💪 ⚙️ Fizjologia - 🤸‍♂️👂 Równowaga i narząd słuchu

Computer-friendly

1. 🛶🔄 Trzy kanały półkoliste.

2. 🐚🔘 Łagiewka (utriculus).

3. 👜🎐 Woreczek (sacculus).

👂🌀 Jakie części błędnika błoniastego budują narząd przedsionkowy?

(wymień główne struktury) [3]

⚖🎯 - 📐 Plamki statyczne (maculae staticae).

🔬📍 W jakich konkretnie strukturach woreczka oraz łagiewki znajdują się komórki zmysłowe?

(podaj nazwę struktur receptorowych) [1]

📐📍 Grzebienie bańkowe (cristae ampullares), które znajdują się w rozszerzonych częściach kanałów, zwanych bańkami błoniastymi.

🎢🌀 Gdzie dokładnie zlokalizowane są receptory w kanałach półkolistych?

(podaj nazwę struktur i miejsce ich występowania) [1]

1. 🍮🍯 Substancja galaretowata (błona kamyczkowa).

2. ⚪💎 Otolity (kamyczki błędnikowe) zbudowane z węglanu wapnia.

🏗💎 Z czego składa się warstwa pokrywająca receptory w łagiewce i woreczku?

(wymień elementy składowe błony otolitowej) [2]

🧭📉 Trzy kanały półkoliste są ułożone w płaszczyznach wzajemnie prostopadłych.

📏📐 Jaka jest orientacja przestrzenna kanałów półkolistych względem siebie?

(opisz ich ułożenie) [1]

1. 🧪🏺 Komórki typu I – mają kształt amfory (butelkowaty) i są otoczone przez kielichowate zakończenie nerwowe (tzw. kielich nerwowy).

2. 🧪🧱 Komórki typu II – mają kształt cylindryczny i stykają się z licznymi, mniejszymi kolbkami synaptycznymi.

👂🌀 Jakie dwa rodzaje komórek rzęsatych (włoskowatych) wyróżniamy w narządzie przedsionkowym?

(podaj nazwy typów i ich charakterystyczny kształt) [2]

🧶📍 Kinocylium (rzeska główna/ruchoma) – jedna, najdłuższa rzęska o strukturze mikrotubularnej (9+2), położona na brzegu pęczka.

🧬🔬 Jak nazywa się pojedyncza, najdłuższa rzęska o specyficznej budowie wewnętrznej, znajdująca się w komórce zmysłowej?

(podaj nazwę i cechę lokalizacji) [1]

🧶📉 Stereocylia (włoski słuchowe) – liczne (od 60 do 100), krótsze wypustki zbudowane z filamentów aktynowych, ułożone w rzędach o wzrastającej wysokości w stronę kinocylium.

🧬📉 Jak nazywają się liczne, krótsze wypustki komórki rzęsatej i jak są one ułożone względem siebie?

(podaj nazwę i zasadę ułożenia) [1]

1. 🧬🔌 Depolaryzacja błony komórkowej.
   
   

2. 🧬📈 Wzrost częstotliwości potencjałów czynnościowych w nerwie przedsionkowym.

🎢📈 Co dzieje się w komórce rzęsatej, gdy stereocylia odchylają się w stronę kinocylium?

(wymień reakcję elektryczną i skutek w nerwie) [2]

1. 🧬🚫 Hiperpolaryzacja błony komórkowej.

2. 🧬📉 Spadek częstotliwości potencjałów czynnościowych w nerwie przedsionkowym.

🎢📉 Co dzieje się w komórce rzęsatej, gdy stereocylia odchylają się w stronę przeciwną do kinocylium?

(wymień reakcję elektryczną i skutek w nerwie) [2]

🔋⚡ Potas (K+).

• 🌊 Wynika to z faktu, że rzęski są zanurzone w endolimfie, która ma bardzo wysokie stężenie jonów K+ (w przeciwieństwie do typowych płynów zewnątrzkomórkowych).

🔋⚡ Napływ jakiego jonu do wnętrza rzęsek odpowiada za powstanie potencjału receptorowego i dlaczego jest to zjawisko wyjątkowe?

(wymień jon i przyczynę fizjologiczną) [1]

⛓🔗 Połączenia szczytowe (tip links) – białkowe mostki łączące wierzchołki stereocyli, które mechanicznie otwierają kanały jonowe podczas odchylenia rzęsek.

🧬🔗 Jak nazywają się struktury mechaniczne łączące wierzchołki rzęsek, odpowiedzialne za otwieranie kanałów jonowych?

(podaj nazwę polską lub angielską) [1]

⚡🔗 W spoczynku część kanałów potasowych jest otwarta, co zapewnia podstawową aktywność nerwu.

• 🧬 Stałe napięcie połączeń szczytowych (tip links).
  

• 🔋 Spoczynkowy potencjał wewnątrzkomórkowy wynosi około -60 mV.

⚖💤 Jaki jest stan kanałów jonowych i potencjał wewnątrzkomórkowy komórki rzęsatej w spoczynku?

(wymień stan połączeń oraz wartość potencjału) [2]

📉⚡ Odchylenie stereocyli w kierunku najdłuższej rzęski (kinocylium) otwiera mechanowrażliwe kanały jonowe.

1. 🧬🔌 Zwiększenie napięcia połączeń szczytowych (tip links).

