Les 9 (45-48) Handelen vanuit diversiteit: multiculturalisme

Vanaf ‘80

Besef groeit dat samenleving wordt gekenmerkt door een grote diversiteit

Sociaal werk

Erkenning van de culturele identiteiten verzoenen met de maatschappelijke vraag naar sociale cohesie

Case inburgering → 4 pijlers

* maatschappelijke oriëntatie
* Nederlands leren
* Traject naar werk
* Participatietraject

Multiculturalisme (containerbegrip)

* ontstaan in de jaren ‘80 → als een erg brede stroming die pleit voor inclusie van ‘gemarginaliseerde groepen’ in de samenleving
* Laatste decennium: gericht op de vraag: *‘Hoe rechtvaardig handelen in de context van een culturele diverse samenleving gebaseerd op etnische, nationale of religieuze verschillen?’*

Multicultureel

Is een descriptieve term die verwijst naar de realiteit van een superdiverse samenleving

Multiculturalisme

Verwijst naar een normatief ideaal: *‘Hoe handelen in een context van diverse rechtvaardigheidsclaims afkomstig van verschillende culturele groepen?’*

Multiculturalisme als kritiek op liberalisme

1. Liberalisme claimt cultureel neutraal te zijn >< negeert daarmee de feitelijke verwevenheid van de staat met de cultuur
* vb religie; religieuze vakantiedagen zijn christelijk
2. Liberalisme denkt rechtvaardig vanuit een politieke gemeenschap >< geen aandacht voor minderheden, migranten,…
3. Liberalisme is kleurenblind en homogeniseert: de focus ligt op gelijke rechten voor alle burgers, ongeacht verschillen in culturele identiteit >< voordelen voor de dominante groep in de samenleving, maar nadeel voor minderheidsgroepen in de samenleving

Multiculturalisme: claims

* Cultureel pluralisme staat centraal in het denken over sociale rechtvaardigheid: cultureel en culturele identiteit moeten worden erkend en ondersteund
* Niet ‘sociaal-economische klasse’ is van belang maar wel ‘culturele identiteit’
* Claim voor culturele aanpassingen (‘accommodaties’), veelal gericht op taal, religie en zelfbestuur van minderheden

Multiculturalisme en communitarisme

* Multiculturalisme beschouwt mensen als lid van een culturele gemeenschap /hetzelfde uitgangspunt als communitarisme
* C zien in het MC een mogelijkheid om het belang van een gemeenschap te benadrukken en te beschermen tegen het overbenadrukken van de individualiteit die centraal staat in het liberalisme
* Voorgaande is zeker het geval voor minderheidsgroepen in de samenleving, die omwille van een maatschappelijke positie erg kwetsbaar zijn
* Pleidooi voor minderheidsrechten voor culturele gemeenschappen

Liberaal Multiculturalisme

* Kymlicka: tracht de liberale waarden van vrijheid en gelijkheid te verzoenen met lidmaatschap van een culturele gemeenschap
* Uitgangspunt: cultureel lidmaatschap is instrumenteel aan de waarden van vrijheid en gelijkheid

Non-citizens/niet-burgers

* Verwijst naar een heel diverse groep van mensen die al dan niet tijdelijk niet formeel erkend worden als onderdaan van een natiestaat waar ze verblijven (mensen zonder papieren, vluchtelingen,…)
* Grenzen tussen burgerschap en niet-burgerschap kan wijzigen (toeristen of studenten die terug naar huis keren,…)

Methodologisch nationalisme: natiestaat is referentiepunt voor burgerschap

* burgerschapsstatus als voorwaarde voor politieke referentiepunt voor politieke rechten en sociale rechten
* zij die niet tot de natiestaat behoren: non-citizens
* burgerschap ook als voorwaarde voor toegang tot de verzorgingsstaat

Multiculturalisme kritieken

1. Focus op multiculturaliteit en dus op cultuur, verbergt de onderliggende sociaal-economische ongelijkheid
2. Misbruik van cultuur
3. Feministische kritiek