Ethologie Hoofdstuk 15

Ethologie van de kat

Domesticatie kat

○ Cultuur volger

○ Bestrijding ongedierte —> kat zichzelf gedomesticeerd

■ Voorspelbare voedselbron

○ Solitair en territoriaal

■ Honden werken soms samen om een prooi te vangen

■ Katten zijn een stuk zelfstandiger en zullen niet samenwerken

○ Eerste domesticatie ongeveer 2000 v.Chr

○ Religieuze rol in Egypte

○ Evolutie tot gezelschapsdier

○ Veel variatie

■ Niet zoveel als bij hond

○ Niet obligaat sociaal

■ Bij voldoende voedselaanbod sociaal

○ Beide

■ Obligate carnivoor

● Ze hebben de eiwitten van vlees nodig

● Dus moeten ze vlees eten!

● Anders overleeft een kat niet!

Europese Wilde kat

○ Groter

○ Mooie ringen aan de staart

○ Rugstreep heeft een spatie bij de staartbasis

■ Bij de huiskat loopt dat door

○ Veel dikkere staart

○ Poten ook enkel verschillen maar dan moet je heel goed kijken

Oorspronkelijke levenswijze wilde kat

• Obligaat carnivoor

• Territorium grootte was afhankelijk van kwaliteit

• Nachtelijke jager
– Jaagt minstens 6 uur per nacht om in leven te blijven

• Is zelf ook prooi
– Bv van grote roofvogels (oehoe’s) of andere grote katachtigen of wolven
– Neiging om zichzelf steeds te beschermen

• Solitair (of met kittens)
– Was in oorspronkelijk leefgebied (Middellandse Zee) weinig prooi

• Late dispersie
– Vroegste maand of 16 maar meestal tot geslachtsrijp of zelfs langer tot 2 jaar

• Communicatie vooral volgens geur
– krabben (= geur en visueel) & sproeien urine

Domesticatie: huidige kat als gezelschapsdier

○ De laatste eeuw

■ Evolutie naar gezelschapsdier

● Familielid

○ Meest populaire huisdier in belgië

■ Meer katten dan honden bij familie

Huidige sociale structuur

• Verspreide voedselbronnen
– Grote home ranges bij ♂ en die overspant twee of meer kleinere homeranges
van de ♀ ♀
– Polygynie

• Gecentraliseerde voedselbronnen
– Multimale - multifemale groepen
– Basis is matriarchaal
• Jonge vrouwtjes blijven in de groep (vaak levenslang)
• Helpen elkaar bv zogen elkaars kittens
• Na spenen soms weken later nog zogen => geborgenheid
– Promiscue paar systeem
• multiple paternity!
– Zwerfkat kolonies

Domesticatie: verwilderde katten of gezelschapsdier

○ Verwilderde katten

■ Veel bij bewoning

● Caravan parken

● Gewone huiskat die voor zijn voedsel is aangewezen op de natuur en niet door de mens verzorgd wordt

● Vaak op grote afstand van bebouwing

○ Gevolg: Zeer schuw gedrag

● Groot dalende effect op lokale vogel populatie

○ Complexe sociale organisatie

■ Facultatief sociaal; Solitair

■ Ook binnen multi kat huishouden

● Meerdere sociale groepen mogelijk

■ Als geen andere kat

● Gericht op verzorgers

Domesticatie : rassen

○ Ras katten —> veel kruisingen dus minder problemen dan bij honden

○ Meerderheid van de katten zijn resultaat van vrije dekkingen

■ Populatie controle voornamelijk door castratie / sterilisatie

■ Daling:

● Zwerven

● Infectieziekten en parasieten

■ Paargedrag verdwijnt, dus daling seksueel overdraagbare ziekten en

zo krijgen we gezondere katten

■ Stabiele groepen dus daling markeren van het terrein door sproeien van de akters

■ Stijging van de levensduur en de levenskwaliteit van de dieren

Raskattenwijzer

○ Sphynx

■ Niet alleen haarloos maar ook geen tasthaar

○ Munchkin

■ Achondroplasie

● Levert ook meer spiermassa tussen schouder

○ Gevolg scheefstand van de ruggengraat

○ Afplatting luchtpijp

○ Nekpijn

○ Scottish fold (vaak gewrichtsaandoeningen)

○ Een kenmerk heeft vaak gevolgen op andere kenmerken!!