2. 🌊🔋 Gwałtowny napływ jonów potasu z endolimfy do wnętrza komórki, prowadzący do depolaryzacji.

🎢📈 W jaki sposób dochodzi do depolaryzacji komórki rzęsatej pod wpływem bodźca mechanicznego?

(wymień stan połączeń szczytowych i rodzaj napływających jonów) [2]

🧪🔋 Endolimfa posiada bardzo wysokie stężenie jonów potasu oraz dodatni potencjał elektryczny.

• ⚡ Dodatni potencjał endolimfy (ok. +80 mV) względem wnętrza komórki ułatwia wniknięcie jonów.

• 🌊 Wysokie stężenie potasu w endolimfie umożliwia jego ruch zgodnie z gradientem stężeń po otwarciu kanałów.

🔋🌊 Dlaczego jony potasu napływają do komórki rzęsatej po otwarciu kanałów i co charakteryzuje endolimfę?

(wymień cechy elektryczne i stężeniowe endolimfy) [2]

📈🚫 Ruch stereocyli w stronę przeciwną do kinocylium zamyka kanały jonowe i hamuje przewodzenie.

1. 🧬📉 Rozluźnienie połączeń szczytowych (tip links).

2. 🧊📉 Hiperpolaryzacja błony komórkowej poniżej poziomu spoczynkowego.

🎢📉 Jaki jest mechanizm hiperpolaryzacji w komórkach rzęsatych narządu przedsionkowego?

(wymień stan połączeń i skutek elektryczny) [2]

🧪🧠 Depolaryzacja aktywuje procesy w podstawie komórki, które prowadzą do pobudzenia nerwu przedsionkowego.

• ⚡ Otwarcie kanałów dla jonów wapnia sterowanych napięciem w błonie podstawno-bocznej.

• 💊 Uwolnienie mediatora pobudzającego, którym jest glutaminian, do szczeliny synaptycznej.

🧬🧠 Jakie procesy zachodzą w dolnej części komórki rzęsatej pod wpływem depolaryzacji?

(wymień rodzaj jonów oraz nazwę neurotransmitera) [2]

🌊🔄 Jony potasu opuszczają komórkę w jej dolnej części, aby umożliwić powrót do stanu spoczynku.

• 🧬 Wypływ jonów potasu do perylimfy otaczającej podstawę komórki.

• ⚡ Proces ten zachodzi biernie dzięki niskiemu stężeniu potasu w perylimfie.

🔋🔄 W jaki sposób i do jakiego płynu usuwane są jony potasu z komórki rzęsatej po depolaryzacji?

(podaj nazwę płynu i mechanizm transportu) [2]

1. 👂📍 Grzebienie bańkowe (cristae ampullares).
   
   

2. 🌀👂 Bańki błoniaste kanałów półkolistych.

⚖🌀 Gdzie znajdują się receptory wykrywające przyspieszenia kątowe i jak się nazywają?

(podaj nazwę struktur i ich lokalizację) [2]

🌀🔄 Przyspieszenia kątowe (obrotowe).

⚖🔄 Jaki rodzaj bodźca mechanicznego pobudza receptory w kanałach półkolistych?

(podaj nazwę przyspieszenia) [1]

1. 🍮🍯 Cupula (osklepek) – galaretowata masa pokrywająca rzęski komórek włoskowatych, która w przeciwieństwie do plamek statycznych nie zawiera otolitów.

2. 🔬📐 Jej odchylenie pod wpływem ruchu endolimfy powoduje zginanie rzęsek i powstawanie potencjału receptorowego.

⚖🍮 Czym jest osklepek i jaką pełni rolę w grzebieniach bańkowych?

(podaj nazwę łacińską i mechanizm działania) [2]

🌊🧠 Wynika to z bezwładności endolimfy, która w momencie rozpoczęcia ruchu pozostaje w tyle, przesuwając osklepek w stronę przeciwną do kierunku obrotu głowy.

⚖🌊 Dlaczego rzęski komórek włoskowatych uginają się podczas ruchu obrotowego głowy?

(wyjaśnij rolę płynu w błędniku) [1]

1. ↔📈 Pobudzenie (depolaryzacja) komórek rzęsatych w błędniku po stronie, w którą następuje obrót.
   
   

2. 🧠📉 Hamowanie (hiperpolaryzacja) komórek rzęsatych w błędniku po stronie przeciwnej.

⚖👯 Jak współpracują ze sobą kanały półkoliste po obu stronach głowy podczas obrotu?

(opisz reakcję w lewym i prawym błędniku) [2]

⚖🔄 Przyspieszenia kątowe (obrotowe) o wartości od 1^∘/_s².

⚖🔄 Jaki rodzaj bodźca mechanicznego pobudza receptory w kanałach półkolistych?

(podaj nazwę przyspieszenia i jego minimalną wartość progową) [1]

1. 👂📍 Grzebienie bańkowe (cristae ampullares).
   
   

2. 🌀🌀 Bańki błoniaste (rozszerzenia przewodów półkolistych).

👂📍 Gdzie znajdują się receptory wykrywające przyspieszenia kątowe i jak się nazywają?

(podaj nazwę struktur i ich dokładną lokalizację anatomiczną) [2]

1. 🍮🍮 Kopułka (osklepek) – galaretowata substancja zlepiająca włoski komórek receptorowych, sięgająca do sklepienia bańki.

2. 🌊🌊 Ruch śródchłonki (endolimfy) wywołany rotacją głowy wywiera ciśnienie na kopułkę, co powoduje przegięcie włosków.

