biologie- HS1: de mens als biologisch organisme

anatomie

de bouw van inwendige en uitwendige structuren en fysieke relatie van lichaamsdelen

fysiologie

werking van het lichaam en de verschillende onderdelen

neurofysiologie

werking neurologisch systeem, kan zowel in rust als in actie

pathologie

de studie van ziektes (analyse van de oorzaken, mechanismen en gevolgen van ziektes)

ventraal- dorsaal

→ lichaam= ventraal is voorkant (buikkant) en dorsaal (rugkant)

→ brein= bovenkant is dorsaal, onderkant is ventraal (= met het lichaam wanneer hoofd naar achter buigt)

proximaal- distaal

→Proximaal: Dichtbij de romp (of dichtbij het beginpunt van een ledemaat)

→Distaal: Ver weg van de romp (of richting het uiteinde van een ledemaat)

mediaal- lateraal

→Mediaal: Richting de middellijn (naar binnen gericht)

→Lateraal: Weg van de middellijn, richting de zijkant (naar buiten gericht)

craniaal- caudaal

→Craniaal: Richting de schedel of het hoofd (omhoog)

→Caudaal: Richting de staart of de voeten (omlaag)

sagittale doorsnede

scheidt linker- en rechterhersenhelft.

midsagittale snede

scheiding precies in het midden tussen linker- en rechterhersenhelft

coronale of frontale snede

voorkant (anterieure deel) wordt gesplitst van achterkant (posterieur deel) van de hersenen

horizontale of transversale snede

scheidt bovenste van onderste hersenhelft

de 6 organisatieniveaus van het mensenlijk lichaam

niv organisme → niv orgaanstelsel → orgaan-niveau → weefsel- niveau → celniveau → moleculair niveau

cytoplasma

dikke vloeistof uit vooral water, maar ook eiwitten, suikers, vetten en mineralen. nodig voor celfunctioneren

kernplasma

vloeistof waaruit celkern bestaat

celkern

bestaat uit kernplasma. hier ligt ook het genetisch materiaal in de vorm van DNA. Daarin zit het ‘recept’/ code voor alle onderdelen van de cel.

kernmembraan

omsluit de celkern. Door kernporiën kan info binnen en buiten geraken.

organellen

kleine organen van de cel die voorzien in het levensonderhoud ervan. (bv ER, golgi-complex, mitochondriën, …)

mitochondriën

energiecentrales van de cel. omzetten van voedingstoffen tot bruikbare energie. Hoe meer energie een cel nodig heeft hoe meer mitochondriën.

mitochondriaal DNA

DNA dat onveranderd wordt doorgegeven van moeder op kind zowel bij jongen als meisje. Dit stukje DNA is een klein deel van een mitochondria.

endoplasmatisch reticulum (ER) + ribosomen

ruw: bevat ribosomen die eiwitten aanmaken. ze zetten genetische instructies in DNA om naar eiwitten. die eiwitten geven structuur aan spieren, huid en botten.

glad: productie van vetten in o.a. levercellen (bv. ontgifting alcohol)

golgi-complex

ontvangt eiwitten en vetten, verwerkt ze als dat nodig is en verpakt ze voor transport zowel in al uit de cel.

centriolen+ microtubili

twee cilindervormige bundeltjes microtubili die loodrecht op elkaar staan.

→ microtubili= holle buisjes uit eiwit die zorgen voor stevigheid van de cel (ook bouwstenen voor centrosoom)

centrosoom

verantwoordelijk organisatie van microtubili en de celdeling

cytoskelet

dient als een geraamte voor de cel (stevigheid). vergelijkbaar met wegennetwerk van een grote stad waar het transport langs kan.

DNA

desoxyribonucleïnezuur → opgebouwd uit basiseenheden de chemisch verbonden zijn.

nucleotide

de basiseenheid van DNA. Dit is een verbinding met een base, suiker en fosforzuur.

polynucleotide

een aaneenschakeling van nucleotiden