Latijn : Seneca : De rede leidt het lichaam, zoals god het heelal

Wat zijn de 2 fundamentele principes volgens de werkelijkheid?

Dicunt, ut scis, Stoici nostri duo esse in rerum natura ex quibus omnia fiant, causam et materiam. Materia iacet iners, res ad omnia parata, cessatura si nemo moveat; causa autem, id est ratio, materiam format et quocumque vult versat, ex illa varia opera producit. Esse ergo debet unde fiat aliquid, deinde a quo fiat: hoc causa est, illud materia.

LAT. causam et materiam

NDL. de rede en de stof => een logisch opgebouwde kosmos zonder chaos

Vertaal

Dicunt, ut scis, Stoici nostri duo esse in rerum natura ex quibus omnia fiant, causam et materiam.

Onze stoïcijnen zeggen,zoals je weet, dat er twee beginselen zijn in de natuur waaruit alles voorkomt : de rede en de materie

Wat zegt Seneca over die causa en die materia?

Dicunt, ut scis, Stoici nostri duo esse in rerum natura ex quibus omnia fiant, causam et materiam. Materia iacet iners, res ad omnia parata, cessatura si nemo moveat; causa autem, id est ratio, materiam format et quocumque vult versat, ex illa varia opera producit. Esse ergo debet unde fiat aliquid, deinde a quo fiat: hoc causa est, illud materia.

• causa : geeft vorm en stuurt de materie

• materia : kan alles worden enkel en alleen onder invloed van de ratio (of een externe impuls)

Wie of wat is “ex illa”?

Dicunt, ut scis, Stoici nostri duo esse in rerum natura ex quibus omnia fiant, causam et materiam. Materia iacet iners, res ad omnia parata, cessatura si nemo moveat; causa autem, id est ratio, materiam format et quocumque vult versat, ex illa varia opera producit. Esse ergo debet unde fiat aliquid, deinde a quo fiat: hoc causa est, illud materia.

de materie

Wie of wat is…

1. unde fiat

2. a quo fiat

Dicunt, ut scis, Stoici nostri duo esse in rerum natura ex quibus omnia fiant, causam et materiam. Materia iacet iners, res ad omnia parata, cessatura si nemo moveat; causa autem, id est ratio, materiam format et quocumque vult versat, ex illa varia opera producit. Esse ergo debet unde fiat aliquid, deinde a quo fiat: hoc causa est, illud materia.

1. materie (waaruit iets ontstaat)

2. oorzaak (waardoor iets ontstaat)

Waarnaar verwijst hoc?

Dicunt, ut scis, Stoici nostri duo esse in rerum natura ex quibus omnia fiant, causam et materiam. Materia iacet iners, res ad omnia parata, cessatura si nemo moveat; causa autem, id est ratio, materiam format et quocumque vult versat, ex illa varia opera producit. Esse ergo debet unde fiat aliquid, deinde a quo fiat: hoc causa est, illud materia.

a quo fiat = de oorzaak

Vertaal

Materia iacet iners, res ad omnia parata, cessatura si nemo moveat

De materie ligt passief, een ding dat tot alles in staat is, maar zou ophouden (te functioneren) als niemand haar in beweging brengt.

Geef wijs en tijd van cessatura en wat die uitdrukt

Materia iacet iners, res ad omnia parata, cessatura si nemo moveat

futurum participium dat een toekomstige gevolgstoestand / mogelijkheid uitdrukt.

Vertaal

causa autem,

id est ratio, materiam format et quocumque vult versat,

ex illa varia opera producit.

De oorzaak echter,

dit is de rede, structureert de materie en kneedt haar zoals ze wil,

ze maakt er allerlei dingen van

Vertaal

Esse ergo debet

unde fiat aliquid,

deinde a quo fiat:

Er moet dus

iets zijn waarvan iets gemaakt wordt

en ook iets waardoor dat gebeurt.

Vertaal

hoc causa est, illud materia.

dit is de rede, dat is de materie

Vertaal

Universa ex materia et ex deo constant

Het heelal bestaat uit materie en god.

Vertaal

Deus ista temperat quae circumfusa rectorem sequuntur et ducem.

God ordent dit alles wat, om hem heen, hem als bestuurder en leider gehoorzaamt.

Vertaal

Potentius autem est ac pretiosius quod facit,

quod est deus,

quam materia patiens dei.

Machtiger en kostbaarder is echter wat werkzaam is,

wat god is,

dan de materie die tegenover god passief is.

Vertaal

Quem in hoc mundo locum deus obtinet,

hunc in homine animus;

; quod est illic materia,

id in nobis corpus est.

De plaats die god in deze wereld inneemt,

die bekleedt de geest bij de mens

en wat daar de materie is,

dat is bij ons het lichaam.

Vertaal

Serviant ergo deteriora melioribus

Het lagere moet dus in dienst staan van het hogere

Wat wordt hiermee bedoeld?

Serviant ergo deteriora melioribus.

Het mindere (materiële of irrationele) moet ondergeschikt zijn aan het betere (rede of geest).