🔬🍯 Czym jest kopułka i jaki jest mechanizm jej działania w grzebieniach bańkowych?

(podaj definicję struktury oraz sposób wywołania pobudzenia receptorów) [2]

1. 🧠💪 Informowanie ośrodkowego układu nerwowego o mającej nastąpić zmianie pozycji ciała.

2. 📈📈 Dostosowanie napięcia w różnych grupach mięśniowych do oczekiwanej sytuacji.

🧠💪 Jakie jest znaczenie czynnościowe impulsów powstających w grzebieniach bańkowych?

(wymień główne cele przekazywania tej informacji do ośrodków) [2]

👁⚖ Głównym celem odruchu przedsionkowo-ocznego (VOR) jest stabilizacja obrazu na siatkówce oka podczas ruchów głowy, co umożliwia zachowanie ostrego widzenia w trakcie przemieszczania się.

👁⚖ W jakim celu organizm wykorzystuje odruch przedsionkowo-oczny (VOR)?

(wyjaśnij rolę tego odruchu w percepcji wzrokowej) [1]

👁🔄 Gałki oczne w odruchu VOR poruszają się:

1. 📉🔄 W kierunku przeciwnym do kierunku obrotu lub ruchu głowy.

2. 🚀⚡ Z prędkością dokładnie odpowiadającą prędkości ruchu głowy.

👁🔄 W jakim kierunku i z jaką prędkością poruszają się gałki oczne względem ruchu głowy w prawidłowym odruchu VOR?

(podaj dwa parametry ruchu gałek ocznych) [2]

🧠⚡ Łuk odruchu przedsionkowo-ocznego tworzą:

1. 👂📈 Neuron I: komórki receptorowe w bańkach kanałów półkolistych, których wypustki biegną w nerwie przedsionkowym do jąder przedsionkowych w pniu mózgu.

2. 🧠🌉 Neuron II: neurony jąder przedsionkowych, które przesyłają aksony do jąder nerwów gałkoruchowych (III, IV i VI).

3. 👁💪 Neuron III: neurony jąder nerwów czaszkowych, których włókna unerwiają mięśnie zewnętrzne gałki ocznej.

🧠⚡ Z jakich elementów składa się tzw. droga trójneuronalna łuku odruchu przedsionkowo-ocznego?

(wymień kolejne poziomy przesyłania sygnału od receptora do efektora) [3]

👁🌀 W oczopląsie przedsionkowym (wywołanym ruchem obrotowym) wyróżniamy:

1. 🐌📉 Fazę wolną: wywołaną bezpośrednio sygnałami z kanałów półkolistych, polegającą na powolnym dryfowaniu oczu w kierunku przeciwnym do obrotu głowy.

2. 🐰⚡ Fazę szybką: generowaną przez ośrodkowy układ nerwowy (układ siatkowaty pnia mózgu), polegającą na gwałtownym powrocie gałek ocznych do pozycji środkowej.

👁🌀 Jakie dwie fazy wyróżnia się w fizjologicznym oczopląsie przedsionkowym i co je generuje?

(opisz mechanizm powstania fazy wolnej i fazy szybkiej) [2]

👁🌫 Oscylopsja (zamazanie obrazu i wrażenie „skakania” otoczenia podczas poruszania się).

👁🌫 Jak nazywa się objaw polegający na utracie stabilności obrazu podczas ruchów głowy u pacjentów z uszkodzonym odruchem VOR?

(podaj nazwę kliniczną objawu) [1]

1. 👂📡 Małżowina uszna (auricula).

2. 🕳🛤 Przewód słuchowy zewnętrzny (meatus acusticus externus).

👂🏘 Z jakich głównych części składa się ucho zewnętrzne?

(wymień elementy anatomiczne) [2]

• 📡 Zbieranie fal dźwiękowych z otoczenia i kierowanie ich do otworu przewodu słuchowego.

• 📍 Wspomaganie lokalizacji źródła dźwięku, szczególnie w płaszczyźnie pionowej oraz rozróżnianie dźwięków płynących z przodu i z tyłu.

👂📡 Jakie są najważniejsze funkcje małżowiny usznej w procesie słyszenia?

(wymień zadania małżowiny) [2]

1. 🎸🌊 Pełni rolę rezonatora akustycznego (kanał zamknięty z jednej strony błoną bębenkową).

2. 📶🎯 Powoduje wzmocnienie ciśnienia akustycznego o około 10–15 dB dla dźwięków o częstotliwościach w zakresie od 2000 do 5000 Hz.

🕳📶 W jaki sposób przewód słuchowy zewnętrzny modyfikuje docierającą falę dźwiękową?

(opisz mechanizm fizyczny i podaj parametry wzmocnienia) [2]

1. 🏗🛤 Esowaty kształt przewodu, który mechanicznie chroni błonę bębenkową przed urazami bezpośrednimi.

2. 🍯🕯 Wydzielanie woskowiny (cerumen), która nawilża przewód, wykazuje właściwości bakteriostatyczne i zatrzymuje drobne zanieczyszczenia.

🛡🧼 Jakie mechanizmy ucha zewnętrznego pełnią funkcję ochronną względem głębszych struktur?

(wymień elementy i ich rolę) [2]

🧠🌀 Wynika to ze specyficznego ukształtowania małżowiny (jej zagłębień i wypukłości), które różnie odbijają i załamują fale dźwiękowe w zależności od kąta ich padania.

