Nederlands functiewoorden havo 5 CE

Aanbeveling

de schrijver geeft een goede raad; de schrijver geeft een suggestie of tip voor een oplossing.

Aanleiding

de schrijver geeft aan welke gebeurtenis hem ertoe heeft gebracht dit stuk te schrijven.

aanval

de schrijver valt de mening, het standpunt of de opvatting van iemand anders aan.

afweging

Nadenken over wat het beste is - vergelijking

Analyse

de schrijver beschrijft hoe volgens hem een verschijnsel in elkaar zit.

Anekdote

Verhaaltje dat de schrijver vertelt als illustratie bij het onderwerp van de tekst, komt vaak in de inleiding voor.

Argument

de schrijver geeft een of meer redenen voor een bepaalde (subjectieve) mening; hij legt dan uit waarom hij of iemand anders iets denkt of vindt. (Een reeks argumenten noem je een argumentatie.)

Bewering

de schrijver stelt iets, zegt dat iets waar is of klopt (een bewering is te controleren via onderzoek).

Bewijs

de schrijver probeert met feiten (of, bij een mening, minder keihard/feitelijk: met argumenten) aan te tonen dat een theorie of stelling (of mening) klopt.

Commentaar

de schrijver geeft zijn mening of kritiek op/bij een gebeurtenis of verschijnsel.

Conclusie

Resultaat van waarnemingen en overdenkingen van de schrijver

Constatering

Vaststelling van een feit of verschijnsel

definitie

Samenvattende omschrijving van de kenmerken van een begrip

doel

dat wat de schrijver of iemand wil bereiken.

effect

het gevolg of het resultaat van iets.

Gevolg(en)

de schrijver geeft aan wat voortvloeit uit een verschijnsel of maatregel.

Historisch overzicht

de schrijver zet een aantal historische feiten op een rijtje.

Historische achtergrond

de schrijver schetst de historische omgeving waarin een verschijnsel zich heeft voorgedaan.

Hypothese

Een X is een veronderstelling, een aanname: het zal wel zo in elkaar zitten. In de rest van het verhaal onderzoekt de schrijver bijvoorbeeld of die veronderstelling juist is, of probeert te bewijzen dat die veronderstelling juist is.

Inleiding

introductie of aankondiging van een (deel)onderwerp aan het begin van een tekst(gedeelte).

Kritiek

de schrijver geeft aan waar hij of anderen het niet eens mee zijn.

Middel

manier of methode.

Nuancering

Het verduidelijken van iets door meer details te geven en/of de mening iets minder scherp te maken.

Onderbouwing

de schrijver geeft een argumentatie (= een reeks argumenten) bij een standpunt/mening, of een ondersteunende argumentatie bij een argument.

Oordeel

de schrijver geeft zijn of iemand anders mening over een verschijnsel weer.

Oorzaak

de schrijver vertelt waardoor iets is ontstaan, waardoor iets is zoals het is. Dat iets is het gevolg van de oorzaak.

Oplossing(en)

nadat de schrijver een probleem heeft geschetst, vertelt hij hoe het moet worden opgelost.

Opvatting

mening

Opsomming

Wat op een rijtje gezet is.

Overeenkomst

in een tekst betekent dit meestal een ‘gelijkenis’. Er is bijvoorbeeld een overeenkomst tussen de mening van de ene partij en die van de andere partij.

Probleemschets of probleemstelling

de schrijver omschrijft over welk probleem het tekstgedeelte gaat

Probleemstelling

Formulering van een probleem met de bedoeling het te gaan oplossen

Reden

bij een reden speelt de mens wel bewust een rol. Een oorzaak geeft aan waardoor iets zo is. Een reden geeft aan waarom iets zo is, waarbij de mens een beslissende rol speelt.

Relativering

De schrijver laat de betrekkelijkheid van iets zien, zwakt iets af.

Samenvatting

Korte weergave van de belangrijkste inhoud van een tekst

Situatieschets

de schrijver beschrijft een bepaalde toestand, een situatie. Een situatieschets is een uitgebreidere beschrijving van een constatering (vaststelling dat iets zo is).

Standpunt(en)

mening(en)

Stelling

Een bewering over iets of iemand omdat je dat vindt en die bewering probeer je te bewijzen.

Tegenargument(en)

de schrijver geeft een of meer argumenten (= redenen voor een mening) die tegen een bepaald standpunt kunnen worden aangevoerd.

Tegenstelling

een tegenstelling staat altijd tegenover een eerder beschreven verschijnsel of mening. Daarbij worden vaak de volgende signaalwoorden gebruikt: maar, echter, evenwel, daartegenover, (enerzijds ...) anderzijds.

Tegenwerping

Jouw opvatting over iets stellen tegenover de mening van een ander.

Toegeving (inperking/ relativering)

een bewering wordt verbonden met een toegeving, die meestal een inperking of relativering van de bewering is: hoewel, ofschoon, ondanks dat, weliswaar, tenzij.

toelichting

De schrijver geeft uitleg bij een bepaald verschijnsel. Hij probeert de lezer iets duidelijk te maken, iets te laten begrijpen. Let op: X is niet hetzelfde als een voorbeeld!

Toekomstverwachting

de schrijver geeft aan wat hij verwacht dat er gaat gebeuren. Dit is iets anders dan een aanbeveling!

Toepassing

Aangeven wat je aan iets hebt, hoe je het kunt gebruiken.

Uitspraak

de schrijver (of iemand anders) spreekt zich uit over een bepaalde situatie, doet een persoonlijke constatering, of geeft zijn mening erover.

Uitwerking

Extra, nauwkeuriger, uitgebreider omschreven informatie bij een onderwerp

Vaststelling

de schrijver constateert dat iets zo is; hij stelt een verschijnsel of ontwikkeling vast.

Vergelijking

de schrijver vergelijkt twee zaken met elkaar en wijst op overeenkomsten/verschillen.

Verklaring

uitleg (waarom iets is zoals het is, hoe het komt dat het zo is), waardoor een verschijnsel begrijpelijk wordt

Voorbeeld

de schrijver gebruikt een concreet geval om een verschijnsel, mening, stelling te illustreren/verduidelijken.

Voorbehoud

Voorwaarde of beperking bij een toezegging: de schrijver houdt ‘een slag om de arm’. Hij doet een uitspraak, maar geeft aan dat er nog iets kan veranderen, waardoor die uitspraak niet meer (helemaal) klopt.

Voorwaarde

Iets dat nodig is of eerst moet gebeuren voordat iets anders kan gebeuren.

Vraagstelling

de schrijver geeft dan aan op welke vraag of vragen hij in de rest antwoord(en) zal proberen te geven, aan het einde van de inleiding

Weerlegging

Laten zien dat een argument/argumentatie niet juist is.