Reuk en smaak

○ Kittens richten zich via geur naar de moeder

○ Geuridentificatie moeder en discriminatie vreemde geuren op leeftijd 2 dagen

○ Kitten berust op geuren van moeder / nest om gerustgesteld te worden

○ Bij verwijderen van kitten van de moeder

■ Denk er steeds aan om materiaal met geuren van de thuisomgeving mee te laten brengen

■ Dit stelt de kittens gerust

Smaak

○ Kat smaakt zuur, bitter, zout

○ Zoet niet belangrijk

○ Belang van leerprocessen; zoet kan aangeleerd worden

○ Keuze van voedsel wordt gemaakt op basis van geur en consistentie

○ Kieskeurige katten ⇔ katten die alles eten

Likken

• Functie likken:

– Vlees schrapen van bot

– Vachtverzorging

• Reinigen wonden

– Moederzorg

– Verkoeling?

– Sociale relaBes

• Tong papillen zijn hol

– Doel vocht naar huid brengen

• Tot 1.7°C afkoeling

• Lang harige katten kunnen niet goed afkoelen

Reukzin: Geur

○ De reukzin is zeer belangrijk voor katten

○ Geur speelt een cruciale rol in communicatie

■ Kat ⇔ kat, kat ⇔ mens, kat ⇔ omgeving

○ Geuren spelen geen rol in het opsporen van prooien

○ Aandoening die de reukzin verminderen

■ Viral aandoeningen: katten met rhinotracheitis

● Stoppen doorgaans met eten en met vachtverzorging

○ Feromonen

■ Vomeronasaal orgaan
● Flehmen van de kat: via open mond hard hijgen

○ Voor medicatie geven

■ Feromonen op handdoek op voorkeursplek

■ Handdoek leggen bij medicatie

■ Handdoek om/bij/over kat leggen als de medicatie geeft

Olfactorische communicatie: feromonen praktijk

○ Hygiëne in je dierenartsen cabinet

■ Geuren van andere katten

■ Honden kunnen katten extreem bang maken

■ Reinigen met enzymatische wasmiddelen

■ Voor onderzoek in eigen man laten zitten

○ Gebruik in hospitalisatie kooien

■ Katten hebben minder stress

■ Gemakkelijker te hanteren

■ Verbetering welzijn kat en dierenarts

Krabben (olfactorische communicatie)

■ Speelt geen rol in minimaliseren van ontmoetingen

■ Niet uitgevoerd op de randen van het territorium, eerder in conflictzones

■ Geur + visuele markering

■ Betekenissen

● Geruststellend

● Ritueel

● Nagels onderhouden

■ Vooral langs frequent gebruikte routes

■ Geursignaal door klieren tenen, kussentjes

■ Markeren

● Nieuwe objecten

● Zachte > objecten

● Hoe langer bekrabd

○ Hoe belangrijker

● Materialen

○ Bv rieten stoelen, lederen zetels

● Plaatsen

○ Nabijheid slaap, rustplaatsen, passage

Krabpaal

■ Moet lang /hoog genoeg zijn

● Kat moet zich helemaal kunnen uittrekken

● Voort kittens

○ Groot genoeg kopen

olfactorische communicatie - Urine

■ Gehurkt (geen markeringen)

■ Sproeien

● Staand, rechtopstaande staart trappelen poten

● Op verticale objecten

● Exploratie van urine door anderen

○ Gesproeide urine > gewone urine

○ Ongekende dieren > gekende dieren

● Katers en kattinnen doen het, maar voornamelijk intacte katers

○ Frequentie stijgt indien kattinnen in oestrus in de buurt zijn

● Wanneer gebruikt bij stress conflicten

○ Geen repellent functie, katten gaan aan een urine markering ruiken

■ Wel een soort boodschap

Urine spraying

■ Functie

● Vrouw en man samenbrengen

● Time sharing systeem

○ Verkeer regelen via ouderdom urine

olfactorische communicatie - Feces

■ Onduidelijk of dit een communicatieve betekenis heeft

■ Verschillende visies

● In de praktijk wordt het soms gezien en benoemd als middening

○ Feces gedeponeerd op het midden van een bed/tafel/kamer en niet bedekt

● Als stress en conflict gerelateerd; ddx = medische probleem

Anaalklieren vergelijken met de hond

2 anaalklieren

● Links en rechts

● De inhoud wordt routinematig geledigd op het begin en bij het einde van de defecatie