👂📐 Dzięki czemu małżowina uszna umożliwia monauralną (jednoouszną) lokalizację dźwięku w płaszczyźnie pionowej?

(wyjaśnij mechanizm fizyczny) [1]

1. 📉🛑 Zjawisko odbicia energii dźwiękowej na granicy dwóch ośrodków o różnej gęstości (powietrze vs. płyn ucha wewnętrznego).
   
   

2. 🛡⚡ Bez ucha środkowego 99,9% energii fali dźwiękowej uległoby odbiciu, co oznaczałoby stratę około 30 dB.

🔊🚧 Czym jest niedopasowanie impedancji i jakie są jego skutki dla słuchu?

(wyjaśnij zjawisko i podaj wartość straty energii w decybelach) [2]

1. 🥯📏 Różnica powierzchni: powierzchnia czynna błony bębenkowej (ok. 55 mm2) jest znacznie większa od powierzchni podstawy strzemiączka (ok. 3,2 mm2).

2. 🪜⚖ Mechanizm dźwigni: młoteczek i kowadełko tworzą układ dźwigni o stosunku ramion ok. 1,3 : 1.

🦴⚙ Jakie dwa główne mechanizmy anatomiczne ucha środkowego odpowiadają za wzmocnienie ciśnienia akustycznego?

(wymień mechanizmy i podaj ich parametry liczbowe) [2]

1. 📈🚀 Ciśnienie fali dźwiękowej docierającej do okienka owalnego jest około 22 razy większe niż ciśnienie wywierane na błonę bębenkową.
   
   

2. 📶🎯 Wzmocnienie to odpowiada zyskowi energetycznemu wynoszącemu ok. 25–30 dB, co niemal całkowicie niweluje stratę wynikającą z impedancji.

⚡📶 Jaki jest ostateczny wynik wzmocnienia ciśnienia przez ucho środkowe?

(podaj krotność wzrostu ciśnienia oraz zysk w decybelach) [2]

1. 🔨🔨 Młoteczek (malleus) – połączony z błoną bębenkową.
   
   

2. 🔨🔨 Kowadełko (incus) – element pośredni układu dźwigni.

3. 🪜🪜 Strzemiączko (stapes) – przekazuje drgania do okienka owalnego ślimaka.

🏗🦴 Z jakich kosteczek słuchowych składa się łańcuch przewodzący drgania w uchu środkowym?

(wymień polskie i łacińskie nazwy kosteczek) [3]

1. 🎺🛤 Trąbka słuchowa (Eustachiusza).
   
   

2. ⚖🌬 Umożliwia wyrównanie ciśnienia po obu stronach błony bębenkowej, co jest warunkiem jej swobodnego drgania i prawidłowego dopasowania impedancji.

⚖🌬 Jaka struktura łączy jamę bębenkową z gardłem i dlaczego jest kluczowa dla mechaniki słuchu?

(podaj nazwę i funkcję fizjologiczną) [2]

1. 💪🔩 Mięsień strzemiączkowy (musculus stapedius).
   
   

2. 🥁⚡ Mięsień napinacz błony bębenkowej (musculus tensor tympani).

🛡👂 Jakie dwa mięśnie znajdują się w uchu środkowym i biorą udział w odruchu ochronnym?

(wymień polskie i łacińskie nazwy) [2]

1. ⛓🏗 Skurcz mięśni zwiększa sztywność łańcucha kosteczek słuchowych oraz napięcie błony bębenkowej.
   
   

2. 📉🌊 Powoduje to osłabienie przewodzenia dźwięków do ucha wewnętrznego, chroniąc receptory przed uszkodzeniem (szczególnie przy niskich częstotliwościach).

🛡🔊 Jaki jest mechanizm działania mięśni ucha środkowego po ich skurczu?

(opisz zmiany w układzie przewodzącym i skutek dla dźwięku) [2]

1. 🔄🧠 Jest to mimowolny, obustronny skurcz mięśnia strzemiączkowego w odpowiedzi na głośny dźwięk.

2. 📶🎯 Próg wyzwolenia odruchu wynosi zazwyczaj około 70–90 dB powyżej progu słyszalności.

🛡⚡ Czym charakteryzuje się odruch strzemiączkowy?

(podaj definicję i próg pobudzenia) [2]

1. 🐌⏳ Odruch posiada czas utajenia (latencję) wynoszący od 40 do 160 ms.
   
   

2. 🧨🚫 Z powodu opóźnienia nie chroni ucha przed dźwiękami impulsowymi, takimi jak wybuchy czy wystrzały.

🛡⚠ Jakie są ograniczenia ochronnego działania odruchu strzemiączkowego?

(wymień czas utajenia i rodzaj dźwięków, przed którymi nie chroni) [2]

1. 🎭🔊 Mięsień strzemiączkowy jest unerwiony przez gałązkę nerwu twarzowego (VII).

2. 🦷⚡ Mięsień napinacz błony bębenkowej jest unerwiony przez gałązkę nerwu trójdzielnego (V).

🛡🧠 Jakie nerwy czaszkowe odpowiadają za unerwienie mięśni ucha środkowego?

(wymień mięsień i odpowiadający mu nerw) [2]

🛡📉 Tłumienie dźwięków o niskiej częstotliwości (poniżej 1000 Hz), co poprawia słyszalność dźwięków wysokich i ułatwia rozumienie mowy w hałaśliwym otoczeniu.

