Ethologie Hoofdstuk 4

Motivatie en Organisatie van Gedrag

Motivatie

Proximate verklaringen van gedrag ten gevolgen van

● Toestand van honger, dorst, angst, of …

● Drang om te migreren, reproduceren, nest bouwen, stofbaden,...

● Verklaringen waarom gedragspatronen (plots) kunnen veranderen

Niet alle gedrag hoeft verklaard vanuit een specifieke motivatie

■ Reflexen: knipperen, kniepees, slik, pupil,...

 ● Gedragingen die heel autonoom zijn

■ Terugtrekken bij nociceptie (=pijn)

 ● Niet alles wat je doet is voor een specifieke reactie

  ○ Stel je raakt iets warms aan, je toont dan een reactie door je hand weg te halen maar dat is geen motivatie.

■ Resultaat van een leerproces

■ Ontogenetische processen

■ Veranderd gedrag ten gevolge van ziekte of verwonding

Motivatie Vroeger

Vroeger dacht men dat motivatie niet meetbaar was maar nu kan je dat wel soort van meten maar nog niet zo goed

Motivatie Heden

■ Meten neurologische en endocriene mechanismen geeft veel inzicht in noodzaak om bv omgeving aan te passen of gerichter te fokken

 ● Welzijn

■ Inzicht in verbeteren van welzijn situaties; effectievere training technieken

■ Inzicht in (humane) ‘over’-gemotiveerde gedragingen als verslavingen of dwang neurosen, ...

Motivatie nodig bij

■ Afwegen verschillende opties

■ Sturen van responses bij aan of afwezigheid bepaalde externe stimuli

■ Sterkte van reactie na periode van (extene) deprivatie van bepaald gedrag

Motivationele status

■ Bepaald intensiteit van uitvoering bepaald gedrag

■ Niet kunnen uitvoeren hoog gemotiveerd gedrag

● Gevolg: onaangenaam / negatieve emotie

■ Uitvoeren hoog gemotiveerd gedrag

● Gevolg: aangenaam

Eigenschappen hoog gemotiveerd gedrag

■ Verandering motivationele staat verklaard veel variatie in gedrag

● Vb Rebound effect

○ Na deprivatie van een bepaalde gedraging, het daarna extra doen (inhalen van gedrag)

○ Vb stofbaden

■ Helpt bekrachtigende waarde externe stimuli te bepalen

● Vb veel gebruikt bij leren

● Kan ook interne motivatie bekrachtigen

○ Vb deken op bij paarden

■ Kennis van motivatie is een bijdragen bij het begrijpen van de hiërarchie

 ● Vb consumer demand testen

 ● Hoe hard wilt een dier voor iets werken

■ De uiteindelijke uitvoering van het gedrag (consumptieve fase) hangt ook af van de motivatie

■ Motivaties hangen nauw samen met emoties

 ● Negatieve emoties vloeien voort uit het niet kunnen uitvoeren van een gewenst gedrag

 ● Positieve emoties voort uit het wel kunnen uitvoeren van een gewenst gedrag

Experiment: paard deken

■ Ze wouden zien of dat paarden zelf konden zeggen of dat ze een deken wouden door middel van symbolen te gebruiken.

■ Het werkte uiteindelijk wel naarmate dat het weer kouder werd.

● Bij een wintervacht hebben paarden een isolerende luchtlaag. Wanneer we dan een winterdeken op platen duwen we de haartjes plat en is er geen isolerende luchtlaag, dus heeft het paard het eigenlijk kouder met een deken op.

Begrijpen motivatie van belang voor:

■ garanderen van welzijn en begrijpen oorsprong van abnormaal gedrag

■ Effectiever management

● Inclusief manipulatief gedrag vb reproductie en maternaal gedrag

● Begrijpen welke ethological needs nog aanwezig zijn

■ Hogere productie

■ Effectiever leren & trainen

● Zeker nu bij hond en paard!

filmpje varken

○ Een varken dat zwanger is en uit zichzelf een nest bouwt.

○ De eerste paar dagen deed ze niks pas een paar dagen voor de geboorte maakt het varkentje een nest (ongeveer 1m hoog).