● Bij stress, ongemak, paniek

Zicht

○ Katten hebben grote ogen in relatie tot hun lichaamsgrootte

○ Het zicht is aangepast om te jagen

○ Ogen aangepast aan nachtzicht

○ Tapetum lucidum

■ Reflecteert licht en maakt nachtzicht mogelijk

■ Meer gevoelige lagen in de retina kat heeft maar 15% lichtsterkte mens nodig

○ Katten zijn een beetje bijziend in tegenstelling van de hond (verziend)

○ Alle kittens hebben staalblauwe ogen als ze geboren zijn

■ Dus als een kitten blauwe ogen heeft is die jonger dan 6 weken

Binoculair zicht

■ Gevoelig voor beweging

■ Scherpste zich op 60 a 90 cm

■ Diepte zicht binoculair 90 a 140°

■ Siamees heeft een grote neusbrug in de weg

● Minieme binoculaire visie

Pupillen

■ Groot; onrust, angst, defensief

■ Smal; agressief

Zien minder kleur (geen rood)

■ Ogen aangepast aan nachtzicht

● Tapetum lucidum

● Meer gevoelige lagen in de retina

Gehoor

■ Het gehoor van de kat is aangepast om prooien te kunnen detecteren

■ Ruime range: 10-60 kHz

● Horen ultrasoon geluid

○ Prooien onder andere ratten communiceren ultrasoon

○ Nachtjager: locatie prooi via gehoor

○ Vorm oorschelp is belangrijk!

○ Positie oorschelp kan 180° draaien en kan geluidswaarneming beïnvloeden

○ Doofheid

■ Aangeboren genetisch witte haarkleur/ blauwe iris

● Autosomaal dominant W gene)

○ doofheid/ verworven

■ Medicatie, ouderdom

● Antibiotica kan dit doen

Akoestische communicatie

○ 1. Geluiden met gesloten muil

■ Herkenning

■ Spinnen

● Kattin spint daar worden de kittens rustig van

● Kittens spinnen als ze eten willen

● Katten spinnen bij mens kan ontspanning betekenen MAAR ook

○ Pijn

○ Ziekte

○ Angst & stress

○ Glimlachen & huilen

○ Communiceren naar ons

○ 2. Geluiden met open => gesloten muil

■ Miauw (groeten)

■ Roep (voortplanting)

■ Huilen (agressie)

■ Mekkeren

● Bij zien van prooi

○ 3. Geluiden waarbij de muil open wordt gehouden

■ Grommen (agressie)

■ Blazen (agressie)

■ Pijnkreet (schrik/pijn)

Tastzin

○ Ontwikkeling

■ De tastzin is goed ontwikkeld bij het pasgeboren kitten

■ Kittens hebben tastzin nodig om de moeder op te zoeken en hun

temperatuur op peil te houden en ook om zich te kunnen voeden

■ Zelfde 3 reflexen bij de hond

● Anogenitaal reflex is heel belangrijk zie hond!!

○ Gevoeligheid aanraken

■ Meeste poezen

● Meer dwingen meer weerstand

■ Grote behoefte tegen elkaar aanliggen binnen sociale groep

● Kleur kat: Alleen rood is het vaker kater, als een kat 3 kleuren heeft is het een poes!