🛡🗣 Jaką dodatkową funkcję, poza ochronną, pełni skurcz mięśni ucha środkowego podczas słuchania?

(wyjaśnij wpływ na rozumienie mowy) [1]

1. 🌊🧱 Schody przedsionka (scala vestibuli).
   
   

2. 🌊🧱 Schody bębenka (scala tympani).

3. 🌊🧱 Przewód ślimakowy (ductus cochlearis), zwany także schodami środkowymi.

👂🌀 Jakie trzy kanały wyróżniamy w przekroju poprzecznym ślimaka?

(wymień nazwy polskie i łacińskie) [3]

1. 🐚🎞 Błona przedsionkowa (Reissnera) – oddziela schody przedsionka od przewodu ślimakowego.

2. 📏🎞 Błona podstawna – oddziela przewód ślimakowy od schodów bębenka.

👂🎞 Jakie błony oddzielają poszczególne kanały ślimaka od siebie?

(wymień nazwy błon i kanały, które rozdzielają) [2]

🐚🕳 Szpara osklepka (helicotrema).

👂📍 Jak nazywa się miejsce na szczycie ślimaka, w którym schody przedsionka przechodzą bezpośrednio w schody bębenka?

(podaj nazwę polską i łacińską) [1]

1. 🚪🪟 Schody przedsionka – łączą się z okienkiem owalnym (przedsionka), w którym tkwi podstawa strzemiączka.
   
   

2. 🔘🪟 Schody bębenka – kończą się w okienku okrągłym (ślimaka), zamkniętym błoną bębenkową wtórną.

👂🪟 Z jakimi okienkami ucha środkowego komunikują się schody przedsionka i schody bębenka?

(wymień kanał i odpowiadające mu okienko) [2]

🐚🔬 Przewód ślimakowy (ductus cochlearis).

👂🔬 W którym z trzech kanałów ślimaka zlokalizowany jest narząd spiralny (Cortiego)?

(podaj nazwę kanału) [1]

🐚🧱 Wrzecionko (modiolus).

👂🦴 Jak nazywa się kostna oś ślimaka, wokół której owinięty jest kanał ślimakowy?

(podaj nazwę polską i łacińską) [1]

1. 👂💧 Schody przedsionka (scala vestibuli).
   
   

2. 👂💧 Schody bębenka (scala tympani).

🧪📍 W jakich przestrzeniach ślimaka znajduje się perylimfa?

(wymień nazwy kanałów) [2]

1. 🧂🔝 Wysokie stężenie jonów sodu (przypomina płyn zewnątrzkomórkowy lub płyn mózgowo-rdzeniowy).

2. 🍌📉 Niskie stężenie jonów potasu.

🧂🍌 Jaki jest skład jonowy perylimfy?

(wymień główne jony i ich stężenia) [2]

🌊👂 Przewód ślimakowy (ductus cochlearis / schody środkowe).

🧪📍 W którym kanale ślimaka znajduje się endolimfa?

(podaj nazwę struktury) [1]

1. 🍌🔝 Bardzo wysokie stężenie jonów potasu (przypomina płyn wewnątrzkomórkowy).

2. 🧂📉 Niskie stężenie jonów sodu.

🍌🧂 Jaki jest skład jonowy endolimfy?

(wymień charakterystyczne stężenia jonów) [2]

⚡🔋 Wynosi około +80 mV (jest to tzw. potencjał endokochlearny).

⚡📊 Jaki jest dodatni potencjał elektryczny endolimfy względem perylimfy?

(podaj przybliżoną wartość potencjału) [1]

🩸🏗 Prążek naczyniowy (stria vascularis), znajdujący się na ścianie zewnętrznej przewodu ślimakowego.

🏗⛲ Jaka struktura odpowiada za produkcję endolimfy oraz utrzymanie wysokiego dodatniego potencjału?

(podaj nazwę anatomiczną) [1]

🧬📍 Spoczywa na błonie podstawnej, wewnątrz przewodu ślimakowego (ductus cochlearis).

👂🔬 Gdzie dokładnie znajduje się narząd spiralny (Cortiego)?

(Podaj błonę i kanał) [1]

1. 👂🔊 Komórki włoskowate wewnętrzne (inner hair cells – IHC).

2. 👂🎶 Komórki włoskowate zewnętrzne (outer hair cells – OHC).

🧬👂 Jakie dwa główne rodzaje komórek receptorowych budują narząd Cortiego?

(Wymień typy komórek włoskowatych) [2]

1. 📏🎯 Komórki włoskowate wewnętrzne: jeden rząd.
   
   

2. 📏🎯 Komórki włoskowate zewnętrzne: od trzech do czterech rzędów (w dolnych zakrętach ślimaka) do pięciu (u szczytu).

🔢👂 Ile rzędów tworzą poszczególne rodzaje komórek włoskowatych w narządzie Cortiego?

(Podaj liczbę rzędów dla IHC i OHC) [2]

🏗🧱 Komórki filarowe (filaru wewnętrznego i zewnętrznego), które ograniczają tunel wewnętrzny (tunel Cortiego).

• 🏛 Komórki falangowe (Deitersa), które podtrzymują komórki włoskowate zewnętrzne.

• 🏘 Komórki Hensena i Claudiusa, stanowiące boczne wsparcie narządu.

