LERO - Didactiek

Leefklimaat

Omgeving factoren leerling die omgang bevorderen

Bekwaamheid leraar op drie vlakken

1. Pedagogisch
2. Vakinhoudelijk
3. Didactisch

5 rollen van de leraar

1. Gastheer
2. Presentator
3. Didacticus
4. Pedagoog
5. Afsluiter

Leerproces

In het hoofd van de leerling

Leeromgeving

Alle zaken rondom de leerling

Leerproces bestaat uit vier stappen

1. Onthouden: herinneren
2. Begrijpen: samenhang
3. Integreren: verbinden aan voorkennis
4. Creatief toepassen

CAR-model

Competentie, relatie, autonomie. Het zorgt voor een krachtige leeromgeving

CAR competentie

Het gevoel hebben een taak aan te kunnen. Transparante leeromgeving en leerlingen motiveren.

CAR autonomie

Eigen keuzes kunnen maken en er verantwoordelijk voor zijn. Keuzevrijheid bieden en vooruit laten denken.

CAR relatie

Gezien worden en erbij horen. Vertrouwen bieden en iedereen betrekken in de les.

Gastheer

Contact. Aandacht geven en leerlingen welkom heten.


1. Naam
2. Zichtbaar
3. Voorbeeld
4. Startklaar maken leerlingen

Afstemmen

Het contact maken met je leerlingen door positief te zijn, respect te hebben en je te verplaatsen in de leerling.

Presentator

Aandacht voor de les door aandacht te vangen en te houden en structuur te bieden.


1. Vangt aandacht
2. Houdt aandacht
3. Leiderschap
4. Geeft onderwerp, leerdoel en lesopbouw aan

Verbale en non-verbale interventies

Stemvolume, in vingers knippen, humor, kijken, gebaren

Goede lesopening

1. Goede sfeer
2. Juiste verwachting wekken
3. Kort en duidelijk beginnen
4. Merkbaar maken wanneer de les echt begint

Lesopeners voorbeelden

1. Sfeeropening: actueel of persoonlijk
2. Aandachtsverhogende opening: opvallend
3. Actiegerichte opening: hoofdactiviteit gelijk
4. Inhoudelijke opening: stelling of vraag
5. Recapitulerende opening: terugblikken op vorige les

Didacticus

Aanmoedigen en instructie geven.


1. Complete instructie
2. Passende werkvormen
3. Motiveren
4. Uitdagen voor leertaak

Complete instructie

1. Wat?
2. Hoe?
3. Hoelang?
4. Welke hulp?
5. Wat als je klaar bent?
6. Wat doen we met de uitkomst?

Twee pijlers leraarschap

* Persoonlijk contact/Gastheer
* Vakinhoudelijke kennis en vaardigheden/Didacticus

Driefasenmodel

Houvast voor leerstof.


1. Voordoen: leerlingen luisteren
2. Activeren: vragen stellen, gelegenheid om stof te verwerken
3. Overlaten: zelfstandig

Werkvormen worden ingezet om

Onthouden, begrijpen en toepassen te bevorderen

Didactisch analyse model

Lesvoorbereidingsformulier. Stof, vormen, middelen, doelen, plan.

Leerdoelen altijd volgens welke methode?

SMART-methode

Effectief lesgeven door?

Lesdoelen

Lesmodel directe instructie

1. Voorkennis activeren
2. Uitleg
3. Controleren
4. Zelfwerkzaamheid: concrete instructie
5. Onder begeleiding oefenen
6. Zelfstandig oefenen
7. Afsluiten op kernbegrippen en vooruitblikken

Zes sleutelbegrippen bij effectief lesgeven

1. Structuur
2. Niveau
3. Betekenis
4. Individuele aanspreekbaarheid
5. Zichtbaarheid
6. Nieuwsgierigheid/motivatie

Structuur

Begin, midden en eind met onderling verband

Niveau

Niet te moeilijk of te makkelijk

Betekenis

Waarom leren we dit?

Individuele aanspreekbaarheid

Niet meedoen is niet mogelijk

Zichtbaarheid

Leerprocessen hoorbaar en zichtbaar maken

Nieuwsgierigheid

Inspelen hierop voor verbetering motivatie

Vijf sleutelbegrippen samenwerkend leren

1. Positieve wederzijdse afhankelijkheid
2. Individuele aanspreekbaarheid
3. Interactie
4. Sociale en groepsvaardigheden
5. Groepsproces

Positieve wederzijdse afhankelijkheid

Iedereen draagt bij

Interactie

Leerlingen communiceren direct met elkaar

Voordelen samenwerkend leren

* Gerichte steun
* Actief lerend
* Kennis eigen maken
* Autonomie
* Sociale en communicatieve vaardigheden

Samenwerkstructuren voorbeelden

* Check-in duo’s: alleen, samen, plenair
* Genummerde hoofden: elk nummer andere rol
* Expertgroep: ieder eigen thema als groep
* Driestappeninterview: leerlingen interviewen elkaar, rollen omgedraaid
* Denk-delen-uitwisselen

Vuistregels begeleiden

* Doe niets wat de leerling zelf kan
* Meerwaarde
* Maak verschillen tussen groepen

Onderwijsleergesprek

Het interviewen van een klas. Zelf inzichten in lesstof

Kringgesprek

In een kring, vaak voor persoonlijkere zaken

Goede vraag

Kort, duidelijk, combinatie van meerkeuze/open

Fasering stellen vraag

1. Formuleren
2. Aan wie
3. Gelegenheid geven tot antwoorden
4. Reactie op antwoord

Niveau vragen

* Kennis
* Begrip
* Toepassen
* Analyse
* Synthese
* Evaluatie

Pedagoog

* Veilig klimaat
* Moedigt leren aan
* Corrigeert op passende wijze

Leerklimaat

Factoren omgeving die leren bevorderen

Doel pedagoog

Respectvol, warmte/zorgzaamheid en intrinsieke motivatie.

Roos van Leary

Hulptool bij analyseren gedrag.

* Boven: dominant
* Onder: onderdanig/meegaand
* Samen: samenwerking/sympathiek
* Tegen: autonomie/taakgericht

Norm

Wil om te leren of iets te bereiken

Cohesie

Samenhang

Opvoedingsstijlen

* Autoritair
* Autoritatief
* Permissief
* Verwaarlozend

Autoritair

Strenge controle. Regels

Autoritatief

Ondersteunend, rationeel en transparant

Permissief

Eigen verantwoordelijkheid kind, weinig regels consequenties

Verwaarlozend

Weinig zorg en aandacht, kind is teruggetrokken

GUT-model

* Gevaar: Overtreding en handeling nodig
* Uitdaging: Grenzen opzoeken, maar komen thuis door correctie
* Thuis: Sociaal gewenst gedrag

3 niveaus ongewenst gedrag

1. Onschuldig
2. Onderhandelbaar: storend maar geen sancties
3. Onacceptabel: handelen dmv sanctie

Escalatieladder

Tool om te corrigeren

Corrigeren

Positief, ik-boodschap, drieslag

Drieslagregel

Benoem gedrag, de regels en dan gewenst gedrag

Afsluiter

Bewust maken leerproces en stof. Haalt kern naar boven


1. Wat geleerd?
2. Hoe geleerd?
3. Wat opgeleverd?
4. Hoe ervaren?

Doel afsluiter

* Aandacht
* Bewustwording leerproces
* Overzicht
* Doelstellingen controleren