Tastharen

○ Faciaal

■ Snor-kaken

■ Oor basisi - oor topje

■ Boven ogen

○ Carpaal

■ Plantair carpus

○ Kunnen actief beïnvloed

■ Terug plooien bij begroeting

● Kan negatief signaal zijn

■ Naar voren plooien

● Bij veiligheid is positief signaal

■ Waarneming luchtstromingen

Warmtezin

○ Kitten 0-3 weken: opzoeken warme oppervlakte

■ Thermoregulatie afhankelijk van de moederkat

○ Volwassen kat: lichaam kan hogere en lagere temperaturen verdragen dan mens

■ Warme oppervlaktes zoals stoof, radiator

■ Mens pijn bij 44°C bij kat 51-54°C

■ Langdurige blootstelling aan hoge temperatuur

● Hijgen, cirkelen, hyperopgewondenheid

Kneden en trappelen

○ Volwassen leeftijd

■ Comfort ritueel

○ Vooral op zachte oppervlakten

○ bij kittens: om melklieren te activeren

De kat voelt zich : vriendelijk

■ Normaal postuur

■ Oren naar voor

■ Pupillen normaa

■ Groet, mauw

■ Staart omhoog of ontspannen achter zich

■ Voor je voeten met buik omhoog

● GEEN uitnodiging tot aaien!!!!!

De kat voelt zich : niet goed in zijn vel

■ Grote pupillen

■ Snorharen naar achter

■ Geschubde vacht

■ Spiertrekkingen

■ Tongelen

■ Oren zijn opzij of naar achteren

■ Staart is niet mooi recht

■ Nepslapen

● Slaaphoudingen maar ogen open

De kat voelt zich: agressief

■ Maakt zich groot

■ Zijwaartse houding

■ Stijve poten

■ Oren naar opzij /achter

■ Pupillen smal

■ Snorharen naar voor

■ Gromt

De kat voelt zich: defensief/bang

■ Oren plat

■ Pupillen groot

■ Blaas, spuw, soms ook spinnen

■ Staart dicht bij lichaam

Aanraken?

○ Ja

■ Snorren naar voor

■ Staart stil

■ Kleine pupillen

○ Nee

■ Snorre naar achter

■ Staart beweegt

■ Grote pupillen

■ Oortjes bewegen

■ Oortjes naar achter

Sociale relaties - ontwikkelingsfasen

– Prenataal

• Hier reeds leren van voedselvoorkeuren (via voeding die moeder eet)

– Neonataal

• ± tot einde 2e week

– Socialisa7eperiode

• 3-8 weken;

• maar socialisatie met andere dieren dan de moeder kan nog tot ± 16 weken

– Juveniele periode

• Va 9 weken tot aan seksuele rijpheid (5 - 8 mnd); voltooid op 2 jaar

– Volwassen/middelbaar

• 3-6 jaar; middelbaar 6-10 jaar

– Senior/bejaard

• 11-14; bejaard >14

sociale relaties

○ Directe contacten tussen katten van verschillende sociale groepen worden zoveel mogelijk vermeden!

○ Een sociale groep is een gesloten gemeenschap

○ Tussen groepen

■ Afstand vermijden van contacten

○ Aanvaarding nieuwe kat in een groep = zeer traag proces

Sociale relaties: affiliatief

○ Rubbing

■ Huidklieren; sebumklieren

● Kin, snuit, temporaal, kaken, peri-oraal, (peri)anaal, staart, voetzolen; vermoedelijk ook flanken foto

○ (Allo)rubbing/ kopjes geven wordt gebruikt om de cohesie van de groep te bevorderen

■ Groep Signaal creëren met

● Voorwerpen (object rubbing)

● Soortgenoten (allo-rubbing)

● Andere diersoorten

○ Asymmetrisch rubbing

■ Ongelijke status?

■ Meestal vooraf gegaan door staart omhoog

○ Kat-mens rubbing

■ Belangrijk bij mens ⇔ kat relatie

● Zeer gewaardeerd door de mens => vaak geconditioneerd

● Vaak misinterpretatie: om voer vragen

○ Belangrijke rol bij ontstaan feline obesity

○ Allo - licking

■ Voornamelijk dominante naar de ondergeschikte dieren?

■ Alleen binnen sociale groep

■ Soms gevolgd door agressie

■ Ook

● Post conflict situaties

○ Verzoeningsgedrag

■ Soms uitlokken tot spel

Sociale relaties: Contactliggen

○ Wat is sociale groep

■ Fysiek contact

■ Zichtlijnen

○ Vraag: hoeveel sociale groepen zien jullie (foto)

■ Vaak gebeurt het dat katten bij elkaar worden gezet zonder deftige introductie

● Hierdoor worden ze onderverdeeld in groep en mogen ze elkaar niet

Sociale relaties: Solitair

Spenderen geruime tijd van de dag alleen

Sociale relaties – ambivalente signalen

• grootte en vorm van pupil

– ronde pupillen —> angst

– ellipsvormige pupillen —> agressie

• NB ook vorm verandering door lichtsterkte

• grootte en vorm van oren

– Platter meer angst

Sociale relatie: Agonistisch gedrag

○ Katten missen het complexe visuele sociale repertoire van groepsjagers

○ Katten uit verschillende sociale groepen vermijden elkaar

○ Meeste lichaamshoudingen => gericht om de afstand te vergroten en om interactie te vermijden

■ Doorgaans in stilte

■ Staren!