🏗👂 Jakie elementy budują szkielet podporowy narządu Cortiego?

(Wymień główne rodzaje komórek podporowych) [3]

🎞🌊 Błona nakrywkowa (membrana tectoria) – galaretowata struktura, w której zanurzone są najdłuższe stereocylia komórek włoskowatych zewnętrznych.

🎞🧬 Jak nazywa się struktura pokrywająca od góry rzęski komórek włoskowatych?

(Podaj nazwę polską i łacińską) [1]

1. 👂⚡ Komórki włoskowate wewnętrzne (IHC): odbierają około 90–95% włókien czuciowych (aferentnych) nerwu ślimakowego.

2. 👂⚡ Komórki włoskowate zewnętrzne (OHC): odbierają tylko 5–10% włókien aferentnych, ale są obficie unerwione eferentnie.

🧠🔌 Jaki jest udział poszczególnych komórek włoskowatych w unerwieniu czuciowym?

(Określ procentowy udział włókien doprowadzających dla IHC i OHC) [2]

🛡🧬 Stereocylia (włoski słuchowe) – wypustki na szczycie komórek włoskowatych, połączone mostkami białkowymi (tip links).

🧬🔬 Jak nazywają się wypustki komórek receptorowych bezpośrednio reagujące na ruchy mechaniczne?

(Podaj nazwę struktur) [1]

🌊🔊 Drgania strzemiączka w okienku owalnym wywołują falę ciśnienia w perylimfie, która przemieszcza się wzdłuż błony podstawnej jako fala wędrująca, zwiększając swoją amplitudę aż do osiągnięcia punktu maksymalnego wychylenia.

🌊👂 Na czym polega ogólny mechanizm fali wędrującej według teorii vona Békésy’ego?

(wyjaśnij sposób powstawania i ruchu fali) [1]

1. 👂🚀 Tony o wysokiej częstotliwości powodują maksymalne wychylenie błony podstawnej blisko podstawy ślimaka (w pobliżu okienka owalnego).

2. 🐚⛰ Tony o niskiej częstotliwości wędrują najdalej i osiągają maksimum amplitudy w pobliżu wierzchołka ślimaka.

📈🎯 Gdzie na błonie podstawnej lokalizują się punkty maksymalnego wychylenia dla różnych częstotliwości dźwięku?

(wymień lokalizację dla tonów wysokich i niskich) [2]

1. 📏🔩 Błona u podstawy ślimaka jest wąska i posiada dużą sztywność.

2. 📐🧘 Błona u wierzchołka (osklepka) jest około 5-krotnie szersza i znacznie bardziej wiotka (podatna).

📐📏 Jak zmieniają się właściwości mechaniczne błony podstawnej wzdłuż jej długości?

(wymień cechy budowy u podstawy i u wierzchołka) [2]

🧭🌊 Fala wędrująca zawsze rozpoczyna się u podstawy ślimaka i podąża w kierunku jego wierzchołka, czyli ku szparze osklepka (helicotrema).

🧭🌊 W jakim kierunku i do jakiego punktu anatomicznego podąża fala wędrująca?

(podaj kierunek ruchu i łacińską nazwę punktu końcowego) [1]

1. 📈🆙 Amplituda fali stopniowo narasta podczas wędrówki wzdłuż błony podstawnej.

2. 📉🛑 Po osiągnięciu punktu maksymalnego wychylenia fala bardzo szybko maleje i gwałtownie wygasa.

📈🌊 Jaka jest dynamika zmian amplitudy fali wędrującej?

(opisz fazę wzrostu oraz zachowanie fali po osiągnięciu maksimum) [2]

🧠👂 Tonotopia to przestrzenne uporządkowanie miejsc analizy dźwięków o różnej częstotliwości wzdłuż błony podstawnej ślimaka.

👂🎶 Co oznacza termin „tonotopia” w odniesieniu do błony podstawnej?

(wyjaśnij istotę zjawiska) [1]

👂📐 Maksymalne wychylenie następuje w pobliżu podstawy ślimaka, czyli w sąsiedztwie okienka owalnego.

📈🚀 Gdzie na błonie podstawnej następuje maksymalne wychylenie dla tonów o wysokiej częstotliwości?

(podaj lokalizację anatomiczną) [1]

🌊📐 Maksymalne wychylenie następuje w pobliżu wierzchołka ślimaka, czyli przy szparze osklepka (helicotrema).

📉🐌 Gdzie na błonie podstawnej następuje maksymalne wychylenie dla tonów o niskiej częstotliwości?

(podaj lokalizację anatomiczną) [1]

1. 📏🔩 Szerokość błony – wzrasta w kierunku od podstawy do wierzchołka.
   
   

2. 📐🧘 Sztywność błony – maleje w kierunku od podstawy do wierzchołka.

📐⚖ Od jakich dwóch głównych cech fizycznych błony podstawnej zależy jej zdolność do tonotopii?

(wymień właściwości mechaniczne) [2]

🧠🌊 Błona podstawna pełni rolę mechanicznego analizatora częstotliwości, działając jak filtr pasmowy.

📻📡 Jaką funkcję fizyczną pełni błona podstawna w procesie analizy dźwięku?

(podaj nazwę mechanizmu) [1]

1. ↕🌊 Pionowe ruchy błony podstawnej wywołane przez falę wędrującą.
   
   

2. ↔📐 Przesunięcie (ścinanie) błony nakrywkowej względem blaszki siatkowatej komórek włoskowatych.

