Definities van termen: Kuiken en Mettewie

voortalige periode

de periode voorafgaand aan de verschijning van het eerste woord. Er is geen sprake van ‘echte taal’, maar kinderen zijn wel degelijk bezig om de elementaire regels van communicatie te leren en om te experimenteren met klanken en klankcombinaties. Ze begrijpen al veel van wat tegen hen gezegd wordt.

brabbelen

rond de leeftijd van 8 maanden. Kinderen produceren opeenvolgingen van steeds dezelfde lettergrepen (babab, gagaga) Nog geen echte woorden omdat deze klankgroepen niet steeds naar een en hetzelfde verwijzen

vroegtalige periode

kinderen combineren woorden met elkaar. Het gebeurt tussen 1 en 2,5 jaar. Eerst combinatie van 2 woorden en dan uit steeds meer woorden. Veel weglatingen zoals lidwoorden, hulpwerkwoorden enz. Er komen veel vervangingen in deze periode tegen (tit ipv dit) vooral op klankniveau. Kinderen gebruiken ook sommige woorden met een veel ruimere betekenis dan in volwassen taal Het wordt overextensie genoemd (poes voor alle dieren)

differentiatiefase

tussen 2,5 en 5 jaar. Er verschijnen steeds meer verschillende soorten woorden in de taal van het kind. Ze leren ook steeds beter de vervoeging van ww en de verbuiging van andere woorden. Vaak komt er overgeneralisatie in die periode. Vooral met het verleden tijd van sterke ww: vliedgden ipv vlogen. Een bepaalde grammaticale regel wordt toegepast waar die niet zou moeten worden toegepast (schippen vs. schepen) Het zijn geen echte fouten, maar maken deel uit het taalverwervingsproces. Daarom worden ze ontwikkelingsfouten genoemd

voltooiingsfase

vanaf 5 jaar. Het kind beschikt over de basiskennis van zijn moedertaal. Sommige punten moeten nog wat worden bijgeschaafd, zoals bepaalde klankcombinaties (weps ipv wesp) of onregelmatige woorden. De woordenschat groeit verder. Die fase kent geen duidelijke einde, want ongeachte leeftijd leren mensen voortdurend nieuwe woorden bij

spraakstoornissen

betreffen voornamelijk problemen met de articulatie van klanken. Het kan het gevolg zijn van een lichamelijke defect zoals een schisis of van een neurologisch probleem zoals een gebrek aan controle over de articulatiespieren als het centrale zenuwstelsel beschadigd is.

taalontwikkelingsstoornissen

hebben te maken met de verwerving van de taalsystematiek. Ze leiden tot problemen met het begrijpen van taal, een beperkte woordenschat, gebrekkige zinsstructuur en het geven van inadequate reacties. Het kan verschillende oorzaken hebben: gehoorverlies, cognitieve stoornis (syndroom van Down), neurologische afwijkingen of een gestoorde sociaal-emotioneel ontwikkeling. Als geen duidelijke oorzaak kan worden aangewezen, wordt er gesproken van primaire taalstoornis

vreemde-taalverwerving

het vindt meestal op school plaats, op een plek waar die taal zelf niet als omgangstaal gesproken wordt. Bvb. een Nederlandstalige leerling die Frans in Rotterdam leert.

Tweede-taalverwerving

de doeltaal wordt geleerd in de gemeenschap waarin die taal gesproken wordt. Bvb. een Spanjaard die Engels in Londen studeert.

tussentaal

de leerders zijn op weg naar een steeds betere beheersing van de tweede taal, variërend van een nulniveau tot volledige beheersing van de doeltaal. het tweede-taalverwervingsproces kan op dit manier worden opgevat als een opeenvolging van verschillende tussentalen. De overgangsstructuren maken deel uit van de tussentaal. Ze horen bij een tussentaalstadium

fossilisatie

er is sprake van fossilisatie wanneer het tweede-taalleerproces voortijdig stopt. Naarmate iemand op oudere leeftijd een tweede taal leert, is de kans daarop groter. Het kan op verschillende tussentaalstadia plaatsvinden dus ook nog op een relatief hoog niveau van taalvaardigheid

verwervingsvolgorde

volgorde waarin een leerder van een taal de verschillende onderdelen en structuren ervan zal leren. Het is niet zo dat eerst structuur A volledig wordt verworven en vervolgens structuur B (niet beginnen VT te leren als ze helemaal de voltooide tijd onder de knie hebben). In die verwervingsvolgorde zijn er grote overeenkomsten tussen leerders van verschillende talen

positieve transfer

hoe meer overeenkomsten er tussen moedertaal en tweede taal zijn, hoe beter en sneller de tweedetaalverwerving zou verlopen. Bvb. de plaats van het ww in de bijzin in het F en het E. Beide talen komen met elkaar overeen. De structuur van de moedertaal kan als het ware worden overgeplant naar de tweede taal en dus de moedertaal is in dit geval bevorderend.

negative transfer

hoe minder overeenkomsten, des te moeilijker en langzamer het tweedetaalverwervingsproces zou verlopen. De moedertaal is dus hier belemmerend.

attitude

het is geen opinie, maar een gevoel dat gebaseerd is op wat men gehoord heeft op basis van ervaring, stereotypen enz. Het is hoe je over iets of iemand denkt, wat ook je gedrag bepaalt. Je kan een positieve of een negatieve attitude of houding over taal hebben. Het is dus een soort cocktail van gevoelens. Ze zijn wel dynamisch, wat betekent dat ze kunnen veranderen. Bvb. door iemand te ontmoeten of verliefd te worden kunnen we onze attitudes over een bepaalde taal veranderen

motivatie

het is de zin om iets te doen. Motivatie kan intrinsiek of extrinsiek zijn. Intrinsieke motivatie betekent dat de motivatie van jezelf komt. je hebt zin om iets te doen omdat je het leuk vindt of omdat je daarvoor veel interesse hebt of nog omdat je een goede ervaring daarvan hebt. Extrinsieke motivatie betekent dat je de motivatie van buiten krijgt. Je doet iets omdat het moet of omdat het goed voor je carrière of zoiets is