● Vaak slecht/ niet begrepen door de mens

■ Oren schuin en opzij

■ Bolle rug/ pilo erectie

○ Signalen om de afstand te verkleinen

■ Beperkt tot leden van de sociale groep (kat, mens, hond,...)

● Staart verticaal, tipje gekruld

● Gaan liggen en rollen

○ In tegenstelling tot honden, hebben katten geen waaier van conflict vermijdende signalen

■ Katten missen de conflict verwijdende signalen van de ladder

○ Conflicten proberen te vermijden

■ Vermijden oogcontact

■ Opzoeken van verticale afstand

■ Boodschappen via geursignalen

○ Wanneer dit niet lukt

■ Proberen afstand te vergroten

● Staren

● Oren schuin/achter

■ Escalatie: dreigen, vechten

○ Kennen GEEN rangorde

○ Multi cat household

■ Eerste die prooi heeft mag die houden

● Geen agressie wel gewapende vrede

● Filmpje: 2 katten en een bal

○ De witte kat heeft een balletje met eten erin en de bruine kat kijkt toe

○ De bruine kat heeft respect voor de andere kat

■ Kan je zien doordat die hem laat spelen met de bal

○ Op een gegeven moment rolt de bal dichter bij de bruine kat maar die speelt er niet mee

○ Die andere kat speelde er eerst mee dus die heeft

“voorrang”

Sociale relaties: agonistisch gedrag; Onbekende katten

○ Vermijd elke onbekende kat (zien zdr gezien te w)

○ Laat boodschappen met urine achter, zodat je geen oogcontact hoeft te maken en verschuil je zo vaak mogelijk

Reproductie

Synchronisatie

■ Late winter tot en met zomer

■ Pro-oestrus

● Vrouwtje vergroten home range

● Meer wrijven objecten

● Waarschijnlijk trekken de vrouwtjes de mannetjes aan door middel van feromonen

● Rollen,spinnen, klauwen/trappelen

■ Oestrus

● Vrouwtje lordosis

● Bestijgen dan nekbeet dan penetratie ovulatie (foto)

■ Multiple copulaties

● Sperma competitie

● Stijging genetische diversiteit bij het jagen

● Onzekerheid vaderschap

○ Daling infanticide (kindermoord)

Ontogenie

juveniel : Socialisatie

■ Week 2 tot en met week 8-10

■ Als in die hele periode veel positief humaan contact dan accepteren ze dat later ook en kunnen fijne huiskatten worden

■ Idem voor contact met andere huisdieren/dieren

■ Indien niet gesocialiseerd aan mensen voor week 16

● Lange tijd nodig om aan mensen te wennen

● Minder interactie met mensen

Reproductie: leeftijd schatten aangeboden kitten

Eerste weken echt staalblauwe ogen, super duidelijk

● Na week 7 gaan die beetje verkleuren

Gedrag: lopen, rennen, spelen, klimmen

Maternaal gedrag

• Katinnen geen nest beschutte locatie

• Kort voor de geboorte

• agressief worden naar soortgenoten of andere dieren in de omgeving

(risico op predatie ¯)

• Kittens in de eerste levensweken

• volledig afhankelijk van moederzorg (warmte, verzorging, voeding, elimineren)

• Verhuizing

• Na enkele weken vaak naar een andere locatie (hygiëne, ectoparasietbeperking..)