🌊🎞 Jakie dwa procesy mechaniczne bezpośrednio prowadzą do ugięcia rzęsek w narządzie Cortiego?

(wymień składowe ruchu) [2]

👂✂ Siły ścinające (shearing forces).

📐💪 Jak nazywają się siły powstające w wyniku różnicy osi obrotu błony podstawnej i błony nakrywkowej?

(podaj nazwę fizyczną mechanizmu) [1]

🏗🔗 Najdłuższe rzęski (stereocylia) komórek włoskowatych zewnętrznych są zakotwiczone w dolnej powierzchni błony nakrywkowej.

🧬🎞 Jaka jest relacja anatomiczna między rzęskami komórek włoskowatych zewnętrznych (OHC) a błoną nakrywkową?

(opisz sposób połączenia) [1]

👂🌊 Są uginane przez tarcie przepływającej endolimfy w przestrzeni podpokrywowej, ponieważ nie stykają się bezpośrednio z błoną nakrywkową.

🧬🌊 W jaki sposób dochodzi do ugięcia rzęsek komórek włoskowatych wewnętrznych (IHC)?

(opisz mechanizm pośredni) [1]

1. ⚡🔋 Otwarcie kanałów jonowych na szczytach rzęsek i depolaryzacja.

2. 🧠🔌 Zwiększenie częstotliwości wyładowań we włóknach nerwu ślimakowego.

📈🧬 Jaki jest elektrofizjologiczny skutek zgięcia stereocyli w stronę najdłuższej rzęski?

(wymień reakcję komórki i efekt w nerwie) [2]

1. 🧊📉 Zamknięcie kanałów jonowych i hiperpolaryzacja.
   
   

2. 📉🚫 Zmniejszenie uwalniania mediatora i zahamowanie aktywności nerwu.

📉🧬 Co dzieje się z komórką rzęsatą, gdy jej rzęski zostaną ugięte w stronę najkrótszej rzęski?

(wymień zmianę potencjału i skutek synaptyczny) [2]

👂🔌 Transdukcja mechaniczno-elektryczna to proces zamiany energii mechanicznej (drgań fali dźwiękowej przeniesionych na rzęski) na sygnał elektryczny (zmianę potencjału błony komórkowej).

👂🔌 Jaka jest ogólna definicja transdukcji mechaniczno-elektrycznej w komórkach słuchowych?

(wyjaśnij istotę procesu) [1]

🧬🔗 Połączenia szczytowe (tip links) to kluczowe elementy aparatu transdukcji:

1. 🏗📏 Są to cienkie mostki białkowe łączące wierzchołek krótszej stereocilii z bokiem sąsiedniej, wyższej stereocilii.

2. 🚪🔓 Pełnią funkcję mechanicznego „cięgła”, które bezpośrednio otwiera lub zamyka kanały kationowe (MET) na szczytach rzęsek podczas ich wychylenia.

🧬🔗 Czym są i jaką rolę pełnią połączenia szczytowe (tip links)?

(podaj definicję i główną funkcję mechaniczną) [2]

🎢🔋 Proces depolaryzacji przebiega w następujących etapach:

1. 📐➡ Wychylenie stereocilii w stronę najwyższej rzęski powoduje rozciągnięcie połączeń szczytowych (tip links).

2. 🔓🔋 Napięte tip links mechanicznie otwierają kanały kationowe MET.
   
   

3. 🧂➕ Do wnętrza komórki napływają jony K⁺ oraz Ca²⁺ z endolimfy, powodując spadek ujemnego potencjału wewnątrzkomórkowego.

🎢🔋 Jaki jest mechanizm powstawania depolaryzacji w komórce słuchowej?

(wymień etapy od ruchu rzęsek do napływu jonów) [3]

⚡🚀 Siła napędowa transdukcji wynika z unikalnych warunków elektrycznych:

• 🔋 Endolimfa w schodach środkowych ma wysoki potencjał dodatni (ok. +80 mV).

• 🧬 Wnętrze komórki słuchowej ma potencjał ujemny (ok. -70 mV).
  

• 🏎 Różnica potencjałów (gradient elektryczny) wynosi aż 150 mV, co wymusza gwałtowny napływ jonów K⁺ do komórki po otwarciu kanałów.

⚡🚀 Dlaczego jony K⁺ wnikają do komórki słuchowej, mimo że ich stężenie w komórce jest wysokie?

(opisz rolę potencjałów i siłę napędową) [3]

🧠🧪 Uwalnianie neuroprzekaźnika z komórki słuchowej:

1. ⚡🌊 Depolaryzacja błony otwiera napięciowo-zależne kanały wapniowe w części podstawnej komórki.
   
   

2. 💉📦 Napływ jonów Ca²⁺ inicjuje egzocytozę pęcherzyków synaptycznych.

3. 🔌📣 Do szczeliny synaptycznej uwalniany jest glutaminian, który pobudza włókna nerwu słuchowego.

🧠🧪 Jaki neuroprzekaźnik jest uwalniany przez komórkę słuchową i co aktywuje jego wyrzut?

(podaj nazwę substancji i mechanizm uwalniania) [3]

🔊📈 Kodowanie natężenia dźwięku odbywa się poprzez:

1. ⚡🔢 Zwiększenie częstotliwości wyładowań (potencjałów czynnościowych) w pojedynczych włóknach nerwu słuchowego.

