Examen Nederlands juni

Captatio benevolentiae

Een retorische techniek bedoeld om het publiek gunstig te stemmen en hun welwillende aandacht te verkrijgen door bijvoorbeeld complimenten te geven of prijzenswaardige gebeurtenissen te noemen.

Exordium

De inleiding van een betoog waarin het onderwerp wordt geïntroduceerd, de spreker zich voorstelt en captatio benevolentiae wordt toegepast.

Allocutio

Een stijlmiddel waarbij het publiek rechtstreeks wordt aangesproken, zoals in de zin "gelovigen, ga heen en bekeer u!"

Vinding (INVENTIO)

Het voorbereidende werk van een redenaar, inclusief onderzoek en het vinden van juist materiaal, ook tegenargumenten.

Geheugen (MEMORIA)

Het van buiten leren van een betoog om een professionele indruk te maken, inclusief het gebruik van kaartjes met sleutelwoorden.

Essay

Een tekst met een stevige titel, inleiding, samenvatting, argumentatie, besluit en aangepast taalgebruik, waarbij verschillende soorten commentaarteksten mogelijk zijn zoals recensies, lezersbrieven en essays.

Michel de Montaigne

Een 16e-eeuwse Franse filosoof die aan de basis ligt van het essay, waarbij zijn centrale idee "Que sais-je?" (Wat weet ik?) is, en die bekend staat om zijn persoonlijke stijl en het argumenteren over actuele onderwerpen.

Mysteriespel

Een religieus toneelstuk dat mysterieuze zaken vertelt over Jezus, Maria en andere Bijbelse figuren, met een episodisch karakter en allegorische personages.

Moraliteit

Toneelstukken waarin gewone mensen op zoek zijn naar het goede, didactisch van aard, met een moraal aan het einde en allegorische personages, zoals Elckerlyck.

Spel van Sinne

Toneelstukken georganiseerd door rederijkskamers met een cultureel thema, genaamd een sin, waarbij discussie en beschouwing centraal staan.

Mirakelspel

Een bekend verhaal over heiligenleven of mirakel waarin een zondaar dankzij tussenkomst van Maria of God wordt gered, zoals in het voorbeeld van Mariken van Nieumeghen.

Abelspel

Toneelstukken uit de 14e eeuw met hoofse sfeer, edele ridderlijke figuren, en thema's als edelheid, liefde, en standenverschillen tussen geliefden.

Klucht / sotternie

Korte, grofkomische toneelstukken met karikaturale overdrijving, seksuele allusies, en personages zoals bedrogen echtgenoten en bazige vrouwen.

Commedia dell’arte

Theatrale vorm uit de late 16e eeuw in Italië met kenmerken als maskers, improvisatie, en terugkerende personages zoals Il Dottore en Arlecchino.

Psycholinguïstiek

Studiegebied dat zich bezighoudt met taalverwerving en taalverwerking in de hersenen, inclusief de gebieden van Broca en Wernicke en taalontwikkeling bij kinderen.

Vroegtalige periode

Periode van taalontwikkeling tussen 12-24 maanden waarin kinderen onbeklemtoonde lettergrepen weglaten, reduplicatie toepassen, fronting en gliding van klanken vertonen, en veel imiteren.

Verrijkings- of differentiatiefase

Fase van taalontwikkeling tussen 24 maanden en 5 jaar waarin kinderen langere zinnen gebruiken, duidelijker klanken produceren en vaak zelfstandige naamwoorden gebruiken.

Voltooiingsfase

Fase van taalontwikkeling vanaf de lagere schoolleeftijd waarin kinderen correcte en vlottere zinnen produceren, basisregels van taal kennen en zwakke en sterke werkwoorden begrijpen.

Sociolinguïstiek

Interdisciplinaire wetenschap die de relatie tussen taal en samenleving bestudeert, waarbij taalvarianten zoals geografische, sociale, stilistische en idiolecten worden onderzocht.

Taalcontinuüm

Het vloeiende spectrum tussen standaardtaal en dialecten, waarbij standaardtaal de officiële taalvariant van een land is en dialecten lokale vormen van taal met typische uitspraak en woordenschat vertegenwoordigen.

Methode

Het onderzoeken van regelmatige klankcorrespondenties bij woorden uit de centrale woordenschat, beschreven als klankwetten.

Taalverwantschap

Wanneer er tussen de woordenschat van twee talen regelmatige overeenkomsten in klank en vorm optreden.

Indo-Europese stamtaal

De hypothetische gemeenschappelijke taalbron waar verschillende talen uit de Indo-Europese taalfamilie van afstammen.

Valse Vrienden

Woorden in verschillende talen die op elkaar lijken maar verschillende betekenissen hebben.

Afrikaans

Een taal die is ontstaan uit de vereenvoudiging van het Nederlands en gesproken wordt in Zuid-Afrika.

Wie

Jan van Riebeeck en zijn bemanning, die een bevoorradingspost stichtten aan Kaap de Goede Hoop.

Doel

Het oprichten van een bevoorradingspost voor Nederlandse schepen op weg naar Indië/het Oosten.

Waar

Vanuit Nederland naar Kaap de Goede Hoop in 1652 met 3 schepen.

Waarom

Om te kunnen communiceren met de inheemse bevolking moesten ze een taal vinden, wat resulteerde in vereenvoudigd Nederlands.

Taalvaardigheid

De bekwaamheid om een taal te begrijpen, spreken, lezen en schrijven.

Kijk bundel

Een verzameling van teksten of oefeningen om taalvaardigheid te verbeteren.