• Vanaf 4 weken

• postpartum prooien

• later “maternal-infant conflict”

Jagen

○ Socialisatie periode

■ Moeder brengt prooien mee zo creëert die een leefomgeving

● Aanvankelijk dode prooien, nadien levende prooien

○ Prooi-identificatie: voorbeeld moeder

○ Hurken, sprong, bijten, sterk genetisch bepaald

■ Jachtgedrag: ook door goed doorvoede katten dus niet sterk gekoppeld aan honger

■ Honger bepaalt de grootte van de prooi en de ernst van de aanval

■ nt altijd om op te eten

○ Jacht

■ Stalken, vangen, spelen & opeten van prooien

■ Doorgaans alleen

■ In sociale groepen kan er een vorm van samenwerking tijdens de jacht worden geobserveerd

Onderhoudsgedrag: Voeding

Obligate carnivoren

■ Moet minimaal 18% eiwit in voeding kitten zitten

Drinken

○ Katten drinken graag uit grote potten of stromend water

○ bereikbaarheid = belangrijk in multicat huishoudens

○ nt in de buurt v eten liefst

Eliminatie

○ Bewust proces

■ Een volle blaas of rectum ledigen

○ Eliminatie beinvloed door

■ Leeftijd, gezondheid, emoties, cognitie, maar ook door omgevingsfactoren leerprocessen

○ Geboorte: eliminatie niet spontaan

■ Likken van moeder: anogenitale reflex

■ Reflex verdwijnt dag 23-30

■ 3 weken: spontaan elimineren

○ Vanaf 4 weken

■ Voorkeur ondergrond

○ Vanaf 6 weken bedekken van urine en feces

○ Problemen:

■ Hygiene bak

■ Ziekte

■ Te weinig “litter”

■ Verkeerde locaties

● Gaat anders misschien niet in de kattenbak ontlasten

Eliminatie: volwassen dieren

○ Vast ritueel

■ Ruiken

■ Putje graven

■ Draaien

■ Gaan zitten

■ Elimineren

■ Ruiken

■ Putje afdekken

○ Kattenbakken

■ Altijd 1

■ Verspreid voor omgeving sociale groep

Rusten

Katten zitten graag

■ Hoog, met uitzicht

■ Verstopt / beschut

■ Per sociale groep

Vallen

kat komt altijd op pootjes terecht

Eten en drinken en elimineren

○ Aparte eet en drink potten

○ Grote open drink potten

○ Drink pot ⇔ eet pot ⇔ kattenbakken zo ver mogelijk uit elkaar

○ Multikat

■ Minimaal 1 locatie voor alle 3 per sociale groep

○ Als katten dicht bij elkaar eten krijgen

■ Impliceert onvermijdelijk direct oogcontact

● Onoplosbare stress

Slapen

○ Routines vaste rituelen

○ Vaak vaste plekken

○ Veilige plekken

■ Hoog

○ Vanaf 8 weken lijkt ritme op volwassen slaap

Verschuilen

○ Schuildoos

○ Doos is belangrijk voor katten

○ Een soort beschutting

○ Katten hebben veel minder stress als ze in een doos zitten

5 pillars of healthy feline environment

Welzijn van de kat ⇔ wat eigenaar denken

○ Solitaire jager

○ Territoriaal

○ Geen kleine hond!

○ Menselijke leefstijl vaak in contradictie met welzijn kat

○ Nieuw sociale contacten (niet leuk)

○ Wijziging van de leefomgeving (niet leuk)

○ Verhuizen (niet leuk)

■ Mensen interpreteren twee katten die naar elkaar kijken doorgaans als ‘ze vinden elkaar leuk’

■ Of ‘de kat neemt wraak op het meubilair’

Katten afstaan aan asiel

○ Katten afgestaan aan asielen/ of geëuthanaseerd omwille van gedragsproblemen

■ Gevolg: ziekte

○ Katten naar asiel om de volgende redenen

■ Ontevredenheid over het huisdier

■ Reden / aard van de problemen

● Onzindelijkheid

○ Sprayen

○ Buiten de kattenbak ontlasten

● Conflicten tussen katten

● Agressie naar mensen

● Ander “ongewenst” gedrag

○ Je moet je kat gewoon opvoeden zoals bij de hond een beetje

○ cat stress score

Typische stress gedrag signalen

• Bek aflikken

• Pootje heffen

• Oversprong gedrag

• Tongelen

• Gapen

• Hoge geluiden

• Hijgen

• Rilling door huid/vacht

• Verhoogde ademhaling

• Minder speeksel aanmaak (niet slikken)