○ Ze heeft het gemaakt zonder dat iemand het haar heeft geleerd of verteld dat ze het moest doen.

○ Ze had er werkelijk wel motivatie en nut van gekregen.

Motivationele staat

○ Interne stimuli

■ Regeling van homeostasis

■ Invloed van hormonen die betrokken zijn bij reproductie

○ Uitlokkende externe stimuli

■ Voorbeelden

● Signalen van risico op predatie

● Agressieve signalen soortgenoten

● …

○ Regelen organisatie van gedrag

○ Combinatie interne en externe stimuli werkt sterkst

■ Magere dieren gaan bij vage voedsel signalen snel laag waardig voedsel opzoeken

 ■ Terwijl verzadigde dieren alleen voor heel lekker of nieuw voedsel gaan

○ Soms hoge interne stimuli maar geen of juist verkeerde externe stimuli

 ■ Vacuum Gedrag

  ● De motivatie is dan zo sterk dat enkel interne prikkels het gedrag uitlokken

  ● Geen aanwezigheid van externe uitlokkende prikkels

  ●vb van een vacuüm gedrag

   ○ Hond: op je been humpen, botten verstoppen onder een bank of kleding

   ○ Kat: Als ze achter een laserlampje aangaan/graven in kattenbak

   ○ Paard: zaadcellen en mest eten

Modelleren van motivatie

○ Negatief terugkoppelingssysteem

 ■ Werkt als een thermostaat

 ■ De uitvoering van een gedrag verlaagt de motivatie hiervan

  ● De terugkeer naar de norm is goed / prettig

  ● Verwijderen van de norm ( of gelijkblijvend verschil) is onaangenaam

  ● Norm is niet absoluut

○ Balans tussen de verwachtte en de actuele staat

Motivatie: appetitief en consummatorisch gedrag

○ Doelgericht gedrag

■ Gedrag om een bepaald doel te bereiken (“goal-directed behaviour”)

○ Appetitief gedrag

■ Set van bewegingen en oriënterende reacties om een doel te zoeken

■ Flexibel, actief, zoekend

■ Vaak essentieel voor voortbestaan

■ Ethological need

■ Vaak zeer hoge motivatie (> muis zoeken en vangen)

○ Consummatorisch gedrag

■ Afsluiting van de gedragssequentie, de bevrediging

● Meer typisch, soort- en motivatie specifiek

● FAP’s (> muis dood/opgegeten)

○ Fase van verzadiging

Motivatie besluitvorming

Binnen een bepaalde tijdspanne is een dier onderhevig aan een aantal motivaties

■ Vb: Gaat de koe liever in de schaduw staan of eten in de zomer?

Motivatie: besluitvorming bij concurrerende motivaties

Welke motivationeel systeem is geactiveerd?

■ Verschil tussen de verwachtte en de actuele staat

● Verwachtte staat = Sollwert & Actuele staat = Istwert

■ Gedrag

● Verschil verkleind => belonende eigenschappen

○ Vb koe merkt dat haar temperatuur daalt onder de schaduw dit is een beloning dus gaat ze het vaker doen

● Verschil niet verkleind of juist toeneemt

○ Geen belonende eigenschappen

○ Beëindigen gedrag

○ Zoeken naar alternatief

   ■ Vb bij schapen in de zomer, ze hebben geen onderdak

■ Dus gaan ze bij elkaar komen om zo schaduw te maken maar ze zullen het hierdoor alleen nog warmer krijgen.

   ■ Werkt niet

  ○ Abnormale gedragingen!

   ■ Technisch gezien zijn dit wel normale gedragingen in een abnormale omgeving

Motivaties: Contra free loading

Dieren werken liever om iets te bekomen (een beloning)

■ Waarom?

● Behavioristen

○ Stimuli geassocieerd met het leveren van de beloning worden zelf secundaire beloningen

○ Dier werkt voor de secundaire beloningen voorafgaand aan primaire

● Ethologen

○ Bezigheid is zelfs belonen

■ Heel veel dieren willen werken voor voedsel.

■ Ze werken liever voor iets dan iets gratis krijgen. bv iets open krabben, jagen,…

● Primaire beloning = eten zoeken

● Secundaire beloning = (eten zoeken en) opeten