke waarneming

nieuw inzicht afkomstig uit het menselijke begripsvermogen