• Pupil groter

• Zweetvoetjes

Alarm bellen stress

• Grote pupillen

• Snorharen naar achter

• Geschubde vacht

• Spiertrekkingen

• Staart beweegt constant

• Tongelen

• Oren

• Nepslapen

Fysieke acute stress respons

• Autonoom zenuwstelsel

– PupildilataBe

– Hijgen

– Kwijlen

– Beven, trillen

– Anorexie

– Braken, diarree

– Urineren

– Anaalklieren legen

– Bevriezen, inhibiBe

– Verhoogde motoriek

FAS Scale kat

Stress bij Asiel katten

– Minder stress bij verrijking ó niet verrijkt

– Meeste stress bij kaJen in asielen met honden!

• > 25% had bloed in urine

– toevals vinding, dachten dat ze gezond waren

– Katten heel bevattelijk voor blaasproblemen, maar laten vaak niet zien

• Zieke kaAen hadden meer last van honden (gemeten in cor7sol)

Chronische stress

Degradatie van…..

– Eetgedrag

• Polyfagie / polydipsie

• Anorexie

– Drinkgedrag

– Slaapgedrag

– Zelfverzorging

• Compulsief likken, pica

– Communicatie

– Sociale interactie

– Spelgedrag

– Eliminatie

• Buiten bak, markeren

– Exploratie

– Gewijzigde respons op prikkels

Grooming problemen

• Overmatig likken

– ziekte, pijn, jeuk gedragsprobleem

• Onvoldoende likken

– ziekte, pijn, ouderdom

Veel voorkomende problemen

• Multicat huishoudens

– KaFenbakken / voer / drink potten / rust- en verstop plaatsen

– Vaak te weinig of op verkeerde plaatsen

– Verlies voorspelbaarheid en controle tijdens alle dagelijkse activiteiten

• Naar buiten

– Risico’s buiten

• FIV

• Aanrijdingen

• Verwondingen

– Meer eigenaars?

– Niet naar buiten mogen

• Kunnen niet jagen

• Frustratie / vervang gedrag

• Omgevingsverrijking nodig

• Andere problemen > Ma2

-sprayen

-poepen buiten bak

-agressie

Acute pijn

Zie p 47 hfdst 15

Chronische pijn

○ Uitingen:

○ 1. Verminderde beweeglijkheid

■ Niet meer op stoelen

■ Houterig bewegen

■ Lange nagels

○ 2. Veranderd gedrag

■ Contact vermijden

■ Zichafzonderen

■ Prikkelbaar

■ Verandering in gedrag op kattenbak

○ 3. Verminderde activiteit

■ Slaapt veel

■ Verandert vaak van plaats

■ Speelt minder

○ 4. Verminderde zelfverzorging

■ Wast zich minder

■ Doffe vacht

■ Lange nagels, blijft haken

○ zeer indicatief (plots)

Katten verhuizen: Oude woning – Be prepared

– Kat in ruimte met comfort +++

– Voorbereiden ruimte: meer aandacht, beloningen

– Vermijden om kat te laten rondlopen tussen de dozen & verhuizers (= stress!)

– Moment inpakken: kat in ruimte en deur sluiten

– Ondertussen: verhuizen van de “katspullen” naar nieuwe woonst

– Andere opBe

• kat op voorhand verhuizen naar ruimte in nieuwe huis, samen met de routine-spullen:

krabpaal, eetbakjes, mandjes, kattenbakken enz.

Katten verhuizen : NIEUWE woning –Be prepared

– Wachten om kat uit veilige ruimte te laten tot wanneer alles op zijn plaats staat

– Gebruik geuren / feromonen

– Zelf nieuwe omgeving laten exploreren.

– Vermijd lokken !

– Binnenhouden .. 2-4 wk (liever meer)

• enz.

Nieuwe kat

Meestal geen aanleiding vanuit residentie kat

– Je hebt slechts één kans

• eerste kennismaking = negatief => probleem.

– maak stappenplan

• Eerst vermijden van alle confrontatie

• Schematiseer comfortzone(s) residentiele kat

• Nieuwkomer in afzondering eerste periode

– Geen visueel contact, elke passage vermijden

– Maak een introductieplan & neem de tijd => bangste kat bepaald tempo