2. 👥🏘 Zwiększenie liczby pobudzonych włókien nerwowych (rekrutacja populacji neuronów).

🔊📈 Jakie są dwa główne mechanizmy kodowania natężenia dźwięku w nerwie słuchowym?

(wymień mechanizmy dotyczące pojedynczego włókna i całej populacji neuronów) [2]

🎢⚡ Częstotliwość wyładowań rośnie wraz z siłą bodźca:

• 🔋 Silniejszy dźwięk powoduje większe ugięcie rzęsek i silniejszą depolaryzację komórki słuchowej.
  

• 💉 Większa depolaryzacja prowadzi do obfitszego uwalniania neuroprzekaźnika (glutaminian).
  

• 🔌 Większa ilość glutaminianu generuje częstsze potencjały czynnościowe we włóknie doprowadzającym.

🎢⚡ W jaki sposób częstotliwość wyładowań odzwierciedla natężenie dźwięku?

(opisz zależność między siłą bodźca a potencjałami czynnościowymi) [1]

🌊📢 Mechanizm rekrutacji włókien:

1. 📏↕ Dźwięk o dużym natężeniu wywołuje drgania błony podstawnej o większej amplitudzie.

2. 🗺🚜 Szerzy się to na większy obszar błony, co powoduje pobudzenie większej liczby komórek słuchowych i współpracujących z nimi włókien nerwu VIII.

🌊📢 Na czym polega zjawisko rekrutacji włókien nerwowych w kodowaniu głośności?

(wyjaśnij wpływ amplitudy drgań błony podstawnej na liczbę neuronów) [2]

📏🎯 Różnorodność progów pobudliwości:

1. 🔈🔘 Włókna o niskim progu pobudliwości reagują już na słabe dźwięki, ale szybko osiągają nasycenie (maksymalną częstotliwość wyładowań).

2. 📢🔘 Włókna o wysokim progu pobudliwości włączają się do pracy dopiero przy dźwiękach o dużym natężeniu, pozwalając na dalsze kodowanie wzrostu głośności.

📏🎯 Jaką rolę w kodowaniu natężenia odgrywają włókna o różnym progu pobudliwości?

(wyjaśnij różnicę między włóknami nisko- i wysokoprogowymi) [2]

🎼🧠 Kodowanie częstotliwości dźwięku opiera się na dwóch mechanizmach:

1. 📍🗺 Zasada miejsca (teoria tonotopowa): informacja o częstotliwości zależy od miejsca maksymalnego wychylenia błony podstawnej i pobudzenia konkretnych neuronów.

2. 🕒⚡ Zasada częstotliwości (teoria salw): informacja o częstotliwości jest przekazywana przez rytm wyładowań neuronów zsynchronizowany z fazą fali dźwiękowej.

🎼🧠 Jakie są dwa podstawowe mechanizmy kodowania częstotliwości dźwięku w nerwie ślimakowym?

(wymień główne teorie kodowania) [2]

🏗🌊 Teoria miejsca (Békésy'ego) zakłada, że:

1. 🎸↗ Dźwięki o wysokiej częstotliwości wywołują maksymalne drgania u podstawy ślimaka (blisko okienka owalnego).

2. 🎻↘ Dźwięki o niskiej częstotliwości wędrują aż do wierzchołka ślimaka (helicotrema), gdzie wywołują najsilniejszą odpowiedź.

3. 🔌📌 Każde miejsce na błonie podstawnej jest połączone z konkretnymi włóknami nerwu VIII, co pozwala mózgowi zidentyfikować wysokość dźwięku na podstawie "adresu" aktywnego neuronu.

🏗🌊 Na czym polega mechanizm kodowania częstotliwości według teorii miejsca?

(wyjaśnij lokalizację drgań dla różnych tonów oraz rolę połączeń nerwowych) [3]

📏🧱 Błona podstawna zmienia swoje właściwości fizyczne wzdłuż ślimaka:

• 🏎 U podstawy jest wąska i sztywna, co sprzyja rezonansowi dla wysokich częstotliwości.

• 🐢 Przy wierzchołku jest szeroka i wiotka, co sprzyja drganiom wywołanym przez niskie częstotliwości.

📏🧱 Jakie cechy fizyczne błony podstawnej umożliwiają kodowanie metodą miejsca?

(opisz różnice w budowie między podstawą a wierzchołkiem ślimaka) [2]

🕒🥁 Zasada częstotliwości (salw) działa następująco:

1. 🔄🔗 Włókna nerwowe wyładowują się synchronicznie z fazami fali dźwiękowej (tzw. phase-locking).
   
   

2. 🤝📣 Ponieważ pojedynczy neuron nie może pulsować z bardzo wysoką częstotliwością, grupa neuronów współpracuje (strzelając "salwami"), aby wspólnie odtworzyć rytm fali dźwiękowej.

🕒🥁 W jaki sposób teoria salw tłumaczy kodowanie częstotliwości?

(wyjaśnij rolę synchronizacji i współpracy grupy neuronów) [2]

🗺🔌 Tonotopia to uporządkowane, przestrzenne rozmieszczenie neuronów reagujących na określone częstotliwości, które zachowane jest na wszystkich piętrach drogi słuchowej (od ślimaka, przez nerw VIII, aż do kory słuchowej).

🗺🔌 Czym jest tonotopia w układzie słuchowym?

(podaj definicję organizacji przestrzennej sygnałów) [1]